 |
| Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo. Ảnh: Gia Khoa |
Nhiều cơ hội nhưng kén nhà đầu tư
Ngày 21/4/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa quyết định hủy thông báo mời thầu lựa chọn nhà đầu tư Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Nghi Sơn (tổng vốn đầu tư 57.524 tỷ đồng).
Đây là lần hủy thầu thứ 3 của Dự án. HSMT lần đầu được phát hành tháng 7/2024, nhưng phải tạm dừng để cập nhật các quy định mới theo Luật Đấu thầu năm 2023 và Nghị định 115/2024/NĐ-CP. Lần mời thầu thứ hai vào tháng 4/2025 không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu (HSDT) dù liên tiếp được gia hạn nên buộc phải hủy thầu. Và đây cũng là lý do hủy thầu lần 3. Đáng chú ý, từng có tới 5 nhà đầu tư lọt vào danh sách ngắn tham gia đấu thầu Dự án khi vượt qua vòng sơ tuyển.
Thực tế trên phản ánh những thách thức chung của các dự án điện khí LNG: yêu cầu vốn lớn, tiến độ gấp cùng những biến động về thị trường nhiên liệu và cơ chế chính sách. Dù được xác định là nguồn điện quan trọng trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, số dự án LNG được triển khai vẫn còn rất hạn chế.
Không chỉ LNG, nhiều dự án điện gió, điện mặt trời quy mô lớn tại Quảng Trị, Gia Lai, Trà Vinh… cũng đang được kêu gọi đầu tư, nhưng không phải nhà đầu tư lớn nào cũng vượt qua được vòng sàng lọc hồ sơ quan tâm.
Dự án Nhà máy điện gió (NMĐG) V1-1 Trà Vinh giai đoạn 2 (công suất 48MW, tổng vốn đầu tư 2.546 tỷ đồng) có 4 nhà đầu tư đăng ký thực hiện, nhưng chỉ có 2 nhà đầu tư đáp ứng năng lực (Liên danh Công ty CP Cơ điện lạnh - Công ty CP Điện gió Trung Nam Trà Vinh 1 và Liên danh Công ty TNHH MTV Năng lượng Viên An Cà Mau - Công ty CP Năng lượng Bắc Phương). 2 nhà đầu tư không đáp ứng là Liên danh Công ty CP Điện gió Trà Vinh 1 - REV NO.2 PTE., LTD (không đạt yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm) và Liên danh Công ty CP Năng lượng điện gió Tiền Giang - Công ty CP Điện TTC Đức Huệ - Long An - Công ty CP Năng lượng VPL (không đủ vốn chủ sở hữu cam kết thực hiện dự án, không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm).
Tương tự, Dự án NMĐG Quảng Trị Win 1 (công suất 48MW, tổng vốn đầu tư 1.758,5 tỷ đồng) thu hút sự quan tâm của 4 nhà đầu tư nhưng chỉ có 1 nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu (Liên danh Công ty CP Đầu tư năng lượng tái tạo Win Quảng Trị - Win International Energy Pte.ltd.), 3 nhà đầu tư không đạt đánh giá về năng lực và kinh nghiệm.
Dự án NMĐG Hòn Trâu - giai đoạn 1 (công suất 750MW, tổng vốn đầu tư hơn 48.372 tỷ đồng) thu hút sự quan tâm của 3 nhà đầu tư. Kết quả, chỉ có Công ty CP Năng lượng Vinenergo đáp ứng yêu cầu, 2 nhà đầu tư gồm PNE Ag và Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam - Công ty CP Năng lượng tái tạo Trung Nam không đạt đánh giá về năng lực và kinh nghiệm…
Thực tế này cho thấy, mặc dù số lượng dự án kêu gọi đầu tư lớn, nhưng việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của HSMT là thách thức đối với nhiều nhà đầu tư khi năng lực thực thi trở thành “bộ lọc” khắt khe.
