 |
| Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước. Ảnh: Nhã Chi |
Kiểm soát chặt lộ trình tăng giá, tăng hỗ trợ người dân, doanh nghiệp
Số liệu từ Cục Thống kê cho biết, CPI tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước, tăng 3,61% so với tháng 12/2025 và tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng cao nhất với 6,64% (làm CPI chung tăng 1,51 điểm phần trăm); giao thông tăng 5,22% (làm CPI chung tăng 0,52 điểm phần trăm).
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, để kiểm soát lạm phát trong ngưỡng 4,5% thì từ nay đến cuối năm, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,05% so với tháng trước. Đây là một thách thức trong bối cảnh giá xăng dầu, giá nguyên vật liệu đầu vào vẫn đang trong xu hướng tăng.
“Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về cập nhật kịch bản lạm phát để chủ động trong điều hành, trong đó có việc chưa thực hiện việc điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục. Đồng thời, tăng cường quản lý giá cả, không để tăng giá đột biến trong mùa cao điểm, mưa bão, kiểm soát giá cả hàng hóa, dịch vụ thiết yếu sau khi giá xăng dầu biến động”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết.
Chỉ đạo tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ ngành, địa phương rà soát, tính toán rất kỹ, bảo đảm kiểm soát chặt lộ trình tăng giá với các mặt hàng, dịch vụ trong bối cảnh áp lực lạm phát, nhất là giá dịch vụ y tế, giáo dục, nếu cần thiết thì tạm thời giữ ổn định. Đồng thời, yêu cầu Bộ Tài chính điều hành chính sách tài khóa theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Tiếp tục áp dụng các biện pháp miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp có thêm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh.
Kỳ vọng giá xăng dầu bình ổn
Nhóm nghiên cứu của Công ty CP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) đánh giá, giá xăng dầu tăng cao là tác nhân chính dẫn truyền đà tăng giá sang các mặt hàng khác, làm tăng CPI chung. Dù vậy, nỗ lực bình ổn giá của Chính phủ đã phát huy tác dụng. Đến tháng 6/2026, giá xăng RON 95-III và dầu DO đã lần lượt giảm 20% và 38% so với mức đỉnh điểm hồi tháng 3. Sự điều chỉnh này giúp giảm áp lực chi phí đầu vào, từ đó hạn chế rủi ro lạm phát trong các tháng cuối năm.
Về tình hình chiến sự tại eo biển Hormuz, tiến trình đàm phán còn nhiều bế tắc, nhưng cả Mỹ và Iran đều có áp lực lớn để xuống thang xung đột. Về phía Mỹ, Tổng thống Donal Trump cần mở lại eo biển Hormuz để hạ nhiệt giá xăng dầu, giảm áp lực lạm phát và hạn chế rủi ro chính trị trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026. Về phía Iran, áp lực kinh tế đang gia tăng rõ rệt khi lạm phát vượt 60%, đồng Rial rơi xuống vùng thấp kỷ lục và nguồn thu ngoại tệ từ dầu bị bóp nghẹt bởi trừng phạt, phong tỏa, làm gián đoạn vận tải biển.
Về CPI năm 2026, trong kịch bản cơ sở (70%), giá dầu Brent bình quân 2026 dao động quanh 90 - 95 USD/thùng và Chính phủ Việt Nam tiếp tục duy trì mức trợ giá xăng dầu trong nước, KBSV dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng 4,8% - cao hơn mục tiêu (4,5%). Dù vậy, mức này vẫn trong vùng chấp nhận được và chưa gây áp lực lớn lên ổn định vĩ mô, qua đó tạo dư địa cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) linh hoạt trong việc điều hành chính sách tiền tệ.
Trong kịch bản tiêu cực (30%), với dự báo giá dầu bình quân ở mức 100 - 110 USD/thùng, KBSV tính toán lạm phát bình quân năm 2026 của Việt Nam ở mức 5,4%, làm thu hẹp đáng kể dư địa cho việc điều hành chính sách tiền tệ của NHNN.
CPI tháng 5 tăng 5,6%, cao hơn tháng trước và vượt mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% trong năm 2026. Dù vậy, điểm tích cực là mức tăng CPI theo tháng đã chậm lại (CPI tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước; CPI tháng 4 tăng 0,84% so với tháng trước) phản ánh tác động của giá nhiên liệu đã giảm nhiệt.
TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, CPI tháng 5 tăng 5,6%, cao hơn tháng trước và vượt mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% trong năm 2026. Dù vậy, điểm tích cực là mức tăng CPI theo tháng đã chậm lại (CPI tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước; CPI tháng 4 tăng 0,84% so với tháng trước) phản ánh tác động của giá nhiên liệu đã giảm nhiệt.
Theo ông Độ, yếu tố khó lường có tác động nhiều nhất đến CPI là diễn biến giá dầu. Nếu giá dầu thô vẫn trên ngưỡng 95 USD/thùng như hiện nay thì khó đạt mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5%. Để đạt được mục tiêu này thì giá dầu thế giới cần giảm xuống dưới ngưỡng 95 USD/thùng, giá dịch vụ y tế, giáo dục chưa điều chỉnh, đồng thời tiếp tục áp dụng các biện pháp hỗ trợ thuế cho doanh nghiệp và người dân. Với diễn biến địa chính trị hiện nay cùng với các giải pháp kiểm soát giá đang được triển khai trong nước, dự báo CPI cả năm có thể ở mức từ 4,5 - 5%.
“Khi ngưỡng mục tiêu 4,5% trở nên không chắc chắn thì cần thận trọng kiểm soát. Đồng thời, cần chú trọng các giải pháp giảm nhập siêu để giảm áp lực với tỷ giá, góp phần kiểm soát lạm phát. Ở khía cạnh khác, CPI hiện chịu tác động chủ yếu từ “cú sốc” về giá dầu do căng thẳng tại Trung Đông. Do đó, nếu căng thẳng này có thể được giải quyết trong thời gian tới, sẽ làm giảm áp lực CPI kể từ năm sau”, ông Độ nhấn mạnh.
