Chủ đầu tư: Chi nhánh Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam - Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin
Nội dung kiến nghị/đề nghị làm rõ:
Tiêu chí HSMT:
Theo Chương V Yêu cầu về kỹ thuật, E-HSMT yêu cầu STT6 Cân băng tải 650 T/h và STT7 Cân băng tải 1200t:
(1) Đầu đo cảm biến lực (loadcell): ≥ 08 cái.
(2) Tính đồng bộ các thiết bị của Cân: Bộ đầu chỉ thị cân; Loadcell; Hộp tổng hợp tín hiệu cân; Bộ cảm biến tốc độ được sản xuất đồng bộ bởi một hãng sản xuất (có xuất xứ tại các quốc gia thành viên của Nhóm G7 hoặc Châu Âu).
(4) Đầu chỉ thị cân (bộ tích phân): 01 cái.
Màn hình hiển thị ≥ 4,3 inch.
Kiến nghị/đề nghị làm rõ của nhà thầu:
Sau khi nghiên cứu E-HSMT, Nhà thầu nhận thấy một số yêu cầu kỹ thuật như: số lượng cảm biến, kích thước màn hình hiển thị và yêu cầu bộ đầu chỉ thị cân, loadcell, hộp tổng hợp tín hiệu và bộ cảm biến tốc độ phải được sản xuất đồng bộ bởi cùng một hãng (có xuất xứ từ các quốc gia G7 hoặc châu Âu) là các tiêu chí mang tính hạn chế cạnh tranh. Theo đánh giá của Nhà thầu, hiện trên thị trường chỉ có hãng Belt-Way đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này.
Đối với hệ thống cân băng tải, các thông số kỹ thuật cốt lõi cần quan tâm gồm: lưu lượng tối đa (tấn/giờ), tốc độ băng tải (m/phút), cấp chính xác (thường từ 0,5% đến 2%) và các thiết bị đo lường chính như loadcell và bộ cảm biến tốc độ.
Thực tế tại Việt Nam chưa có đơn vị nào sản xuất đồng bộ toàn bộ các thiết bị gồm bộ đầu chỉ thị cân, loadcell, hộp tổng hợp tín hiệu và bộ cảm biến tốc độ; các doanh nghiệp chủ yếu nhập khẩu một số linh kiện để lắp ráp.
Ngoài ra, văn bản hướng dẫn của Tập đoàn TKV đã quy định cụ thể về các thông số kỹ thuật của hệ thống cân sử dụng trong Tập đoàn.
Bên cạnh đó, Chỉ thị số 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu ưu tiên sử dụng vật tư, hàng hóa sản xuất trong nước đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước, đồng thời nghiêm cấm việc đưa ra các điều kiện hoặc tiêu chuẩn mang tính phân biệt đối xử, cài cắm xuất xứ nhằm loại bỏ hàng hóa sản xuất trong nước.
Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu năm 2023 quy định HSMT không được đưa ra bất kỳ điều kiện nào hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế cho một hay một số nhà thầu, bao gồm việc quy định nhãn hiệu hoặc xuất xứ cụ thể của hàng hóa. Đồng thời, khoản 9 Điều 16 Luật Đấu thầu năm 2023 nghiêm cấm các hành vi không bảo đảm tính minh bạch, công bằng, trong đó việc xây dựng E-HSMT theo hướng định hướng cho một nhà thầu cụ thể được xem là hành vi gian lận hoặc can thiệp trái pháp luật vào quá trình lựa chọn nhà thầu.
Từ các căn cứ trên, Nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư xem xét điều chỉnh các tiêu chí kỹ thuật nêu trên nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả trong đấu thầu.
Bình luận, phân tích của chuyên gia:
Chuyên gia về xây dựng cho biết, Luật Xây dựng đã quy định về trách nhiệm của đơn vị thiết kế, trong đó cấm “không được chỉ định nhà sản xuất cung cấp vật liệu, vật tư và thiết bị xây dựng trong nội dung thiết kế xây dựng của công trình sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công”.
Theo quy định pháp luật về đấu thầu, HSMT không được nêu nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hóa. Tuy nhiên, để dọn đường cho một hãng hoặc một nhà phân phối thân quen, nhiều HSMT sử dụng chiêu thức "vẽ đường cho hươu chạy" thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính độc quyền. Dấu hiệu nhận biết là HSMT mô tả chi tiết kích thước vật lý, các tính năng kỹ thuật phụ trợ không thực sự cần thiết, hoặc chép nguyên văn bảng thông số catalogue của một dòng sản phẩm cụ thể. Đôi khi, HSMT còn yêu cầu các chứng chỉ kiểm định (Test Report) của các tổ chức quốc tế mà tại Việt Nam chỉ có một nhà nhập khẩu duy nhất sở hữu. Hậu quả là nếu nhà thầu chào một hãng khác có tính năng tương đương hoặc thậm chí tốt hơn vẫn sẽ bị “đánh trượt” vì không đáp ứng chính xác thông số kỹ thuật được cài cắm trong HSMT.
Đại diện Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Tài chính cho biết, pháp luật đấu thầu đã có đủ chế tài nhằm giảm thiểu tình trạng cài cắm trong đấu thầu. Cụ thể, khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 quy định, HSMT không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng, bao gồm cả việc nêu nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hóa. Bên cạnh đó, khoản 9 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 (các hành vi bị nghiêm cấm trong đấu thầu) nghiêm cấm các hành vi không đảm bảo minh bạch, công bằng. Trong đó, việc lập HSMT mang tính định hướng cho một nhà thầu cụ thể được xếp vào nhóm hành vi gian lận hoặc can thiệp bất hợp pháp vào quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Ngoài ra, các nghị định, thông tư hướng dẫn thực thi Luật Đấu thầu đều có quy định các chủ đầu tư không được đưa ra các thông số kỹ thuật quá chi tiết mà chỉ duy nhất 1 sản phẩm trên thị trường đáp ứng được.
