 |
| Nhiều dự án đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực khu đô thị, khu dân cư, nhà ở xã hội… được đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư, nhưng chỉ thu hút được nhà đầu tư trong nước tham dự. Ảnh: Đặng Thanh Sang |
Mở rộng đấu thầu trong nước, đề xuất 3 trường hợp đấu thầu quốc tế
Dự án Khu đô thị hỗn hợp và chợ quốc tế Bắc Giang có tổng vốn đầu tư 30.656 tỷ đồng được đấu thầu quốc tế, mời thầu từ ngày 25/5 - 27/7/2026. Theo kết quả lựa chọn nhà đầu tư được UBND tỉnh Bắc Ninh phê duyệt ngày 3/9/2026, Liên danh Công ty CP Thương mại Tuấn Mai - Công ty CP Đầu tư Sun Grand - Công ty CP Bất động sản Ravahomes là nhà đầu tư duy nhất tham dự và trúng thầu.
Tại Dự án Đầu tư xây dựng Khu đô thị Tân Dương - Hoa Động (4.732 tỷ đồng), UBND TP. Hải Phòng phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư trong tháng 9/2026 sau khi tổ chức đấu thầu quốc tế. Theo đó, Dự án chỉ thu hút 1 nhà đầu tư trong nước tham dự và trúng thầu là Công ty CP Đầu tư dịch vụ tài chính Hoàng Huy, với tỷ lệ M = 3,18%.
Tại Lạng Sơn, dù được mời thầu theo hình thức đấu thầu rộng rãi quốc tế, Dự án Khu đô thị phía Nam Lạng Sơn có tổng vốn đầu tư 4.745 tỷ đồng chỉ thu hút 3 nhà đầu tư trong nước tham gia. Trong đó có Công ty TNHH Phát triển Bất động sản Móng Cái (địa chỉ tại TP. Quảng Ninh) trúng thầu với tỷ lệ M = 4,6%.
Theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 11 của Luật Đấu thầu, việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư được áp dụng đối với hầu hết các dự án đầu tư kinh doanh, trong đó gồm tất cả các dự án có tổng vốn đầu tư từ 800 tỷ đồng trở lên.
Theo khảo sát của phóng viên, hầu hết dự án đầu tư kinh doanh được triển khai trong thời gian qua thuộc lĩnh vực khu đô thị, khu dân cư, nhà ở xã hội và các dự án trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, môi trường khi tổ chức đấu thầu quốc tế đều không thu hút được nhà đầu tư quốc tế tham gia. Trong khi đó, đối với đấu thầu trong nước, thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 45 ngày kể từ ngày đầu tiên phát hành hồ sơ mời thầu (HSMT) đến ngày có thời điểm đóng thầu; đối với đấu thầu quốc tế, thời gian này là 60 ngày.
Trong tờ trình về Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chính phủ chỉ ra hình thức đấu thầu quốc tế chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng khi số lượng nhà đầu tư quốc tế quan tâm, dự thầu rất ít so với thời gian và nguồn lực bỏ ra khi tổ chức đấu thầu quốc tế, tạo thêm thủ tục phức tạp, kéo dài thời gian thực hiện dự án. Ngoài ra, việc tổ chức đấu thầu quốc tế với phạm vi rất rộng nêu trên chưa thật sự phù hợp với chủ trương khuyến khích doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực sản xuất, tạo sự liên kết, lan tỏa với các khu vực kinh tế trong nước tại Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Báo cáo Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) trước Quốc hội ngày 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật hoàn thiện quy định để ưu tiên tổ chức đấu thầu trong nước (Điều 9) nhằm góp phần hỗ trợ phát triển, nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam; chỉ áp dụng đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh có mục tiêu đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Cụ thể, Dự thảo Luật chỉ quy định 3 trường hợp tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư, gồm: dự án có yêu cầu nghiên cứu - phát triển hoặc ứng dụng hoặc chuyển giao hoặc đào tạo nhân lực công nghệ cao, công nghệ mới, công nghệ chiến lược, công nghệ số mà cần có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài để nâng cao hiệu quả đầu tư của dự án; dự án cần sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài để đáp ứng yêu cầu hình thành chuỗi liên kết cung ứng toàn cầu; dự án khác theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực. Đối với dự án đầu tư kinh doanh quy định tại điều này mà thuộc danh mục ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư hoặc đã công bố, thông báo mời quan tâm tổ chức đấu thầu quốc tế nhưng không có nhà đầu tư nước ngoài quan tâm thì tổ chức đấu thầu trong nước.
Thẩm tra Dự án Luật, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi quy định về đấu thầu quốc tế nhằm nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn.
Trao đổi với phóng viên, một nhà đầu tư đã trúng thầu dự án khu đô thị tại TP. Huế sau khi đấu thầu quốc tế nhưng chỉ có nhà đầu tư trong nước tham gia, chia sẻ, việc quy định đấu thầu quốc tế như Dự thảo Luật phù hợp với chủ trương thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, ưu tiên vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, chuyển giao công nghệ. Đồng thời, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp trong nước. Thực tế, đối với các dự án như khu đô thi, khu dân cư, văn hóa…, doanh nghiệp trong nước có lợi thế về am hiểu thị trường, điều kiện địa phương, khả năng tiếp cận quỹ đất và tổ chức triển khai dự án hơn.
Thêm thuận lợi chính sách cho nhà đầu tư
Bên cạnh sửa đổi quy định về trường hợp đấu thầu trong nước, đấu thầu quốc tế đối với dự án đầu tư kinh doanh, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định về hợp đồng liên quan dự án đầu tư kinh doanh.
Bộ Tài chính cho biết, theo quy định của Luật Đầu tư, sau khi lựa chọn được nhà đầu tư theo các hình thức (đấu thầu, đấu giá, chấp thuận nhà đầu tư) thì nhà đầu tư tiến hành triển khai dự án theo quy định của Luật Đầu tư. Đối với các dự án đầu tư kinh doanh lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu, nhà đầu tư trúng thầu triển khai thực hiện dự án cũng cần được đối xử bình đẳng như nhà đầu tư được lựa chọn thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất hoặc chấp thuận nhà đầu tư (không yêu cầu ký kết hợp đồng, chuyển nhượng dự án phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận). Do vậy, việc áp dụng ký hợp đồng với tất cả các dự án đầu tư kinh doanh và quy định điều kiện chuyển nhượng dự án đầu tư trong trường hợp đấu thầu như Luật hiện hành là chưa bảo đảm nguyên tắc này.
Theo đó, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) không quy định bắt buộc ký kết hợp đồng đối với tất cả dự án đầu tư kinh doanh, mà chỉ áp dụng thủ tục này đối với dự án có yêu cầu phải ràng buộc quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và nhà đầu tư trong triển khai thực hiện dự án nhằm đáp ứng các điều kiện, tính chất đặc thù về thi công xây dựng, quản lý vận hành công trình dự án, phương án đầu tư kinh doanh và các điều kiện khác theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực. Trường hợp pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực có quy định khác về hợp đồng thì thực hiện theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực. Đối với dự án đầu tư kinh doanh không yêu cầu phải ký kết hợp đồng theo quy định tại khoản này, nhà đầu tư triển khai thực hiện dự án theo quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư, pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai, kinh doanh bất động sản, pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực và pháp luật có liên quan.
Dự thảo Luật cũng bổ sung hình thức ký quỹ là một trong các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng dự án đầu tư kinh doanh. Các quy định về hình thức lựa chọn nhà đầu tư, quy trình lựa chọn nhà đầu tư cơ bản được kế thừa theo luật hiện hành.
