 |
| Chi phí cước vận chuyển cũng như thời gian vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu dự báo sẽ tăng cao. Ảnh: Tiên Giang |
Thách thức hoạt động xuất nhập khẩu, logistics
Tham gia tư vấn, xúc tiến xuất khẩu (XK) cho nhiều doanh nghiệp (DN) Việt Nam, ông Nguyễn Tuấn Việt, Giám đốc Công ty TNHH VIETGO nhận định, căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông đang tạo ra làn sóng bất ổn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có hoạt động logistics. Theo ông Việt, eo biển Hormuz và kênh đào Suez giữ vai trò kết nối quan trọng giữa Việt Nam với Trung Đông và châu Âu có nguy cơ bị gián đoạn nếu căng thẳng quân sự kéo dài, gây thiệt hại đáng kể đối với DN có hoạt động xuất nhập khẩu (XNK).
“Đầu tiên là cước vận tải biển đưa hàng đi châu Âu sẽ tăng cao vì không thể đi được qua kênh đào Suez như trước mà phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng… Đáng ngại, hiện một số hãng tàu biển đã từ chối nhận vận chuyển, thậm chí dừng báo giá vận chuyển hàng hóa qua khu vực Trung Đông… Với tình hình này, nếu các hãng tàu báo giá trở lại thì dự kiến chi phí cước vận chuyển cũng như thời gian vận chuyển hàng hóa sẽ tăng rất cao”, ông Việt dự báo.
TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội DN nhỏ và vừa TP. Hà Nội cho rằng, khi rủi ro an ninh tăng, phí bảo hiểm tàu biển, thời gian vận chuyển và chi phí container sẽ đều tăng, tác động trực tiếp đến những ngành phụ thuộc lớn vào chi phí logistics như dệt may, da giày, nông sản... Kinh tế nước ta có độ mở lớn, XK hàng hóa đi hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, do vậy, mọi biến động chi phí logistics đều nhanh chóng phản ánh vào giá thành sản phẩm của DN. Đây là điều đáng lo ngại trong bối cảnh DN đang nỗ lực phục hồi đơn hàng và duy trì biên lợi nhuận mỏng.
Trong văn bản gửi các ngành hàng XNK, logistics ngày 2/3/2026, Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương dự báo giá cả các mặt hàng tiêu dùng, nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động tăng trong thời gian tới, gây tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều tới hoạt động XNK của Việt Nam. “Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải bằng đường hàng không tiếp tục tăng cao, đồng thời ảnh hưởng tới tuyến vận tải hàng hóa…, gây tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu đáng kể”, Cục Xuất nhập khẩu nhận định.
Chủ động giảm thiểu rủi ro, bất lợi
Số liệu thống kê về tình hình XNK vừa được cơ quan hải quan thuộc Bộ Tài chính công bố cho thấy, tính hết ngày 15/2/2026, tổng trị giá XK của Việt Nam đạt 63,64 tỷ USD, tăng 33,7%, tương ứng tăng 16,05 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025. Với đà tăng này, nhiều chuyên gia thương mại nhận định, mục tiêu tăng trưởng XK 15 - 16% so với năm 2025 tại Nghị quyết số 01/NQ-CP là có thể đạt được.
Tuy vậy, việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng XK đang có thêm thách thức với diễn biến khó lường của bối cảnh quốc tế, nhất là căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông khi các bên đều lên tiếng chuẩn bị cho một kịch bản kéo dài nhiều ngày. Để giảm thiểu tác động tiêu cực, từ kinh nghiệm tư vấn XNK của VIETGO, ông Việt khuyến nghị một số giải pháp. Thứ nhất, DN XK nên chủ động bán FOB (giao hàng lên tàu tại cảng của mình) và nhận tiền trước khi hàng lên tàu. Thứ hai, bán CNF (bao gồm vận chuyển hàng hóa) có mua bảo hiểm cho hàng hóa, chọn tàu đi trực tiếp; trước khi tàu cập bến, nếu khách hàng không thanh toán thì cho hàng quay đầu về. Nếu có thanh toán LC (thư tín dụng) thì nên làm confirm LC từ những ngân hàng nằm trong top đầu của thế giới.
Cũng theo ông Việt, nếu căng thẳng quân sự tiếp tục kéo dài, để đạt mục tiêu XK tăng trưởng 2 con số, DN Việt Nam cần điều chỉnh mặt hàng theo hướng bên cạnh sản xuất, XK các mặt hàng chủ lực, có thể chuyển hướng sang vật liệu xây dựng và những mặt hàng thiết yếu phục vụ tái thiết đất nước khi căng thẳng quân sự chấm dứt; bán hàng tiêu dùng… “VIETGO nhận tư vấn miễn phí cho DN nếu có đơn hàng từ Trung Đông mà lúng túng về thanh toán và vận tải”, ông Việt cho biết.
TS. Mạc Quốc Anh khuyến nghị DN cần chủ động quản trị rủi ro địa chính trị với việc rà soát lại hợp đồng, điều khoản thanh toán, bảo hiểm và điều kiện giao hàng; tiếp tục đa dạng hóa đối tác, tái cấu trúc thị trường để tránh phụ thuộc quá mức vào một thị trường hoặc một tuyến vận tải; sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đàm phán lại điều khoản giá linh hoạt theo biến động chi phí nhiên liệu và vận tải.
Với cơ quan quản lý, cộng đồng DN kiến nghị Nhà nước điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ và tỷ giá, ổn định tâm lý thị trường, tránh biến động đột ngột; cập nhật sớm cảnh báo thương mại và an ninh vận tải cho DN thông qua hệ thống thương vụ và đại sứ quán; hỗ trợ tín dụng và bảo hiểm XK, nhất là với DN nhỏ và vừa. Nhà nước cũng cần tăng cường đàm phán thương mại song phương và đa phương, bảo đảm hành lang pháp lý an toàn cho thanh toán và vận chuyển.
Tại văn bản gửi các đơn vị, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng XNK, logistics theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên trao đổi với cơ quan quản lý nhà nước liên quan để cập nhật đến các hội viên nhằm chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức XNK và vận tải hàng hóa, tránh phát sinh ùn tắc và giảm thiểu tác động tiêu cực; chủ động giải pháp góp phần cải thiện sự linh hoạt và khả năng chống chịu với các biến động môi trường kinh doanh quốc tế. Cụ thể, DN phải đa dạng nguồn cung ứng hàng hóa cũng như tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động XK hàng hóa sang khu vực Trung Đông gặp khó khăn.
