Bản tin thời sự sáng 19/9

(BĐT) - Một số sự kiện nổi bật 24 giờ qua thu hút sự quan tâm của dư luận là: FTSE Russell cam kết hỗ trợ thị trường vốn Việt Nam; Sàn carbon trong nước đã giao dịch 1.310 hạn ngạch; Đường Hồ Chí Minh qua Tuyên Quang, Thái Nguyên sẽ khai thác trong tháng 9; Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều vi phạm tại 25 cơ sở nhà, đất ở Quảng Trị; Đề xuất chuyển EVN về Bộ Công Thương...

FTSE Russell cam kết hỗ trợ thị trường vốn Việt Nam

FTSE Russell cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nâng cao độ sâu, thanh khoản và khả năng chống chịu của thị trường vốn, hiện đại hóa hạ tầng, phát triển nhà đầu tư tổ chức và thu hút dòng vốn quốc tế.

base64-1789642420749541466697.png
Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc điều hành Tổ chức FTSE Russell - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Chiều 17/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc điều hành FTSE Russell cùng đại diện các tổ chức đầu tư toàn cầu. Các quỹ chỉ số thị trường mới nổi của Vanguard cam kết giải ngân và bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào danh mục từ ngày 21/9/2026.

Cũng từ ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức mang trạng thái “thị trường mới nổi thứ cấp” theo tiêu chuẩn của FTSE Russell. Thủ tướng cho rằng việc nâng hạng là bước khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới của thị trường, trong bối cảnh Việt Nam cần huy động nguồn vốn lớn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Việt Nam đang triển khai Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 và Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính đến năm 2045. Trọng tâm thời gian tới là hoàn thiện thể chế, bảo vệ nhà đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển nhà đầu tư tổ chức, hiện đại hóa hệ thống giao dịch - thanh toán và chuyển sang giám sát dựa trên rủi ro.

Việt Nam cũng dự kiến sớm triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), tăng cường minh bạch thông tin, áp dụng các tiêu chuẩn ESG và chuẩn mực quản trị doanh nghiệp theo OECD.

Theo bà Fiona Bassett, việc nâng hạng phản ánh những nỗ lực cải cách của Việt Nam và niềm tin của nhà đầu tư. Tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng từ 0,329% lên 0,49%, qua đó có thể tạo điều kiện thu hút dòng vốn hàng tỷ USD vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

FTSE Russell cho biết hỗ trợ Việt Nam không chỉ dừng ở nâng hạng mà còn tập trung phát triển các tiêu chuẩn thị trường, tăng thanh khoản, hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao quản trị rủi ro và hỗ trợ phát triển các sản phẩm mới.

Sàn carbon trong nước đã giao dịch 1.310 hạn ngạch

Sau hơn 2 tháng vận hành, sàn giao dịch carbon trong nước đã phát sinh 7 giao dịch với tổng cộng 1.310 hạn ngạch phát thải khí nhà kính được giao dịch.

1.jpg
Hàng hóa tham gia giao dịch trên sàn giao dịch carbon hiện nay mới chỉ có hạn ngạch phát thải được phân bổ cho 110 cơ sở. Ảnh: Yến Chi

Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức khai trương ngày 29/6/2026 trên nền tảng của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Theo Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu Nguyễn Tuấn Quang, giao dịch gần nhất được thực hiện ngày 15/9.

Hiện hàng hóa trên sàn gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Trong đó, sản phẩm giao dịch đầu tiên là hạn ngạch phát thải khí nhà kính mã VN2025, với tổng khối lượng hơn 511,47 triệu tấn CO2 tương đương được phân bổ cho giai đoạn 2025-2026. Ngày giao dịch cuối cùng của mã này là 24/12/2027.

Dữ liệu HNX cho thấy hạn ngạch VN2025 hiện có biên độ giá khoảng 130.000-136.000 đồng/tấn CO2 tương đương. Tuy nhiên, hàng hóa đang được giao dịch trên sàn mới chỉ là hạn ngạch được phân bổ cho các cơ sở phát thải.

Theo Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026 được phân bổ cho 110 cơ sở, gồm 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng. Tổng hạn ngạch năm 2025 là hơn 243,08 triệu tấn CO2 tương đương và năm 2026 hơn 268,39 triệu tấn.

Đối với tín chỉ carbon, hiện có 3 nhóm được phép giao dịch trên sàn, gồm tín chỉ theo cơ chế hợp tác song phương quy định tại Điều 6.2 Thỏa thuận Paris; tín chỉ theo tiêu chuẩn carbon của Liên hợp quốc tại Điều 6.4; và tín chỉ được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp trong các lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, công thương, xây dựng.

Việt Nam hiện hợp tác với Singapore và Nhật Bản theo Điều 6.2. Dự kiến từ tháng 12/2026, các dự án theo cơ chế này có thể được khởi động, bổ sung nguồn cung tín chỉ cho thị trường.

