 |
| Hình thức đàm phán cạnh tranh được đánh giá là phù hợp với những gói thầu công nghệ mới, giải pháp tích hợp, chuyển đổi số, thiết bị y tế công nghệ cao. Ảnh: Lê Gia Khoa |
Theo Bộ Tài chính, đối với một số gói thầu đặc thù, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ đầu tư chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ và giá gói thầu ngay từ đầu. Tuy nhiên, Luật Đấu thầu hiện chưa quy định về hình thức và trình tự, thủ tục phù hợp để chủ đầu tư trao đổi, thương thảo với nhà thầu nhằm hoàn thiện các yêu cầu này, dẫn đến phải điều chỉnh hồ sơ mời thầu nhiều lần, kéo dài thời gian lựa chọn được giải pháp tối ưu.
Từ thực tiễn này, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh, áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu tư chưa thể xác định đầy đủ phạm vi công việc, yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện hoặc giá gói thầu trước khi tổ chức lựa chọn nhà thầu do tính chất kỹ thuật và mức độ phức tạp cao của gói thầu. Chủ đầu tư tổ chức đàm phán với tối thiểu 2 nhà thầu, trên cơ sở kết quả đàm phán, lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu để ký kết hợp đồng.
Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) cho biết, đàm phán cạnh tranh là hình thức đã được nhiều nhà tài trợ, tổ chức quốc tế áp dụng. Theo thông lệ quốc tế, đối với hình thức này, sau khi đàm phán với các nhà thầu, chủ đầu tư sẽ hoàn thiện giải pháp kỹ thuật, phương án tài chính và yêu cầu các nhà thầu đề xuất bản chào cuối cùng (Best and final offer - BAFO). Quy trình này nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch giữa các nhà thầu. Do đó, PVN kiến nghị nghiên cứu bổ sung bước hoàn thiện giải pháp kỹ thuật, phương án tài chính và yêu cầu nhà thầu đề xuất bản chào cuối cùng trong quy trình đàm phán cạnh tranh. Đồng thời, việc được áp dụng khi chưa xác định được đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu là điểm rất tiến bộ, nhưng do chưa có yêu cầu kỹ thuật xác định ngay từ đầu, quá trình đàm phán với tối thiểu 2 nhà thầu có thể thiếu một thước đo chung. Vì vậy, PVN đề nghị bổ sung cơ chế để giảm thiểu rủi ro về tính minh bạch theo hướng quy định rõ quy trình đàm phán phải được ghi biên bản chi tiết và công khai những tiêu chí thay đổi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để các bên giám sát.
Tổng công ty Hàng không Việt Nam đề xuất bổ sung nội dung giao Chính phủ xem xét quy định cụ thể phương pháp xác định bảo đảm dự thầu đối với hình thức đàm phán cạnh tranh trong trường hợp chưa xác định được giá gói thầu.
Sở Tài chính Nghệ An cho rằng, quá trình đàm phán có thể diễn ra nhiều vòng với nhiều điều kiện do các bên đặt ra. Nếu không có quy định về tính bảo mật, giải pháp công nghệ mang tính sáng tạo của nhà thầu này rất dễ bị chủ đầu tư "vô tình" hoặc cố ý tiết lộ cho nhà thầu khác nhằm ép giá, gây bất bình đẳng. Do đó, đề nghị bổ sung quy định bảo mật tuyệt đối toàn bộ giải pháp kỹ thuật, bí mật công nghệ của từng nhà thầu trong suốt quá trình đàm phán. Chủ đầu tư không được phép sử dụng thông tin giải pháp của nhà thầu này để gợi ý, định hướng hoặc làm cơ sở đàm phán với nhà thầu khác.
Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) đánh giá việc bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh là phù hợp với thiết bị y tế công nghệ cao, bởi nhiều công nghệ như chụp cắt lớp vi tính cao cấp, cộng hưởng từ cao cấp, PET/CT, xạ trị, AI, hệ thống tích hợp bệnh viện... không thể mô tả đầy đủ ngay từ đầu chỉ bằng các thông số kỹ thuật. Đàm phán cạnh tranh cho phép chủ đầu tư tìm hiểu đầy đủ hơn về giải pháp, cấu hình, hiệu quả lâm sàng và tổng chi phí trước khi lựa chọn. Với đánh giá này, USABC đề xuất Dự thảo Luật quy định rõ hình thức đàm phán cạnh tranh được áp dụng đối với thiết bị y tế công nghệ cao, phần mềm y tế, trí tuệ nhân tạo, giải pháp chuyển đổi số, hệ thống chẩn đoán, điều trị, xạ trị, y học hạt nhân và các hệ thống tích hợp khi chủ đầu tư chưa thể xác định đầy đủ ngay từ đầu yêu cầu kỹ thuật, cấu hình, giải pháp công nghệ hoặc tổng chi phí thực hiện.
Bộ Ngoại giao, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Phú Thọ cho rằng, Dự thảo Luật quy định các điều kiện áp dụng như “chưa xác định được đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện, giá gói thầu” còn mang tính định tính, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất. Do đó, cần quy định cụ thể hơn, giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết tiêu chí định lượng minh bạch để xác định thế nào là gói thầu “chưa xác định được đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện, giá gói thầu”.
Theo một số nhà thầu, hình thức đàm phấn cạnh tranh mở thêm cơ hội cho nhà thầu tham gia những gói thầu mà trước đây rất khó xác định yêu cầu để chào giá. Đặc biệt với gói thầu công nghệ mới, giải pháp tích hợp, chuyển đổi số, thiết bị y tế công nghệ cao…, nhà thầu có thể đưa giải pháp của mình vào quá trình hoàn thiện yêu cầu, thay vì phải chờ một bộ yêu cầu kỹ thuật được chủ đầu tư xác định ngay từ đầu mà chưa chắc đã phù hợp. Nhà thầu đặc biệt quan tâm đến bảo mật giải pháp và yêu cầu về một “sân chơi” đủ rõ, các nhà thầu có điều kiện tiếp cận cùng một mặt bằng thông tin giữa các vòng đàm phán và cơ hội đưa ra đề xuất cuối cùng.
Bộ Tài chính cho biết, Dự thảo Luật quy định về trường hợp áp dụng mang tính tổng quát, không chi tiết theo từng loại hình dịch vụ, hàng hóa hay ngành, lĩnh vực. Khi gói thầu xuất hiện các yếu tố chưa xác định được đầy đủ phạm vi công việc, yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện hoặc giá gói thầu trước khi tổ chức lựa chọn nhà thầu do tính chất kỹ thuật và mức độ phức tạp cao của gói thầu thì sẽ được áp dụng hình thức đàm phán cạnh tranh.
Đối với việc xác định nội dung "chưa xác định được đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện, giá gói thầu" phụ thuộc vào đặc điểm riêng của từng gói thầu, nhu cầu mua sắm riêng của từng chủ đầu tư đối với hàng hóa, công nghệ cũng như tính khả dụng của hàng hóa, công nghệ trên thị trường. Nội dung này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư và không giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động và linh hoạt trong thực tiễn áp dụng.
Nhiều nội dung góp ý khác về quy trình, thủ tục thực hiện hình thức đàm phán cạnh tranh đang và sẽ được Bộ Tài chính nghiên cứu, tiếp thu trong quá trình hoàn thiện Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu (sửa đổi).
