 |
| Theo khoản 4 Điều 68 Luật Đấu thầu, căn cứ quy mô, tính chất của gói thầu, giá trị bảo đảm thực hiện hợp đồng được quy định trong hồ sơ mời thầu theo mức xác định từ 2% đến 10% giá hợp đồng. Ảnh: Kiên Linh |
Theo đơn kiến nghị và phản ánh của các nhà thầu xây dựng, một số tồn tại trong đấu thầu tại Ban QLDA tỉnh An Giang có thể dẫn tới khó khăn cho nhà thầu khi dự thầu, thực hiện hợp đồng. Liên quan đến bảo lãnh thực hiện hợp đồng, nhà thầu cho rằng, có tình trạng hồ sơ mời thầu (HSMT) quy định mức bảo lãnh thực hiện hợp đồng là 3%, nhưng khi thương thảo, Ban QLDA tự ý ép lên mức 10%, nếu không đồng ý thì không cho ký hợp đồng. Đặc biệt, tồn tại sự bất công khi các doanh nghiệp "thân quen" chỉ phải nộp 5%. Các nhà thầu cho rằng, đây là hành vi tự ý thay đổi nội dung HSMT, vi phạm quy định về ký kết hợp đồng (theo khoản 2 Điều 67 Luật Đấu thầu, hợp đồng được ký kết giữa các bên phải phù hợp với nội dung trong HSMT, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất…); việc áp dụng nhiều mức khác nhau giữa các nhà thầu có thể vi phạm nguyên tắc "công bằng, minh bạch" (Điều 7 Luật Đấu thầu 2023).
Tiếp theo, các nhà thầu cho rằng, có sự biến tướng bảo lãnh tạm ứng thành giấy phép con. Theo đó, dù nhà thầu đã phát hành chứng thư bảo lãnh tạm ứng theo đúng pháp luật, Ban QLDA vẫn ép mở "tài khoản chuyên chi". Để ngân hàng giải ngân tiền tạm ứng, Ban yêu cầu nhà thầu phải có xác nhận khối lượng của Ban. “Tiền tạm ứng là để doanh nghiệp mua vật tư, huy động máy móc, nhân công (trả trước cho nhà cung cấp). Việc yêu cầu "xác nhận khối lượng" mới được dùng tiền tạm ứng là vô lý, vì chưa có tiền tạm ứng thì lấy đâu ra khối lượng để xác nhận?”, nhà thầu bức xúc.
Hiện nay, quy định về bảo lãnh tạm ứng và tạm ứng hợp đồng được quy định tại Nghị định số 99/2021/NĐ-CP và Nghị định số 37/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định số 50/2021/NĐ-CP). Theo đó, điều kiện tạm ứng là khi hợp đồng có hiệu lực và nhà thầu nộp bảo lãnh tạm ứng, bên giao thầu có nghĩa vụ thanh toán tiền tạm ứng cho nhà thầu. Về chứng thư bảo lãnh tạm ứng, chứng thư do ngân hàng phát hành đã là một cam kết vô điều kiện của ngân hàng về việc hoàn trả tiền tạm ứng nếu nhà thầu không thực hiện nghĩa vụ. “Do đó, việc Ban QLDA ép mở "tài khoản chuyên chi" và yêu cầu xác nhận khối lượng mới giải tỏa tiền tạm ứng là hoàn toàn trái luật”, nhà thầu phản ứng.
Ngoài ra, thủ tục thanh toán tại Ban QLDA tỉnh An Giang cũng bị phản ánh là rườm rà, gây khó khăn cho nhà thầu do bộ máy cồng kềnh…
Ngày 26/2/2025, trao đổi với phóng viên Báo Đấu thầu, ông Phạm Ngọc Vũ, Phó Giám đốc Ban QLDA tỉnh An Giang cho biết, Chủ đầu tư (CĐT) đã có văn bản báo cáo ngay sau khi nhận được chỉ đạo của UBND Tỉnh. “UBND Tỉnh đã giao Sở Xây dựng chủ trì cùng các đơn vị chuyên môn như Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước... tham gia xem xét các nội dung kiến nghị của các nhà thầu”, đại diện này cho biết.
