 |
| Đơn vị tính: tỷ đồng. Nguồn: DMC |
Áp lực lớn trên “sân chơi” đấu thầu thuốc generic
Thực tế tham gia đấu thầu tại nhiều địa phương cho thấy, Domesco gặp không ít khó khăn trên “đấu trường” thuốc generic.
Tại Gói thầu số 01 Mua thuốc generic thuộc Danh mục thuốc đấu thầu tập trung cấp địa phương tỉnh Lào Cai năm 2026 (địa bàn tỉnh Yên Bái cũ) do Sở Y tế Lào Cai thực hiện (gồm 702 phần), Domesco tham dự 4 phần nhưng chỉ trúng 1 phần, còn 2 phần không đạt yêu cầu về kỹ thuật, 1 phần xếp hạng 2.
Ngay cả khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, khả năng cạnh tranh về giá là rào cản lớn đối với Domesco. Tại Gói thầu số 1 Mua sắm thuốc generic cho các cơ sở y tế công lập trên địa bàn tỉnh Lai Châu năm 2026 - 2027, Domesco tham dự 7 phần, nhưng chỉ trúng 2 phần (Piroxicam và Heptaminol hydroclorid), còn lại đều xếp hạng 2.
Tương tự, tại Gói thầu số 3 Thuốc generic, bao gồm 919 danh mục thuốc thuộc Dự toán Mua sắm tập trung thuốc năm 2025 cho các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, Domesco tham dự 14 phần/lô. Mặc dù đều đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, nhưng Domesco chỉ trúng 2 phần (Heptaminol hydroclorid và Cao ginkgo biloba + heptaminol clohydrat + troxerutin), các phần còn lại đều không thể cạnh tranh được về giá với các đối thủ, có phần xếp hạng 5/5 nhà thầu (phần Cefuroxim, Methyl prednisolon).
Với những gói đang trong thời gian xét thầu, Domesco cũng gặp phải tình trạng cạnh tranh khốc liệt về giá.
Tại Gói số 4 Gói thầu thuốc generic: thuốc đáp ứng tiêu chí kỹ thuật của Nhóm 4 thuộc Dự toán Cung cấp thuốc thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp địa phương phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh cho các cơ sở y tế giai đoạn 2026 - 2027 do Sở Y tế TP. Huế mời thầu, nhiều phần Domesco tham dự có từ 3 - 5 nhà thầu cùng chào thầu, giá chào thầu của Domesco cao nhất nhì (Amoxicilin, Cefixim, Methyl prednisolon, Metronidazol, Paracetamol, Spironolacton…). Đơn cử, phần Cefixim, Domesco chào 794,85 triệu đồng, cao nhất trong 4 nhà thầu tham dự và cao gấp đôi so với nhà thầu có giá chào thấp nhất (Công ty CP Dược phẩm Trung ương Vidipha chào 361,656 triệu đồng).
Hay tại phần Paracetamol (acetaminophen) của Gói thầu Thuốc generic thuộc Dự toán Mua thuốc - thiết bị y tế - hóa chất xét nghiệm bổ sung năm 2026 (Bệnh viện Quân y 120), Domesco phải cạnh tranh với 5 nhà thầu, trong khi giá chào của Domesco cao hơn gần 4 lần so với nhà thầu có giá chào thấp nhất.
Những con số này cho thấy, trong “sân chơi” đấu thầu thuốc generic, lợi thế phụ thuộc rất lớn vào khả năng tối ưu chi phí và giá thành. Dù sở hữu 4 nhà máy đạt tiêu chuẩn GMP-WHO, 3 nhà máy hóa dược và 1 nhà máy dược liệu - thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, nhưng Domesco vẫn liên tục gặp bất lợi trong đấu thầu thuốc generic.
Cần chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh chất lượng
Áp lực cạnh tranh về giá không chỉ ảnh hưởng đến khả năng trúng thầu, mà còn tác động đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo tài liệu công bố trước thềm Đại hội cổ đông thường niên năm 2026 (dự kiến tổ chức vào ngày 22/4/2026), doanh thu thuần của Công ty năm 2025 đạt hơn 2.067 tỷ đồng, tăng 8,84% so với năm 2024. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế lại giảm 2,13%, không đạt kế hoạch đề ra.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá vốn tăng mạnh do tác động cộng hưởng của biến động tỷ giá, giá nguyên liệu đầu vào và chi phí logistics gia tăng, cùng với việc phát sinh thêm chi phí vận hành khi nâng cấp tiêu chuẩn sản xuất lên EU-GMP.
Trước những áp lực ngày càng lớn trong phân khúc thuốc generic, Domesco đang chuyển dần sang phân khúc giá trị cao. Cốt lõi của chiến lược này là giảm dần sự phụ thuộc vào các sản phẩm có biên lợi nhuận thấp, tăng tỷ trọng các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, bao gồm biệt dược gốc, generic chất lượng cao và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ lớn.
Năm 2026, Domesco cho biết sẽ đầu tư, nâng cấp nhà máy Nonbetalactam đạt chuẩn EU-GMP. Trong bối cảnh hiện nay, tiêu chuẩn EU-GMP/PIC/S-GMP được kỳ vọng tạo nền tảng nâng cao năng lực tham gia đấu thầu, đồng thời mở rộng danh mục sản phẩm ở các phân khúc giá trị cao và cải thiện hiệu quả kinh doanh. Việc nâng chuẩn sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng “sân chơi” sang các phân khúc ít cạnh tranh về giá hơn, nơi yếu tố chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật đóng vai trò quyết định. Tuy nhiên, đây cũng là con đường đòi hỏi chi phí đầu tư lớn và thời gian dài.
Trong kế hoạch năm 2026, Domesco đặt mục tiêu doanh thu đạt 2.210 tỷ đồng (tăng 6,9%), lợi nhuận sau thuế đạt 225,84 tỷ đồng (tăng 13,8%). Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu thuần dự kiến đạt 10,22%, phản ánh định hướng nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng giá trị gia tăng cao.
Để đạt được các mục tiêu trên, Ban lãnh đạo Công ty chỉ rõ, Domesco sẽ tiếp tục tái cấu trúc danh mục sản phẩm, giảm tỷ trọng sản phẩm biên lợi nhuận thấp, tập trung vào sản phẩm chiến lược và nhóm có giá trị cao. Đồng thời, điều chỉnh chính sách giá theo hướng tối ưu lợi nhuận, đặc biệt đối với các sản phẩm có thương hiệu và phân khúc cao cấp… Đầu tư nâng cấp hệ thống sản xuất nhằm đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn. Song song với đó, việc kiểm soát chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu và nâng cao năng lực quản trị cũng được đặt lên hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro chi phí.
PGS.TS Lê Văn Truyền - nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế đánh giá, với 280 nhà máy, ngành dược Việt Nam đang đối mặt với thực trạng cạnh tranh đáng quan ngại trong phân khúc generic (bản sao thuốc biệt dược gốc hết thời hạn độc quyền). Chẳng hạn, cùng một hoạt chất Paracetamol, hiện có trên 650 nhãn hiệu. Các doanh nghiệp vẫn ít sản xuất thuốc biệt dược gốc - thuốc phát minh. “Đã đến lúc, các doanh nghiệp dược phải nghĩ đến thuốc phát minh - thuốc biệt dược gốc, tính toán lại chiến lược đầu tư phát triển”, ông Truyền nhấn mạnh.
