 |
| Cả nước hiện có 866 doanh nghiệp có vốn nhà nước, trong đó Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ tại 500 doanh nghiệp; nắm giữ trên 50% vốn điều lệ tại 203 doanh nghiệp và sở hữu dưới 50% vốn điều lệ tại 163 doanh nghiệp. Ảnh: Nhã Chi |
Với 3 mức xếp loại A, B, C, DNNN sẽ được trích quỹ khen thưởng, phúc lợi với tỷ lệ tương ứng tính bằng tháng lương. Đây là quy chuẩn mới đánh giá hiệu quả DNNN kể từ năm 2026, gắn với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu nếu không bảo toàn và phát triển được giá trị doanh nghiệp…
Xếp loại doanh nghiệp bằng hiệu quả thực tế
Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Bộ Tài chính cho biết, hiện nay cả nước có 866 doanh nghiệp có vốn nhà nước, trong đó Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ tại 500 doanh nghiệp; nắm giữ trên 50% vốn điều lệ tại 203 doanh nghiệp và có 163 doanh nghiệp Nhà nước là cổ đông sở hữu dưới 50% vốn điều lệ. Khối DNNN chịu sự điều chỉnh của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn Luật, trong đó có Nghị định 365/2025/NĐ-CP về giám sát, kiểm tra, đánh giá, xếp loại, báo cáo và công khai thông tin trong quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Theo quy định mới, từ năm 2026, DNNN phải công khai thông tin định kỳ và bất thường, chịu sự giám sát về hiệu quả hoạt động của cơ quan chức năng, đồng thời việc trích quỹ khen thưởng, phúc lợi trong khuôn khổ định mức: loại A không quá 03 tháng lương; loại B được trích không quá 02 tháng lương và loại C không quá 01 tháng lương thực hiện. Doanh nghiệp nộp phần lợi nhuận còn lại vào ngân sách nhà nước, trừ trường hợp sử dụng để bổ sung vốn điều lệ, đầu tư dự án theo quy định tại Điều 25 Luật số 68/2025/QH15.
Quy định mới yêu cầu hàng năm DNNN phải đánh giá mức độ bảo toàn vốn của doanh nghiệp. Sau khi trích lập các khoản dự phòng, kết quả kinh doanh theo báo cáo tài chính nếu bị lỗ thì thuộc diện “chưa bảo toàn được vốn chủ sở hữu”. Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty phải giải trình rõ nguyên nhân, biện pháp khắc phục và chịu trách nhiệm về tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Quy định mới bổ sung thêm 2 dấu hiệu mất an toàn tài chính tại DNNN. Thứ nhất, lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh âm liên tiếp 2 năm trở lên. Thứ hai, ý kiến kiểm toán về vấn đề ảnh hưởng trọng yếu tới hoạt động của doanh nghiệp, khả năng hoạt động liên tục.
Tại cuộc làm việc với các DNNN do Bộ Tài chính là cơ quan đại diện chủ sở hữu tuần qua, Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương cho biết, tác động từ xung đột tại Trung Đông và biến động thế giới đã khiến giá xăng dầu, chi phí đầu vào tăng vọt. Các doanh nghiệp như Petrolimex, Vinachem, EVN… đang chịu áp lực nặng nề do chi phí nhập khẩu tăng cao và khó khăn trong việc đảm bảo nguồn nguyên nhiên liệu. Hàng loạt doanh nghiệp ngành hàng không, hàng hải, thương mại, du lịch và chuỗi cung ứng toàn cầu bị ảnh hưởng trực tiếp khi cuộc xung đột diễn ra phức tạp và chưa xác định được thời điểm kết thúc. Thực tế này đòi hỏi các doanh nghiệp phải nỗ lực rất lớn để đạt hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.
