 |
| Yêu cầu giấy phép bán hàng xuất hiện tại nhiều gói thầu mua xe ô tô phục vụ công tác chung được mời thầu đầu tháng 8/2026. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Mới đây tại Khánh Hòa, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Xuân Hải và Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ninh Hải cùng tổ chức lựa chọn nhà thầu cung cấp thiết bị công nghệ thông tin (hệ thống loa đài truyền thanh). Theo phản ánh của nhà thầu, HSMT của 2 gói thầu đều yêu cầu tài liệu để chứng minh năng lực thực hiện hợp đồng, trong đó có “giấy phép bán hàng, giấy ủy quyền bán hàng của nhà sản xuất hoặc của đại lý phân phối hoặc giấy chứng nhận quan hệ đối tác hoặc giấy cam kết hỗ trợ kỹ thuật, bảo hành của nhà sản xuất hoặc của đại lý phân phối hoặc tài liệu khác có giá trị tương đương”.
Cùng thời điểm, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tổ chức lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Mua máy tính, thiết bị, phần mềm, dịch vụ để phục vụ thí nghiệm thực hành và quản lý đào tạo. HSMT đưa ra yêu cầu tương tự đối với tài liệu chứng minh năng lực thực hiện hợp đồng.
Một trường hợp khác là Gói thầu Mua sắm hàng hóa máy vi tính do Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM làm chủ đầu tư. Với đối tượng mua sắm là các thiết bị phổ biến trên thị trường, HSMT vẫn yêu cầu nhà thầu cung cấp giấy phép bán hàng hoặc giấy cam kết hỗ trợ kỹ thuật, bảo hành từ nhà sản xuất hay đại lý phân phối.
Ngoài nhóm hàng hóa công nghệ thông tin, thiết bị điện tử, yêu cầu về giấy phép bán hàng còn liên tục xuất hiện tại nhiều gói thầu mua sắm xe công vụ được mời thầu đầu tháng 8/2026. Có thể kể đến Gói thầu Mua sắm xe ô tô phục vụ công tác chung của Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Đà Nẵng; Gói thầu MS3 Mua sắm 2 xe ô tô 7 chỗ, 2 cầu, phục vụ công tác chung cho Ban Quản lý dự án Đường Hồ Chí Minh; Gói thầu Trang bị xe ô tô phục vụ công tác chung của Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa; Gói thầu Mua sắm xe ô tô phục vụ công tác chung năm 2026 của UBND phường Đông Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa)...
Theo phản ánh của các nhà thầu, phần lớn hàng hóa trong các gói thầu nêu trên đều là sản phẩm phổ thông, được tiêu chuẩn hóa và có hệ thống phân phối rộng rãi. Máy tính, máy in, máy photocopy hay ô tô đều có thông số kỹ thuật được công bố công khai, nhiều nhà cung cấp có thể tiếp cận nguồn hàng và chính sách bảo hành chính hãng được áp dụng theo quy định của nhà sản xuất. Khi dự thầu, nhà thầu đã phải cung cấp nhiều loại hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng hàng hóa như giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giấy chứng nhận chất lượng (C/Q) đối với hàng hóa nhập khẩu; giấy chứng nhận xuất xưởng đối với hàng hóa sản xuất trong nước; hoặc các loại tài liệu khác như catalogue, tài liệu kỹ thuật hoặc xác nhận thông số kỹ thuật của nhà sản xuất... Đây là những căn cứ để đánh giá tính hợp lệ của hàng hóa cũng như khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Vì vậy, việc tiếp tục yêu cầu giấy phép bán hàng hoặc các loại giấy tờ có tính chất tương tự đối với hàng hóa thông dụng có thể tạo thêm “nút thắt” trong quá trình dự thầu. Đặc biệt, nếu giấy tờ này chỉ được nhà sản xuất hoặc đại lý phân phối cấp cho một hoặc một số nhà thầu nhất định, thì có thể trở thành điều kiện làm thu hẹp phạm vi cạnh tranh.
Chuyên gia đấu thầu cho biết, pháp luật hiện hành đã có quy định cụ thể về vấn đề này. Chương II Mẫu số 4A ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC hướng dẫn, đối với hàng hóa thông thường, thông dụng, sẵn có trên thị trường, đã được tiêu chuẩn hóa và được bảo hành theo quy định của nhà sản xuất thì không yêu cầu nhà thầu phải nộp giấy phép bán hàng, giấy ủy quyền bán hàng của nhà sản xuất hoặc đại lý phân phối, giấy chứng nhận quan hệ đối tác, giấy cam kết hỗ trợ kỹ thuật, bảo hành hoặc tài liệu khác có giá trị tương đương.
Mặt khác, Khoản 12 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định: “Trường hợp nhà sản xuất hoặc văn phòng đại diện hoặc đại lý của nhà sản xuất thực hiện một hoặc một số hành vi sau mà không có lý do chính đáng: không cung cấp giấy phép bán hàng; cung cấp giấy phép bán hàng sau đó rút giấy phép này; chỉ cung cấp giấy phép bán hàng cho một hoặc một số nhà thầu làm hạn chế cạnh tranh; thực hiện các hành vi hạn chế cạnh tranh khác thì nhà thầu, chủ đầu tư đăng tải thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia”. Tuy nhiên, theo ghi nhận trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, số lượng vụ việc được phản ánh chính thức theo cơ chế này rất hạn chế.
Chuyên gia đấu thầu cho rằng, cần tăng cường kiểm tra, giám sát ngay từ khâu lập, thẩm định HSMT, nhất là đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng. Đồng thời, nhà thầu cần chủ động thực hiện quyền kiến nghị khi phát hiện các yêu cầu có dấu hiệu hạn chế cạnh tranh. Những kiến nghị kịp thời không chỉ góp phần bảo vệ quyền tham dự thầu của doanh nghiệp mà còn giúp cơ quan quản lý nhận diện bất cập trong thực tiễn và có biện pháp chấn chỉnh, xử lý phù hợp.
