 |
| Thể chế hóa các cơ chế, chính sách đặc thù tại một số địa phương được thực tiễn chứng minh là đúng, có hiệu quả để áp dụng trên phạm vi toàn quốc là một trong những nội dung được triển khai trong năm 2026 nhằm hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế. Ảnh: Song Lê |
Tổng rà soát hệ thống pháp luật, gỡ điểm nghẽn thể chế
Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá tăng trưởng là nhiệm vụ rất trọng tâm. Hoàn thiện thể chế, pháp luật để giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh của đất nước, tận dụng mọi cơ hội để tăng trưởng, phát triển đất nước trong bối cảnh hiện nay.
Trung ương xác định 4 nhóm nội dung liên quan đến xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật. Thứ nhất, xây dựng thể chế pháp luật để chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” gắn với xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và tăng cường kiểm tra, giám sát. Thứ hai, nâng cao năng lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, chuyển tư duy từ “tốt trong văn bản” sang “tốt trong cuộc sống”. Thứ ba, khẩn trương tháo gỡ mọi rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; rút ngắn tối đa thời gian, chi phí tuân thủ. Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ công tác tổ chức thực hiện; đánh giá và kịp thời thay thế cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ.
Kết luận số 18 xác định 17 nội dung triển khai ngay trong năm 2026, trong đó một số nhiệm vụ quan trọng là tổng rà soát hệ thống pháp luật; thể chế hóa các cơ chế, chính sách đặc thù tại một số địa phương được thực tiễn chứng minh là đúng, có hiệu quả để áp dụng trên phạm vi toàn quốc; xử lý triệt để khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án tồn đọng, các dự án sử dụng đất trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, giám sát, bản án và các vi phạm pháp luật về đất đai đến trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực; xử lý tài sản công là nhà, đất dôi dư, không sử dụng... Năm 2026, sửa Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn; tháo gỡ triệt để vướng mắc cho chính quyền địa phương 2 cấp; bổ sung hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật quốc gia phù hợp thực tiễn; lập, điều chỉnh, phê duyệt các quy hoạch trong hệ thống quy hoạch để phục vụ cho quản lý, đầu tư, tăng trưởng… Đồng thời, cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm trước; phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết; cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Báo cáo Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ xác định hoàn thiện pháp luật để xử lý triệt để tài sản công là nhà, đất dôi dư; hoàn thành rà soát, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất trong quý II/2026. Trong quý III/2026, hoàn thành nghiên cứu, rà soát, bảo đảm hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thống nhất quản lý nhà nước đối với từng lĩnh vực; sửa đổi Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn trong năm 2026… Chính phủ cũng đặt ra mục tiêu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phấn đấu môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 nước hàng đầu thế giới vào năm 2028.
Trong lộ trình cắt giảm thủ tục hành chính, ngày 15/4/2026, một loạt thủ tục hành chính, quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, ngành được cắt giảm, đơn giản hóa theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP. Theo Bộ Tư pháp, Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP cắt giảm, đơn giản hóa gần 400 thủ tục hành chính và 236 điều kiện kinh doanh.
“Pháp luật phải tốt trong cuộc sống”
Khi góp ý cho Đề xuất hoàn thiện thể chế, pháp luật nhằm thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, rào cản thể chế hiện nay không nằm ở việc thiếu luật, mà chủ yếu nằm ở chất lượng quy định, sự chồng chéo giữa các luật và đặc biệt là khâu thực thi. Doanh nghiệp không cần thêm nhiều luật mới, doanh nghiệp cần những luật rõ ràng, ổn định, được thực thi thống nhất và dự đoán được.
Theo đó, VCCI kiến nghị giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật từ góc nhìn thực tiễn kinh doanh; bảo đảm tính ổn định và dự đoán được của pháp luật; chuyển thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm; cải cách thực chất cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại; bảo đảm thống nhất thực thi pháp luật giữa các địa phương; bắt buộc đánh giá tác động kinh tế thực chất đối với mọi đề xuất chính sách; thúc đẩy cơ chế tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.
Trên nghị trường, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, nhiều đại biểu Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản mà cần nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật. Chính phủ cần rà soát tổng thể, xử lý triệt để tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật; đồng thời gắn chặt công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế.
Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) đánh giá, mặc dù nhiệm kỳ qua đã có khối lượng lớn văn bản pháp luật được ban hành, song thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn tình trạng chồng chéo, thiếu ổn định, thiếu tính dự báo; việc cụ thể hóa, hướng dẫn thi hành ở một số lĩnh vực còn chậm. Theo ông Dũng, phải tạo đột phá về thể chế, coi đây là khâu đột phá của đột phá để tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp luật, thủ tục và trách nhiệm thực thi. Trước hết, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và hậu kiểm; đồng thời rà soát, xử lý triệt để các quy định mâu thuẫn, chồng chéo; tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng ổn định, rõ ràng; những vấn đề mang tính thực tiễn, biến động nhanh cần mạnh dạn phân cấp cho Chính phủ, bộ, ngành và địa phương nhằm tránh tình trạng chờ đợi, ách tắc trong triển khai.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) nhận định, việc tập trung cải cách thủ tục hành chính là đặc biệt cần thiết nhằm kiến tạo phát triển, song quan trọng hơn là cần cải cách chất lượng thực thi. Chính phủ đã xác định nguyên tắc “6 rõ” trong tổ chức thực hiện, gồm: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền, nếu gắn cải cách thủ tục hành chính với cải cách trách nhiệm thực thi thì kết quả sẽ rõ hơn rất nhiều.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, phải làm sao để luật ban hành ra đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng; phải từ "pháp luật tốt trên giấy" sang "pháp luật tốt trong cuộc sống", hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp. Đồng thời, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; phải chuyển mạnh từ tư duy "làm luật cho đủ" sang tư duy "làm luật để phát triển"…
