BIS cho biết, triển vọng lợi nhuận không như kỳ vọng trong lĩnh vực công nghệ có thể khiến các nhà đầu tư nhanh chóng thắt chặt dòng vốn đổ vào các công ty AI. Lời cảnh báo này được đưa ra ngay tại thời điểm 5 "gã khổng lồ" công nghệ dự kiến sẽ đổ hơn 1.000 tỷ USD vào lĩnh vực này trong giai đoạn từ năm 2025 đến cuối năm 2026.
Trong Báo cáo Kinh tế Thường niên công bố hôm Chủ nhật vừa qua, BIS đã đưa ra nhận định về rủi ro từ "sự hưng phấn quá đà đối với AI hiện tại". Theo BIS, lợi nhuận đáng thất vọng có thể kích hoạt làn sóng rút vốn đột ngột, biến bùng nổ chi tiêu vốn thành một cuộc khủng hoảng đầu tư kéo dài, kéo theo những hệ lụy dây chuyền đối với các điều kiện tài chính toàn cầu.
Lời cảnh báo xuất hiện trong bối cảnh thị trường ngày càng lo ngại về quy mô phát hành cổ phiếu và trái phiếu để nuôi "cuộc cách mạng AI", cũng như những biến động mà làn sóng này đang gây ra cho thị trường toàn cầu. Các tập đoàn công nghệ đã tràn ngập thị trường tín dụng quốc tế, huy động hàng trăm tỷ USD để tài trợ cho các dự án AI nhằm tận dụng lợi thế chênh lệch lãi suất trái phiếu doanh nghiệp đang ở mức thấp kỷ lục trong thế kỷ này.
Giá cổ phiếu đạt đỉnh lịch sử cũng thu hút các doanh nghiệp này tìm đến thị trường chứng khoán Mỹ. Minh chứng rõ nhất cho nhu cầu tăng vọt đối với cổ phiếu công nghệ là thương vụ IPO bom tấn trị giá 86 tỷ USD của SpaceX vào đầu tháng này.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư lớn cảnh báo rằng, việc ồ ạt phát hành nợ có thể thử thách sức chịu đựng của thị trường, đặc biệt nếu dòng vốn đổ vào AI không mang lại tỷ suất sinh lời xứng đáng. Thị trường chứng khoán đã liên tục biến động kể từ sau thương vụ IPO của SpaceX, giữa lúc các nhà đầu tư đang phải chật vật thích ứng trước kỳ vọng ngày càng tăng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục tăng lãi suất.
Giám đốc đầu tư của Tập đoàn Allianz nhận định, quyết định tung ra đợt bán trái phiếu trị giá 25 tỷ USD của SpaceX ngay sau khi IPO là dấu hiệu cho thấy thị trường đã bước vào "vùng bong bóng".
Dù vậy, BIS cũng nhìn nhận sự lạc quan về AI cho đến nay vẫn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu. Báo cáo thừa nhận, AI hoàn toàn có khả năng nâng cao "đáng kể" năng suất trong thập kỷ tới nhờ những hiệu quả về mặt tối ưu hóa mà công nghệ này mang lại cho doanh nghiệp.
Thế nhưng, tổ chức này nhấn mạnh rằng, các thời kỳ bùng nổ đầu tư trong lịch sử luôn để lại "những bài học tương tự" - ví dụ như làn sóng mở rộng kênh đào vào những năm 1830, đường sắt ở Anh vào những năm 1840 hay bong bóng dotcom cuối thập niên 1990.
Theo BIS, tất cả các sự kiện này đều có chung một đặc điểm cốt lõi: "Một bước đột phá công nghệ thực sự đã thu hút lượng vốn vượt xa những gì mà lợi nhuận thương mại thực tế có thể bù đắp". "Những giai đoạn này đều kết thúc bằng việc dòng vốn đảo chiều đột ngột, dẫn đến các cuộc suy thoái trên diện rộng", BIS cho biết.
Hơn nữa, BIS lưu ý rằng, một cú sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán liên quan đến AI ở thời điểm hiện tại sẽ để lại hệ lụy rộng lớn hơn so với quá khứ, bởi tỷ trọng tài sản và thu nhập của các hộ gia đình đổ vào cổ phiếu hiện nay cao hơn nhiều. Sự ổn định tài chính cũng có thể bị đe dọa nghiêm trọng do khối lượng nợ khổng lồ mà các công ty AI đã phát hành để tài trợ cho hoạt động đầu tư.