Theo văn bản báo cáo ban đầu của CĐT, toàn bộ HSMT của Ban QLDA Tỉnh đều quy định bảo lãnh thực hiện hợp đồng 5% hoặc 10% tùy tính chất, quy mô gói thầu. Các gói thầu quy định bảo lãnh thực hiện hợp đồng 3% là các HSMT giai đoạn trước của các ban QLDA khu vực huyện của tỉnh An Giang cũ. Luật Đấu thầu 2023, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Điều 43 Luật Đấu thầu được điều chỉnh tại Luật số 90/2025/QH15 cho phép CĐT thương thảo hoặc hoàn thiện hợp đồng với nhà thầu các nội dung cần thiết trong quá trình lựa chọn nhà thầu, việc thương thảo hoặc hoàn thiện hợp đồng có nội dung điều chỉnh tỷ lệ bảo lãnh hợp đồng đều có sự thống nhất giữa 2 bên.
Đối với việc áp dụng mức tỷ lệ bảo lãnh thực hiện hợp đồng cho từng nhà thầu, CĐT này cho biết, trong quá trình triển khai thi công các dự án và quản lý thực hiện các hợp đồng, CĐT nhận thấy năng lực thực tế của một số nhà thầu khi triển khai thi công công trình không đúng năng lực như kê khai tại HSDT. Để đảm bảo an toàn cho CĐT và tăng trách nhiệm thực hiện hợp đồng đối với các nhà thầu thi công chậm tiến độ, Ban QLDA Tỉnh thương thảo hoặc hoàn thiện hợp đồng tăng tỷ lệ bảo lãnh hợp đồng theo thẩm quyền của CĐT là 10%.
CĐT cũng chia sẻ thực tế về việc sử dụng chứng thư bảo lãnh tạm ứng của các nhà thầu. Theo đó, khi CĐT phát hành văn bản thu hồi các khoản tạm ứng, một số ngân hàng chây ì, chờ nhà thầu nộp tiền vào ngân hàng mới thực hiện hoặc làm văn bản yêu cầu CĐT phải xác định lỗi của nhà thầu hay yêu cầu phải cung cấp chứng thư bản gốc, tài liệu, hồ sơ mới thực hiện; có trường hợp ngân hàng tránh né, yêu cầu nhà thầu liên hệ CĐT nhằm kéo dài thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án.
Ngoài ra, do không được cung cấp các hồ sơ pháp lý liên quan đến chứng thư bảo lãnh, nên đã xảy ra trường hợp làm giả bảo lãnh tạm ứng, chiếm dụng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh An Giang, cụ thể là tại Dự án Nhà hát tỉnh An Giang - vụ án được Tòa án nhân dân tỉnh An Giang xét xử năm 2025. Nguyên nhân chính do CĐT không đủ năng lực để xác minh các chứng thư bảo lãnh, pháp luật hiện hành không quy định cụ thể trình tự xác minh tính xác thực của bảo lãnh, dẫn đến rủi ro trong quản lý sử dụng vốn tạm ứng thuộc về CĐT.
Đối với việc sử dụng tài khoản chuyên chi, đại diện CĐT cho rằng, thủ tục không phức tạp, khó khăn và thực tế đã đem lại hiệu quả khi quản lý tạm ứng đúng đối tượng, đúng mục đích.
Về thủ tục thanh toán, CĐT cho biết, do hồ sơ chuyển từ các ban QLDA khu vực cũ chưa tuân thủ đúng quy định nên có sự chậm trễ, cần hoàn thiện. Bên cạnh đó, do đội ngũ nhân sự có sự thay đổi vị trí việc làm, phối hợp giữa các đơn vị chưa nhịp nhàng dẫn tới kéo dài. Đây là nội dung CĐT sẽ rà soát nội bộ để khắc phục kịp thời.
“Chúng tôi cầu thị lắng nghe các ý kiến của cơ quan chuyên môn để hoàn thiện các quy trình, thủ tục triển khai dự án theo tinh thần đặt sự cạnh tranh, thuận lợi, nhanh chóng cho các doanh nghiệp lên hàng đầu”, ông Vũ nhấn mạnh.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Việt Hùng chia sẻ, Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn Luật đã tạo ra môi trường cạnh tranh minh bạch, thông thoáng cho nhà thầu. Do đó, khi triển khai ở cấp thực thi tại các CĐT, cần sự đồng bộ, nhất quán, không phát sinh thủ tục, chi phí hoặc tạo thêm khó khăn cho các nhà thầu. Điều này vừa phát huy hiệu quả đầu tư, vừa tạo môi trường bình đẳng cho các nhà thầu cạnh tranh.