Để tránh thất thoát ngân sách nhà nước, tăng tính cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả trong đấu thầu và tạo động lực phát triển doanh nghiệp, cần kiểm soát, chấn chỉnh tình trạng cài cắm nêu trên ngay từ khâu lập hồ sơ thiết kế, HSMT.
Trả lời, giải quyết kiến nghị/đề nghị làm rõ:
Sau khi xem xét kiến nghị của Nhà thầu, Chủ đầu tư trả lời như sau:
Căn cứ nhu cầu sử dụng thực tế đối với hệ thống cân băng tải phục vụ quản lý và giao nhận than thương mại, đáp ứng điều kiện sản xuất của đơn vị cũng như yêu cầu kỹ thuật trong hoạt động giao nhận than của Tập đoàn Than, Chủ đầu tư xây dựng các tiêu chí kỹ thuật nhằm bảo đảm thiết bị hoạt động ổn định, chính xác, đồng bộ và đáp ứng yêu cầu khai thác lâu dài.
Đối với tiêu chí số lượng loadcell ≥ 08 cái và màn hình hiển thị ≥ 4,3 inch, đây đều là mức yêu cầu tối thiểu theo ngưỡng "≥", không giới hạn giá trị lớn hơn, nên không làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Nhà thầu có thể chào thiết bị của bất kỳ hãng sản xuất nào nếu đáp ứng hoặc vượt các yêu cầu kỹ thuật.
Yêu cầu từ 08 loadcell trở lên được xây dựng trên cơ sở nhu cầu vận hành thực tế nhằm nâng cao độ ổn định, độ tin cậy và độ chính xác của hệ thống trong điều kiện làm việc liên tục, môi trường rung động, nhiều bụi và tải trọng biến động. Việc sử dụng từ 08 loadcell còn giúp phát hiện sai lệch tại từng điểm đo, thuận tiện cho công tác kiểm tra, hiệu chuẩn, bảo trì và thay thế từng loadcell mà vẫn bảo đảm hệ thống vận hành ổn định. Đây là yêu cầu kỹ thuật tối thiểu và không giới hạn số lượng loadcell lớn hơn.
Đối với yêu cầu màn hình hiển thị từ 4,3 inch trở lên, đây là mức tối thiểu nhằm đáp ứng khả năng hiển thị thông tin vận hành, cài đặt và giám sát hệ thống; nhà thầu có thể đề xuất màn hình có kích thước lớn hơn.
Về yêu cầu tính đồng bộ của các thiết bị, Chủ đầu tư giải trình:
Thứ nhất, theo khoản 2 Điều 44 Luật Đấu thầu năm 2023 (đã được sửa đổi, bổ sung) và điểm b khoản 9 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, trường hợp HSMT quy định xuất xứ theo nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ mà không bao gồm Việt Nam thì hàng hóa có xuất xứ Việt Nam vẫn được xem xét, đánh giá đáp ứng. Đối với các thiết bị được nhập khẩu linh kiện và lắp ráp, xuất xưởng bởi một hãng sản xuất tại Việt Nam thì được xác định là hàng hóa có xuất xứ Việt Nam theo quy định của E-HSMT.
Thứ hai, yêu cầu bộ đầu chỉ thị cân, loadcell, hộp tổng hợp tín hiệu và bộ cảm biến tốc độ được sản xuất đồng bộ bởi cùng một hãng nhằm bảo đảm tính tương thích về phần cứng, phần mềm, giao thức truyền thông, hiệu chuẩn, bảo hành, bảo trì và xử lý sự cố trong suốt vòng đời thiết bị. Đây là yêu cầu xuất phát từ nhu cầu sử dụng thực tế, không nhằm định hướng một nhãn hiệu hoặc nhà sản xuất cụ thể.
Hệ thống cân băng tải là thiết bị đo lường phải tuân thủ các tiêu chuẩn OIML và tiêu chuẩn đo lường của Việt Nam, đồng thời phải bảo đảm độ chính xác, tính ổn định và độ tin cậy trong điều kiện làm việc khắc nghiệt nhằm hạn chế sai số, tranh chấp và gián đoạn trong quá trình giao nhận than thương mại.
Qua rà soát thị trường, Chủ đầu tư xác định hiện có nhiều hãng như Belt-Way Scales (Hoa Kỳ), Weigh Shark (Hoa Kỳ), ConveyWeigh (Hoa Kỳ)... đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của E-HSMT. Do đó, nhận định chỉ có duy nhất hãng Belt-Way đáp ứng là không có cơ sở.
Chủ đầu tư khẳng định các yêu cầu kỹ thuật trong E-HSMT được xây dựng trên cơ sở nhu cầu sử dụng thực tế, phù hợp với tính chất và quy mô gói thầu, tuân thủ quy định của pháp luật về đấu thầu, bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và minh bạch, không hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Vì vậy, Chủ đầu tư giữ nguyên các nội dung của E-HSMT đã phát hành và đề nghị các nhà thầu lập hồ sơ dự thầu theo quy định.
Kết quả giải quyết kiến nghị/đề nghị làm rõ:
Theo Biên bản mở thầu ngày 28/7/2026, gói thầu có một nhà thầu tham dự là Liên danh HHT-ADI.