Siết tiêu chí mời thầu
Đề cập về việc Dự án Nhiệt điện LNG Nghi Sơn chưa thu hút được nhà đầu tư nộp HSDT, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa chia sẻ, có rất nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là nhà đầu tư e ngại tiến độ thực hiện Dự án rất gấp, khó có thể đưa vào vận hành thương mại trước năm 2030 như yêu cầu; tổng vốn đầu tư lớn, số tiền bảo lãnh dự thầu lớn; tình hình kinh tế cũng như địa chính trị thế giới biến động khó lường khiến giá nhiên liệu, trong đó có giá khí LNG tăng…
Theo HSMT Dự án, nhà đầu tư phải đáp ứng yêu cầu vốn chủ sở hữu tối thiểu là 8.629 tỷ đồng (tương đương 336 triệu USD); tổng giá trị vốn chủ sở hữu và vốn vay nhà đầu tư có khả năng huy động tối thiểu là 57.524 tỷ đồng (tương đương 2,241 tỷ USD). Về kỹ thuật, các điều kiện tiên quyết cần đáp ứng là: công suất nhà máy 1.500MW, sử dụng công nghệ tuabin khí chu trình hỗn hợp với hiệu suất trên 58,5% (điều kiện ISO); các máy móc, thiết bị chính trong dây chuyền công nghệ của Dự án phải mới 100%; thời gian đưa Dự án vào vận hành thương mại là 2029 - 2030.
“Tiêu chí HSMT đưa ra nhằm mục đích duy nhất là lựa chọn được nhà đầu tư có thực lực mạnh để triển khai Dự án, đáp ứng yêu cầu tiến độ”, ông Tuấn bày tỏ.
Tại Dự án Nhiệt điện LNG Cà Ná (công suất 1.500MW, tổng mức đầu tư 57.390 tỷ đồng) sắp được triển khai, Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam - Công ty CP Siderco River từng vượt qua những yêu cầu rất cao để trúng thầu. Trong đó, HSMT yêu cầu vốn chủ sở hữu tối thiểu nhà đầu tư phải thu xếp là 8.609 tỷ đồng (tương đương 335 triệu USD) mới đạt mức điểm tối thiểu; tổng giá trị vốn chủ sở hữu và vốn vay nhà đầu tư có khả năng huy động tối thiểu là 57.930 tỷ đồng (tương đương 2,236 tỷ USD); đã thực hiện từ 3 dự án loại 1 (dự án xây dựng nguồn điện cùng loại hình) hoặc tương đương mới đạt 100% điểm tối đa; đã thực hiện 2 dự án loại 1 hoặc tương đương thì đạt 70% điểm tối đa…
Ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch Tập đoàn Trung Nam cho biết, doanh nghiệp đã có kinh nghiệm triển khai nhiều dự án năng lượng quy mô lớn, trong đó có các dự án điện gió, điện mặt trời thuộc nhóm lớn tại Đông Nam Á. Việc trúng thầu Dự án LNG Cà Ná thông qua đấu thầu quốc tế là dấu mốc quan trọng cho thấy doanh nghiệp trong nước ngày càng có khả năng đảm nhận vai trò chủ đạo ở các dự án năng lượng quy mô lớn, trong khi trước đây chủ yếu tham gia với vai trò thầu phụ.
Chuyên gia năng lượng Phan Xuân Dương nhìn nhận, tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư ngày càng được xây dựng theo hướng chặt chẽ với mục tiêu chọn được nhà đầu tư thực lực. Đó là phải chứng minh kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự, khả năng huy động vốn, đảm bảo tỷ lệ vốn chủ sở hữu và xây dựng phương án tài chính khả thi trong dài hạn, nhất là với các dự án có vốn đầu tư lớn. Bên cạnh đó là yếu tố công nghệ mới, các dự án không chỉ cần hiệu quả kinh tế mà còn phải thân thiện với môi trường, tối ưu vận hành và có khả năng tích hợp với hệ thống điện quốc gia… “Năng lực thực chất và khả năng triển khai mới là điều kiện tiên quyết”, ông Dương nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, việc lựa chọn nhà đầu tư hiện nay chặt chẽ hơn trước rất nhiều. Hồ sơ nhà đầu tư không chỉ cần đẹp mà phải chứng minh được năng lực thực thi. Các cơ quan quản lý kiểm tra rất sâu, từ sức khỏe tài chính đến kinh nghiệm thực thi và chất lượng nhân sự. Những doanh nghiệp làm thật, có chiến lược dài hạn sẽ có lợi thế. Ngược lại, các đơn vị đầu tư theo phong trào sẽ dần bị loại khỏi cuộc chơi. Một số chuyên gia đánh giá, nâng cao tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư không chỉ giúp đảm bảo hiệu quả từng dự án mà còn góp phần định hình một thị trường năng lượng phát triển lành mạnh.