Giải bài toán hiệu quả trong khó khăn
Tại cuộc họp ngành hàng không mới đây, đại diện Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cho biết, nguồn cung nhiên liệu trong tháng 4 sẽ rất khó khăn. Hiện tại, Vietnam Airlines đang sử dụng nguồn nhiên liệu dự trữ cho tháng 3, đồng thời triển khai các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu nhằm đảm bảo một phần nhu cầu khai thác trong tháng 4. Khi giá nhiên liệu tăng 200 USD/thùng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng gấp đôi. Vietnam Airlines đề xuất giải pháp hỗ trợ, trong đó có việc xem xét miễn thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay. Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ kiến nghị Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ ổn định, xem xét nới hạn mức tín dụng cho các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu, các hãng hàng không…
Cùng trong ngành hàng không, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) - chủ đầu tư Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 (tổng mức đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng) đang phải đối mặt với khó khăn kép. Ngoài chuyện nhân sự cấp cao bị khởi tố, ACV chịu ảnh hưởng trực tiếp khi chiến sự tại Trung Đông khiến một loạt chuyến bay phải hủy bỏ. Bên cạnh đó, tăng trưởng lưu lượng hành khách tại các cảng hàng không của ACV chịu áp lực do thay đổi cấu trúc hạ tầng hàng không tại Việt Nam. Theo phân tích của KB Securities, việc chuyển giao Sân bay quốc tế Phú Quốc (công suất khoảng 4 triệu khách/năm) cho Sun Group đã hoàn tất cuối năm 2025, trong khi Sân bay Gia Bình (công suất dự kiến 30 triệu khách/năm) có thể bắt đầu khai thác từ giai đoạn 2027-2028 sẽ phần nào làm giảm lưu lượng hành khách tại các sân bay của ACV ở cả miền Bắc và miền Nam.
Năm 2025, lợi nhuận sau thuế của Vietnam Airlines đạt 7.300 nghìn tỷ đồng, giảm 3,5% so với cùng kỳ. ACV đạt lợi nhuận sau thuế 12.000 tỷ đồng, tăng 3% so với năm trước đó. Đây là 2 trong số 18 tập đoàn, tổng công ty do Bộ Tài chính quản lý phần vốn Nhà nước, hiện chưa công bố kế hoạch sản xuất - kinh doanh năm 2026.
Trong ngành xăng dầu, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) sẽ họp Đại hội đồng cổ đông năm 2026 vào ngày 24/4 tới. Bên cạnh kế hoạch kinh doanh, một trong những nội dung được bàn thảo tại Đại hội là phương án phân phối lợi nhuận và trả lương, thưởng, thù lao cho năm 2026. Năm 2025, Petrolimex đạt doanh thu 309.924 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 3.038 tỷ đồng, bằng 95% kế hoạch năm. Dưới áp lực giá bán sản phẩm giảm, trong khi chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng, biên lợi nhuận ròng của Petrolimex năm 2025 ở mức mỏng, khoảng 0,9%. Năm 2026, cuộc xung đột tại Trung Đông gây tác động tiêu cực lên chi phí đầu vào, bào mòn lợi nhuận của Tập đoàn…
Trong ngành hàng hải, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam sẽ tổ chức Đại hội đồng cổ đông vào ngày 15/4/2026. Ông Lê Anh Sơn, Tổng giám đốc Tổng công ty vừa có báo cáo gửi Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội giải trình về lý do lợi nhuận sau thuế theo báo cáo tài chính riêng năm 2025 chỉ đạt 671,5 tỷ đồng, giảm mạnh so với kết quả 1.353 tỷ đồng đạt được năm trước đó. Theo giải trình, hiệu quả giảm mạnh do lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ giảm 138 tỷ đồng; chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng 47 tỷ đồng trong khi lợi nhuận khác giảm 619 tỷ đồng… Kế hoạch kinh doanh 2026 của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam sẽ như thế nào đang là vấn đề được quan tâm, trong bối cảnh ngành vận tải biển gặp khó khăn rất lớn từ xung đột tại Trung Đông và các DNNN phải hoạt động hiệu quả theo yêu cầu của quy định mới.
Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định DNNN giữ vai trò "chủ đạo, dẫn dắt", là bệ phóng thể chế, tập trung vào hạ tầng chiến lược, công nghệ cao và an ninh quốc gia. Nghị quyết thúc đẩy chuyển đổi tư duy từ "bảo toàn vốn" sang "hiệu quả kinh tế gắn với nhiệm vụ chính trị", nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Đặt trong môi trường kinh doanh nhiều thách thức và biến động hiện nay, một số chuyên gia cho rằng, lãnh đạo các DNNN phải nỗ lực gấp nhiều lần mới có thể giúp doanh nghiệp đạt hiệu quả kinh tế và hoàn thành nhiệm vụ được giao.
