 |
| Nhiều doanh nghiệp bất động sản, xây dựng đối mặt với áp lực tài chính lớn khi nợ trái phiếu đến hạn. Ảnh: Tâm An |
Trong kết luận của Thanh tra Chính phủ, đáng chú ý là câu chuyện của nhóm doanh nghiệp Công ty CP Hưng Thịnh Investment, Công ty CP Dịch vụ giải trí Hưng Thịnh Quy Nhơn, Công ty CP Hưng Thịnh Land. Theo đó, từ năm 2023, nhóm này đã không thanh toán đầy đủ gốc, lãi trái phiếu với số tiền quá hạn hàng nghìn tỷ đồng. Bên cạnh các vi phạm phức tạp trong việc sử dụng vốn, tình hình tài chính của các doanh nghiệp này đang rất khó khăn, trong khi số lượng nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu là rất lớn. Trước nguy cơ gây bất ổn cho thị trường vốn và trật tự xã hội, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra, làm rõ và xử lý theo quy định.
Khó khăn của doanh nghiệp trên phần nào phản ánh thực trạng áp lực trả nợ trái phiếu vẫn hiện hữu ngay cả khi thị trường chung đang dần hồi phục. Theo báo cáo năm 2025 của Công ty CP Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating), tỷ lệ chậm trả toàn thị trường là 1,3%, giảm mạnh so với con số đỉnh điểm 12,2% của năm 2023. Dù bức tranh chung có phần tươi sáng hơn, nhưng áp lực vẫn đè nặng lên nhóm bất động sản (BĐS), với những doanh nghiệp từng có tiền lệ chậm trả tiếp tục gặp khó khăn về dòng tiền và lợi nhuận trong quá trình tái cơ cấu dự án.
Một số doanh nghiệp có giá trị chậm thanh toán năm 2025 lên đến hàng nghìn tỷ đồng dược VIS Rating chỉ ra là Công ty CP Tập đoàn R&H với dư nợ chậm trả 5.000 tỷ đồng, theo sau là Công ty CP Đầu tư và Dịch vụ Helios với 4.000 tỷ đồng. Ngoài ra, Công ty CP BCG Land (2.500 tỷ đồng) và Hưng Thịnh Land (1.800 tỷ đồng) cũng đang phải chật vật xoay xở khi toàn bộ hoặc phần lớn dư nợ trái phiếu cuối năm đều rơi vào trạng thái chậm trả.
Khảo sát tình hình thanh toán gốc và lãi trái phiếu trong 2 tháng đầu năm 2026 cho thấy áp lực vẫn đang đè nặng lên nhiều tổ chức phát hành. Điển hình là Công ty CP Đầu tư Xây dựng Đại Thịnh Phát khi báo cáo chậm thanh toán hơn 471,7 tỷ đồng tiền gốc và hơn 5 tỷ đồng tiền lãi của lô trái phiếu DPJ12202 vào ngày 9/2. Tương tự, Công ty CP Xây lắp Sunshine E&C cho biết chưa thể thanh toán hơn 88,6 tỷ đồng, trong khi Công ty CP Đầu tư, Thương mại và Phát triển xây dựng Sunshine VNE cũng chưa hoàn tất nghĩa vụ thanh toán hơn 209,31 tỷ đồng đối với mã trái phiếu VNECH2123001.
Công ty CP Tập đoàn Đức Long Gia Lai đã báo cáo về việc chậm thanh toán 359,142 tỷ đồng cho lô trái phiếu DLGBOND14.19. Trong khi đó, Công ty CP Tập đoàn Thái Tuấn có giá trị chưa thanh toán lên tới hơn 871 tỷ đồng đối với 2 mã trái phiếu TTDCH2122001 và TTDCH2122002. Hầu hết các doanh nghiệp này đều cho biết đang nỗ lực sắp xếp nguồn vốn để thực hiện nghĩa vụ với trái chủ trong thời gian tới.
Bước sang năm 2026, VIS Rating dự báo rủi ro tín dụng trên thị trường sẽ tiếp tục nằm trong tầm kiểm soát với tỷ lệ chậm trả duy trì quanh mức 1,3%. Triển vọng này được củng cố bởi nền tảng kinh tế vĩ mô vững chắc và áp lực tái cấp vốn không quá lớn. Ước tính giá trị trái phiếu đáo hạn trong năm 2026 vào khoảng 209 nghìn tỷ đồng (tương đương 14% tổng dư nợ lưu hành) - một con số khá dễ chịu sau khi nhiều lô trái phiếu đã được gia hạn thành công trong năm trước đó. Bên cạnh đó, tỷ lệ thu hồi đối với các khoản nợ chậm trả được kỳ vọng sẽ cải thiện tích cực nhờ kết quả kinh doanh khởi sắc và nỗ lực tái cơ cấu quyết liệt của các doanh nghiệp BĐS nhà ở.
Theo kết luận thanh tra, nhiều doanh nghiệp đã phát hành trái phiếu khi chưa đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định. Trong đó, Công ty CP Thành Thành Công Biên Hòa thực hiện chào bán nhưng không có văn bản thông báo gửi Bộ Tài chính. Tình trạng vi phạm quy định về công bố thông tin diễn ra phổ biến, với những thiếu sót các nội dung về mục đích phát hành, thời điểm giải ngân nguồn vốn và chi tiết về tài sản bảo đảm.
Đối với việc sử dụng nguồn vốn, cơ quan thanh tra xác định có 14 doanh nghiệp sử dụng tiền thu được không đúng phương án đã được phê duyệt hoặc công bố thông tin. Ngoài ra, có 8 đơn vị thực hiện chuyển tiền cho đối tác và công ty con dưới hình thức hợp tác đầu tư nhưng thiếu tài liệu chứng minh việc giám sát mục đích sử dụng vốn, hoặc rót vốn vào các dự án chưa đủ điều kiện huy động theo quy định pháp luật.
