 |
| Ảnh minh hoạ (AI) |
9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 24,5% và nhập khẩu tăng 36,7%. Cán cân thương mại hàng hóa 9 tháng nhập siêu 19,42 tỷ USD. Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa tháng 9/2026 đã xuất siêu trở lại sau 9 tháng liên tiếp nhập siêu, với mức xuất siêu 1,27 tỷ USD.
Trên cơ sở đó, bà Hiền cho rằng, dù nhập siêu sau 9 tháng tăng cao, diễn biến những tháng cuối năm cùng mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15 - 16% tạo cơ sở để kỳ vọng cán cân thương mại được cải thiện.
Về nguyên nhân khiến nhập khẩu tăng thời gian qua, theo bà Hiền, một trong những yếu tố đáng chú ý là do giá nguyên liệu trên thị trường thế giới gia tăng. Trong đó, một số mặt hàng đầu vào phục vụ sản xuất điện tử, bán dẫn có mức tăng giá rất mạnh. “Có những loại chip hoặc SSD tăng từ 300-500%. Vì vậy, ngay cả khi lượng nhập khẩu tương đương năm trước, trị giá nhập khẩu vẫn có thể tăng đáng kể do mặt bằng giá tăng cao”, bà Hiền thông tin.
Tiếp đó là xu hướng gia tăng tồn kho, dự trữ và tích lũy nguyên liệu của doanh nghiệp. Theo bà Hiền, sự phát triển nhanh của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) kéo theo nhu cầu lớn đối với các nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất sản phẩm công nghệ. Tình trạng khan hiếm, thậm chí thiếu hàng ở một số thời điểm khiến doanh nghiệp có xu hướng tăng lượng dự trữ để bảo đảm hoạt động sản xuất.
Một nguyên nhân khác là quá trình mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp xuất khẩu trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn tại Việt Nam. Điển hình, Samsung tại Thái Nguyên tăng đầu tư lên 1,5 tỷ USD; Intel có sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, chuyển nhà máy từ Costa Rica về Việt Nam; nhà máy BYD tại Phú Thọ cũng mở rộng và nâng cấp đầu tư.
Như vậy, nhập khẩu tăng mạnh trong thời gian qua không chỉ phản ánh nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn gắn với hoạt động sản xuất, đầu tư và mở rộng năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp.
Về giải pháp cải thiện cán cân thương mại, bà Hiền cho biết, Bộ Công Thương đang tập trung triển khai các nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách, thị trường và hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Về dài hạn, trọng tâm là nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, gia tăng giá trị của sản phẩm được sản xuất trong nước, qua đó nâng cao tỷ trọng giá trị nội địa trong hàng hóa xuất khẩu.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực tuân thủ. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do đã ký kết, mở rộng các thị trường mới; nâng cao năng lực cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ.
Bộ cũng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng; thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch, mở rộng các thỏa thuận, nghị định thư về kiểm dịch nông sản; tăng cường đầu tư hạ tầng logistics lạnh và chuẩn hóa vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng quy định của từng thị trường đối tác.
