 |
| Nhiều chính sách quan trọng tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, kinh doanh sẽ có hiệu lực trong năm 2026, góp phần tăng sức hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam. Ảnh: Lê Thắng |
Đột phá trong cải cách thể chế
Trong bài trả lời phỏng vấn báo chí nhân dịp năm mới 2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế và cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là một điểm nhấn nổi bật trong công tác chỉ đạo, điều hành của năm 2025. Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng, phối hợp, tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành 10 nghị quyết mang tính đột phá trong các lĩnh vực then chốt (trong đó đã ban hành 7 nghị quyết và chuẩn bị ban hành 3 nghị quyết), đồng thời trình ban hành các nghị quyết của Quốc hội để thể chế hóa các nghị quyết này. Chính phủ đã xây dựng, trình Quốc hội thông qua số lượng luật, pháp lệnh, nghị quyết và ban hành số nghị định nhiều nhất trong một nhiệm kỳ từ trước đến nay.
Cụ thể, năm 2025, Chính phủ trình Quốc hội thông qua 99 dự án luật, nghị quyết, ban hành 377 nghị định và 6 nghị quyết để xử lý khó khăn, vướng mắc trong các quy định của pháp luật.
Riêng trong lĩnh vực đầu tư, tài chính, ngân sách, tại Hội nghị tổng kết đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ tài chính - ngân sách, đầu tư, phát triển kinh tế xã hội (KTXH) năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, về thể chế, Bộ đã tập trung xây dựng số lượng văn bản pháp luật, chính sách lớn nhất từ trước đến nay gắn với đổi mới tư duy, cách làm để chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển mới.
Theo đó, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành 1 nghị quyết đột phá về kinh tế tư nhân, sắp tới là 2 nghị quyết về kinh tế nhà nước, đầu tư nước ngoài. Trong năm 2025, đã trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 263 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 25 luật, nghị quyết của Quốc hội; 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 81 nghị định, 5 nghị quyết của Chính phủ, 7 quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 144 thông tư trong lĩnh vực quản lý tài chính - ngân sách nhà nước (NSNN). Qua đó, đã tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với sắp xếp, tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp; tháo gỡ vướng mắc liên quan đến công tác quy hoạch; khơi thông nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển; kịp thời đáp ứng yêu cầu triển khai các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị; cơ chế, chính sách đặc thù cho một số địa phương trọng điểm; kiến tạo hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, khu thương mại tự do thế hệ mới, thí điểm xây dựng thị trường tài sản mã hóa... Hoàn thiện quy định pháp luật để xây dựng, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp liên quan đến các lĩnh vực quản lý tài chính - NSNN, tài sản công, đầu tư, quy hoạch, đăng ký doanh nghiệp...; kịp thời hướng dẫn, xử lý các vấn đề phát sinh.
Phát biểu tại hội nghị này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, Bộ Tài chính đã tiên phong về đổi mới tư duy và thể chế, xứng đáng là cơ quan tham mưu tổng hợp điều phối kinh tế vĩ mô; đổi mới tư duy xây dựng pháp luật từ "quản lý" sang "kiến tạo hệ sinh thái phát triển", đưa thể chế từ điểm nghẽn của điểm nghẽn thành đột phá của đột phá.
Kỳ vọng tác động nhanh chóng từ cải cách
Cộng đồng doanh nghiệp trong nước và quốc tế đánh giá rất cao những nỗ lực cải cách thể chế trong năm 2025, củng cố niềm tin, kỳ vọng vào môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cởi mở, thông thoáng, kiến tạo phát triển. Một trong những tín hiệu tích cực là số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh gia nhập thị trường tăng mạnh. Tính chung cả năm 2025, có hơn 300.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động (tăng trên 30% so với năm 2024), tổng số vốn đăng ký đạt trên 6 triệu tỷ đồng (tăng trên 71%).
Năm 2026, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nhiệm vụ, giải pháp đầu tiên được Thủ tướng nêu ra là tập trung hoàn thiện thể chế pháp luật bảo đảm minh bạch, đồng bộ, công bằng, trọng tâm là pháp luật về đầu tư, kinh doanh để giải phóng sức sản xuất, huy động mọi nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển, biến thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Nâng cao hiệu quả các loại thị trường; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh.
Trong năm nay, nhiều chính sách quan trọng tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, kinh doanh sẽ có hiệu lực, trong đó Luật Đầu tư (sửa đổi) cắt giảm hàng loạt ngành nghề kinh doanh có điều kiện, mở rộng trường hợp áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt, tạo luồng xanh thu hút đầu tư chất lượng cao; Luật Xây dựng (sửa đổi) đơn giản hóa nhiều thủ tục vốn được coi là rào cản trong lĩnh vực xây dựng; hay việc thực thi những cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai, gỡ khó cho nhiều dự án tồn đọng, giải phóng nguồn lực đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án. Các cực tăng trưởng lớn của đất nước cũng có thêm lực đẩy phát triển khi thực thi một số cơ chế, chính sách đặc thù mới phát triển TP.HCM, Đà Nẵng; thí điểm chính sách đặc thù áp dụng cho các dự án lớn của Hà Nội…
Theo nhiều chuyên gia, năm 2026 sẽ là năm các chính sách đột phá đi vào cuộc sống và phát huy hiệu lực. Tuy nhiên, các ý kiến cũng lưu ý, tác động của chính sách có rõ nét và nhanh chóng hay không phụ thuộc chủ yếu vào năng lực tổ chức thực hiện.
Công ty CP Chứng khoán SSI nhận định, triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026 có “thu hoạch sớm” từ cải cách thể chế, với đà cải cách đang được đẩy mạnh và chính sách điều hành ngày càng linh hoạt. Năm 2026 có thể trở thành bước ngoặt đột phá nếu quá trình thực thi được triển khai hiệu quả.
Trong Báo cáo Việt Nam trỗi dậy công bố cuối tháng 12/2025, Ngân hàng Thế giới (WB) nhấn mạnh 5 gói chính sách để thúc đẩy mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao, trong đó hiện đại hóa thể chế là yếu tố then chốt, bảo đảm hiệu quả triển khai các gói chính sách còn lại. WB cho rằng, những nỗ lực trong kiểm soát thủ tục hành chính thời gian qua rất đáng ghi nhận, đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp Việt Nam và các nỗ lực này cần được tiếp tục.
