 |
| Nhiều dự án điện LNG trong Quy hoạch điện VIII vẫn đang gặp vướng mắc chưa thể triển khai đầu tư (ảnh minh họa AI) |
Thông tin về tình hình cung - cầu năng lượng quốc gia, Bộ Công Thương cho hay, Việt Nam đang đối mặt với những thách thức rất nghiêm trọng về sự mất cân đối cung cầu năng lượng, nhập khẩu ròng hiện rất lớn (trên 40%), trong khi Việt Nam vẫn có nguồn tài nguyên khí, than chưa được khai thác. “Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng từ năm 2025, tỷ lệ nhập khẩu ròng trên tổng năng lượng sơ cấp là 8,4% năm 2015, 43,9% vào năm 2025 (nhập khẩu 53,6 triệu TOE) và dự kiến 43,6% vào năm 2030 (nhập khẩu 83,3 triệu TOE)”, Bộ Công Thương nhấn mạnh.
Về nhu cầu điện và cơ cấu phụ tải, tổng hợp rà soát phụ tải của địa phương cho thấy, giai đoạn 2026 - 2030 cơ bản phù hợp với nhu cầu năng lượng bình quân đã tính toán (điện thương phẩm từ 11,9 - 14,3%/năm, Pmax từ 13,3 -15,9%/năm). Một số khu vực có phụ tải tăng đột biến, không theo quy luật trong quá khứ trong giai đoạn vừa qua như Khu vực Bắc Trung Bộ và Đồng bằng sông Hồng.
Do đó, Bộ Công Thương cho rằng, cần phải rà soát lại toàn bộ nhu cầu phụ tải cho các trung tâm dữ liệu, trung tâm AI, hạ tầng trạm sạc xe điện, phụ tải làm mát, sưởi ấm… để đồng bộ, thống nhất với không gian phát triển của 34 địa phương sau sáp nhập và định hướng phát triển để các vùng và tổ chức không gian tại Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Trong khi đó, đánh giá về tình hình thực hiện Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương lo lắng khi khối lượng đầu tư thực hiện đối với các dự án nguồn điện và lưới điện còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu của Quy hoạch. “Tình hình triển khai dự án nguồn điện của các địa phương giai đoạn vừa qua rất chậm, tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh cung ứng điện. Nhiều dự án nguồn điện lớn không thể kịp tiến độ đưa vào vận hành trong giai đoạn từ nay đến năm 2030”, Bộ Công thương cho hay.
Theo cơ quan này, sau khoảng 3 năm triển khai Quy hoạch điện VIII, tổng công suất các dự án đã đưa vào vận hành chỉ chiếm 5%, dự án đã khởi công (chưa vận hành) chiếm khoảng 9%, dự án đã lựa chọn được nhà đầu tư (chưa khởi công) chiếm 28%, dự án có chủ trương đầu tư (chưa chọn được nhà đầu tư) chiếm 12%, còn lại khoảng 45% là các dự án chưa có chủ trương đầu tư.
Đối với tình hình thực hiện lưới điện truyền tải, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị đã và đang triển khai, dự kiến hoàn thành 292 công trình, gồm: 78 công trình 500kV và 214 công trình 220kV với tổng khối lượng thực hiện khoảng 16.665 km đường dây và 91.263 MVA tổng dung lượng máy biến áp trong giai đoạn 2026 - 2030. Tuy nhiên, EVN và các đơn vị thành viên chỉ có khả năng thực hiện 28,6% khối lượng dự án lưới điện của Quy hoạch điện VIII và khoảng 40,2% khối lượng dự án lưới điện dự kiến Nhà nước đầu tư cần hoàn thành trong giai đoạn 2025 - 2030, còn lại đầu tư theo hình thức xã hội hóa.
Bộ Công Thương cho biết, việc cấp ứng điện của hệ thống điện quốc gia được bảo đảm, đáp ứng nhu cầu trong năm 2026. Tuy nhiên, khả năng cung ứng điện cho các năm 2027 - 2030 có nguy cơ thiếu hụt.
Cụ thể, năm 2027, công suất hệ thống điện quốc gia thiếu hụt khoảng 4.256 MW, sản lượng thiếu hụt khoảng 2,9 tỷ kWh. Đối với hệ thống điện miền Bắc, công suất thiếu hụt khoảng 5.680 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 2,9 tỷ kWh.
Năm 2028, công suất hệ thống điện quốc gia thiếu hụt khoảng 8.309 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 20,7 tỷ kWh. Đối với hệ thống điện miền Bắc công suất thiếu hụt khoảng 9.678 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 17,3 tỷ kWh.
Năm 2029, công suất hệ thống điện quốc gia thiếu hụt khoảng 13.348 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 50,4 tỷ kWh. Đối với hệ thống điện miền Bắc công suất thiếu hụt khoảng 14.081 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 36,14 tỷ kWh.
Năm 2030, công suất hệ thống điện quốc gia thiếu hụt khoảng 13.964 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 61,18 tỷ kWh. Đối với hệ thống điện miền Bắc công suất thiếu hụt khoảng 13.026 MW; sản lượng thiếu hụt khoảng 44,65 tỷ kWh.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, Bộ Công Thương cho rằng, việc cập nhật, bổ sung và điều chỉnh quy hoạch là cần thiết và cấp bách. Trên cơ sở đó, Bộ đề xuất cần triển khai đồng bộ 2 bước (bước 1 - thực hiện giải pháp cấp bách; bước 2 - thực hiện cập nhật theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 và Nghị định 272/2026/NĐ-CP) chặt chẽ và thống nhất.
