 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Internet |
Mới đây, tại Gói thầu số 06 Quản lý, vận hành Nhà máy Xử lý nước thải Bình Đức công suất 10.000 m3/ngày đêm và Nhà máy Xử lý nước thải Mỹ Hòa công suất 20.000 m3/ngày đêm, giai đoạn 2026 - 2030 có giá 127,179 tỷ đồng, do UBND phường Long Xuyên (tỉnh An Giang) làm chủ đầu tư, một số nhà thầu cho rằng HSMT đưa ra tiêu chí hợp đồng tương tự mang tính đặc thù. Theo đó, HSMT yêu cầu “nhà thầu phải có kinh nghiệm thực hiện vận hành nhà máy xử lý nước thải có công suất ≥ 10.000 m3/ngày đêm sử dụng công nghệ mương oxy hóa trong 1 chu kỳ (1 năm); có quy mô (giá trị) tối thiểu 7,631 tỷ đồng”.
Theo phản ánh, xét về bản chất kỹ thuật, việc vận hành nhà máy xử lý nước thải dựa trên các quy trình công nghệ đã được thiết lập và kiểm soát thông qua hệ thống thiết bị, thông số vận hành và đội ngũ nhân sự. Công nghệ mương oxy hóa thực chất là một biến thể của công nghệ xử lý sinh học bằng bùn hoạt tính. Các công nghệ khác như AO, SBR, AAO hay MBBR cũng vận hành trên cùng nguyên lý và sử dụng hệ thống thiết bị tương đồng. Do đó, nhà thầu có kinh nghiệm vận hành nhà máy sử dụng các công nghệ sinh học này hoàn toàn có khả năng tiếp nhận và vận hành hệ thống sử dụng công nghệ mương oxy hóa nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về nhân sự, thiết bị, tài chính và quản lý.
Theo nhà thầu, tại Việt Nam, số lượng nhà máy xử lý nước thải sử dụng đúng tên gọi công nghệ “mương oxy hóa” không nhiều và mang tính đặc thù. Vì vậy, khi tiêu chí này được đưa vào bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm (đạt/không đạt), nhiều nhà thầu dù có kinh nghiệm vận hành các hệ thống có quy mô tương đương nhưng sử dụng công nghệ khác vẫn không thể tham dự.
Theo một chuyên gia đấu thầu, trong lĩnh vực xử lý nước thải, công nghệ mương oxy hóa không phải công nghệ cao, có tính chất kỹ thuật đặc biệt, thậm chí còn là công nghệ tương đối “cổ”. Việc chỉ định đích danh công nghệ này có thể khiến nhà thầu từng có kinh nghiệm vận hành các nhà máy có công nghệ cao hơn cũng không đáp ứng.
Theo biên bản mở thầu ngày 6/4/2026, Gói thầu ghi nhận 1 nhà thầu tham dự là Liên danh Thoát nước Đô thị TP.HCM - Điện Nước An Giang (Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP.HCM đại diện) với giá dự thầu 94,863 tỷ đồng.
Tương tự, tại Gói thầu Quản lý vận hành hệ thống thu gom và xử lý nước thải TP. Thái Bình giai đoạn tiếp theo (5 năm), do Sở Xây dựng tỉnh Hưng Yên làm chủ đầu tư, HSMT yêu cầu nhà thầu phải có hợp đồng tương tự bao gồm việc vận hành trạm xử lý nước thải công suất từ 10.000 m3/ngày đêm trở lên, sử dụng công nghệ A2O, đồng thời bảo đảm chất lượng nước thải sau xử lý đạt cột A theo các quy chuẩn môi trường, có hệ thống khử trùng bằng khí clo hóa lỏng và tuyến cống thu gom có trạm bơm tăng áp.
Theo các nhà thầu, việc gắn thêm các điều kiện chi tiết về công nghệ như A2O hoặc có hệ thống khử trùng bằng clo hóa lỏng là không cần thiết. Thực tế, để đạt được chất lượng nước thải sau xử lý theo quy chuẩn cột A, nhà máy có thể áp dụng nhiều công nghệ khác nhau như A-O, mương oxy hóa hoặc các công nghệ sinh học cải tiến khác. Tương tự, trong khâu khử trùng, ngoài clo hóa lỏng, còn có thể sử dụng các phương pháp khác như javen, tia UV hoặc ozone.
Với cách xây dựng tiêu chí như tại HSMT, theo phản ánh, số lượng nhà thầu đáp ứng bị thu hẹp đáng kể. Thực tế, Gói thầu trên cũng chỉ có 1 nhà thầu tham dự và trúng thầu là Công ty CP Kỹ thuật Seen, với giá 45,561 tỷ đồng (giá gói thầu 47,931 tỷ đồng).
Một chuyên gia đấu thầu cho rằng, trong lĩnh vực dịch vụ phi tư vấn, yêu cầu trong HSMT cần chú trọng vào sản phẩm đầu ra như tiêu chuẩn, quy cách, thông số kỹ thuật, chất lượng... của dịch vụ. Chủ đầu tư không cần nêu quy trình, phương pháp thực hiện dịch vụ cụ thể mà nhà thầu phải tuân theo. Nhà thầu được quyền đề xuất quy trình, phương pháp thực hiện thích hợp để thực hiện gói thầu.
