 |
| Việc quy định chặt trách nhiệm của chủ đầu tư trong cập nhật tiến độ thực hiện hợp đồng sẽ giảm thiểu các “vùng trắng” giám sát thông tin đấu thầu. Ảnh: Phối cảnh Phúc An |
Điều 35 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 4/8/2025 quy định: Chủ đầu tư phải cập nhật tiến độ thực tế thực hiện hợp đồng khi thực hiện xong các mốc hoàn thành quy định trong hợp đồng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Chủ đầu tư có trách nhiệm công khai về kết quả thực hiện hợp đồng của nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo quy định tại Khoản 3 và Khoản 4 Điều 20 của Nghị định này. Đối với gói thầu có nội dung cung cấp hàng hóa, chủ đầu tư còn phải công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia về chất lượng hàng hóa do nhà thầu cung cấp theo quy định tại các khoản 5, 6 và 7 Điều 20 của Nghị định này.
Thực tế, trong khi giai đoạn đấu thầu được kiểm soát gắt gao từng bước, thì giai đoạn sau đấu thầu (quá trình thực hiện hợp đồng) lại tồn tại "khoảng trống" lớn.
Nghị định số 214/2025/NĐ-CP có hiệu lực đã gần 1 năm nhưng số lượng gói thầu không được cập nhật tiến độ hợp đồng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đang chiếm áp đảo so với số ít gói thầu được công khai thông tin chất lượng thực hiện, bao gồm cả thông tin nhà thầu phụ.
Khảo sát nhanh của phóng viên cho thấy, rất nhiều gói thầu bị "đóng băng" thông tin hoàn toàn sau khi công bố kết quả lựa chọn nhà thầu. Mục cập nhật tiến độ thực hiện hợp đồng, nghiệm thu các mốc hoàn thành hầu như bị bỏ trống. Tình trạng này diễn ra trên diện rộng, không chỉ ở các gói thầu quy mô nhỏ mà còn ở các gói thầu/dự án lớn.
Chẳng hạn, tháng 12/2025, Ban Quản lý Khu Đại học Nam Cao và Khu công nghệ cao tỉnh Ninh Bình công bố thông tin về kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 04 Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị (bao gồm chi phí dự phòng) thuộc Dự án Đầu tư xây dựng mở rộng không gian, xây dựng cơ sở đào tạo của Học viện Ngân hàng tại Khu Đại học Nam Cao, tỉnh Hà Nam (nay là tỉnh Ninh Bình). Liên danh Công ty CP Licogi 13 - Công ty CP Xây lắp Phòng cháy chữa cháy Quang Minh trúng thầu với giá 960,727 tỷ đồng, nhưng đến nay chưa công khai bất kỳ thông tin nào về tiến độ thực hiện hợp đồng.
Tương tự, hàng loạt gói thầu lớn khác chọn xong nhà thầu từ tháng 12/2025 đến nay cũng “bặt vô âm tín” như: Gói thầu số 24 Thi công xây lắp nút giao với đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên thuộc Dự án Đầu tư xây dựng đường kết nối cầu Tứ Liên từ nút giao đường dẫn cầu Tứ Liên với đường Trường Sa đến đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên do UBND xã Đông Anh (Hà Nội) làm chủ đầu tư, Liên danh Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Miền Trung - Công ty CP Xây dựng dịch vụ và Thương mại 68 - Tổng công ty Xây dựng cầu 75 thực hiện (giá trúng thầu 907,36 tỷ đồng); Gói thầu số 21 Thi công xây dựng thuộc Dự án Đầu tư xây dựng cầu vượt trên các tuyến đường địa phương qua đường T4 (tại phạm vi nút giao QL21, ĐT.495, ĐT.499B, ĐH.13), huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam do Ban Quản lý đầu tư, phát triển đô thị và quỹ đất khu vực 2 tỉnh Ninh Bình làm chủ đầu tư, Liên danh Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn - Công ty TNHH Xây dựng và Dịch vụ thương mại Việt Phát - Công ty TNHH Việt Event - Công ty CP Cầu 7 Thăng Long trúng thầu với giá 630,9 tỷ đồng…
Thậm chí, nhiều gói thầu mua sắm hàng hóa, thi công và lắp đặt thiết bị đã hết thời gian thực hiện hợp đồng từ lâu nhưng vẫn “trắng” thông tin tiến độ, kết quả thực hiện hợp đồng như: Gói thầu Thi công xây dựng và cung cấp, lắp đặt thiết bị công trình thuộc Dự án Xây dựng cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị trạm thực nghiệm Hào Võ do Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM làm chủ đầu tư, Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng thủy bộ Sài Gòn - Công ty TNHH MTV Xây dựng Quốc Khánh Hậu Giang trúng thầu tháng 12/2025 với giá 28,5 tỷ đồng, thời gian thực hiện 3 tháng; Gói thầu số 23 Thi công xây dựng, cung cấp lắp đặt thiết bị Trạm bơm dã chiến Xuân Quan mở rộng thuộc Dự án thành phần số 1 Sửa chữa, nâng cấp hệ thống Bắc Hưng Hải giai đoạn 2 do Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải làm chủ đầu tư, Liên danh Công ty TNHH Đầu tư thương mại và Dịch vụ Hà Duy - Công ty CP Xây dựng thủy lợi Hải Dương trúng thầu tháng 1/2026 với giá 65 tỷ đồng, thời gian thực hiện 3 tháng…
Quá trình rà soát lấy ý kiến để hoàn thiện hệ thống pháp luật đấu thầu của Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính) ghi nhận đề xuất bổ sung trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc cập nhật, công khai kết quả thực hiện hợp đồng của nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, bao gồm nhà thầu chính, nhà thầu phụ và nhà thầu phụ đặc biệt (nếu có) đối với phần việc thực tế đã thực hiện, được nghiệm thu. Đối với hợp đồng không quy định mốc hoàn thành cụ thể, việc cập nhật được thực hiện khi nghiệm thu hoàn thành giai đoạn, sản phẩm chính hoặc khi kết thúc hợp đồng.
Theo chuyên gia đấu thầu, việc quy định chặt trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc cập nhật tiến độ thực hiện hợp đồng sẽ giảm thiểu các “vùng trắng” giám sát thông tin đấu thầu, giảm thiểu các hành vi thiếu nghiêm túc trong việc cập nhật thông tin hậu đấu thầu dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho hiệu quả đầu tư công như: mất dấu vết giám sát nhà thầu sau trúng thầu, nhà thầu có thể “bán thầu” trái quy định, triển khai thi công chậm tiến độ, cung cấp hàng hóa không đúng hàng hóa trúng thầu, sử dụng nhà thầu phụ mà không bị kiểm soát, tỷ lệ phân chia khối lượng công việc thực tế sau trúng thầu của từng thành viên liên danh (trường hợp nhà thầu liên danh)…
Lãnh đạo Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải cho rằng, quy định cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng loại hợp đồng. Nhiều hợp đồng tư vấn không chia thành các mốc hoàn thành cứng, mà nghiệm thu theo sản phẩm, giai đoạn. Theo mẫu hồ sơ mời thầu ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC, nhà thầu có thể chứng minh kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự khi đã tham gia với tư cách nhà thầu phụ trên cơ sở phần việc thực tế hoàn thành và được nghiệm thu. Do đó, cần có cơ chế để “siết” trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc xác nhận, cập nhật kết quả thực hiện của nhà thầu phụ, bảo đảm thống nhất giữa quản lý hợp đồng và đánh giá kinh nghiệm trong đấu thầu.