Bên cạnh đó, 23 dự án tại Việt Nam đã được phê duyệt chuyển đổi sang Điều 6.4, với tiềm năng hơn 10 triệu tín chỉ cho giai đoạn 2021-2025. Khi được đăng ký và ban hành chính thức, số tín chỉ này có thể trở thành nguồn cung đáng kể cho sàn giao dịch carbon trong nước.

Đường Hồ Chí Minh qua Tuyên Quang, Thái Nguyên sẽ khai thác trong tháng 9

Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh đôn đốc nhà thầu hoàn thiện các hạng mục còn lại, khắc phục tồn tại để đưa dự án đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn vào khai thác trong tháng 9/2026.

2.jpg
Dự án khởi công tháng 6/2024, tổng mức đầu tư hơn 1.600 tỷ đồng.

Theo kết luận của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn sau kiểm tra hiện trường, chủ đầu tư phải bảo đảm công trình đủ điều kiện nghiệm thu, đưa vào khai thác an toàn, đồng bộ và hiệu quả. Tư vấn thẩm tra an toàn giao thông được yêu cầu phối hợp rà soát, bổ sung biển báo hạn chế tốc độ không quá 80 km/h theo quy định.

Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh cũng phải đẩy nhanh thanh toán các khối lượng bổ sung, phát sinh theo hợp đồng, hoàn thành giải ngân trước ngày 25/9. Đồng thời, chủ đầu tư có trách nhiệm hoàn tất các thủ tục liên quan đến bảo hiểm công trình, đăng ký kế hoạch kiểm toán với Kiểm toán Nhà nước và bàn giao công trình cho Cục Đường bộ Việt Nam quản lý, khai thác, bảo trì.

Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn dài gần 30 km, không bao gồm một số cầu và khoảng 1,2 km đường dẫn hai đầu cầu. Tuyến đi qua địa bàn Thái Nguyên hơn 12 km và Tuyên Quang hơn 17 km.

Công trình được đầu tư theo quy mô đường cấp III miền núi, nền đường rộng 9 m, vận tốc thiết kế 60 km/h; riêng đoạn qua trung tâm xã Trung Sơn dài 532 m có nền đường rộng 14 m.

Dự án khởi công tháng 6/2024, tổng mức đầu tư hơn 1.600 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều vi phạm tại 25 cơ sở nhà, đất ở Quảng Trị

Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều vi phạm trong quản lý, sử dụng 25 cơ sở nhà, đất được thanh tra trực tiếp trên địa bàn Quảng Trị, trong đó có tình trạng bỏ trống, xuống cấp, cho thuê, kinh doanh sai mục đích và chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Theo Thông báo 342/TB-TTCP ngày 15/9/2026 về Kết luận thanh tra 330/KL-TTCP, có 13 cơ sở bỏ trống, không sử dụng trên 12 tháng liên tục, xuống cấp, hư hỏng. Trong số này, 11 cơ sở đã được đề xuất phương án sắp xếp, xử lý nhưng thiếu tính khả thi nên nhiều năm chưa được giải quyết.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện 7 cơ sở được sử dụng để kinh doanh, cho thuê không đúng quy hoạch, kế hoạch và mục đích sử dụng đất được duyệt. Ba cơ sở chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, còn nợ tiền thuê đất và các khoản thuế liên quan.

Một số cơ sở được xác định sử dụng kém hiệu quả hoặc có nguy cơ gây lãng phí nguồn lực đất đai. Hai dự án đầu tư xây dựng tại Trung tâm Truyền thông-Giáo dục sức khỏe tỉnh Quảng Bình và Trụ sở UBND phường Quảng Thọ chậm tiến độ, trong khi chủ trương đầu tư có nội dung vượt tiêu chuẩn, định mức.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi 562,526 triệu đồng tiền cho thuê nhà, đất không đúng quy định tại Rạp chiếu bóng 15/7 và 189 triệu đồng tại cơ sở nhà, đất hẻm 125 Quốc lộ 9, phường Nam Đông Hà.

Cơ quan thuế được yêu cầu rà soát, thu đúng, thu đủ các nghĩa vụ tài chính. Riêng 29 hộ kinh doanh nhà hàng tại bãi biển Nhật Lệ 1 còn tiền thuê đất, thuế và tiền chậm nộp tổng cộng 8,885 tỷ đồng. Công ty cổ phần Du lịch-Khách sạn Công đoàn Quảng Bình phải nộp 1,490 tỷ đồng tiền thuê đất và tiền chậm nộp.

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Quảng Trị làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; trường hợp đủ căn cứ thì xử lý theo quy định. Tỉnh cũng được yêu cầu hoàn thiện phương án sắp xếp toàn bộ cơ sở nhà, đất, đẩy nhanh xử lý tài sản bỏ trống, sử dụng sai mục đích hoặc kém hiệu quả.

Đề xuất chuyển EVN về Bộ Công Thương

Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ đồng ý chủ trương chuyển Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về Bộ Công Thương - cơ quan đại diện chủ sở hữu - nhằm bảo đảm lực lượng và nguồn lực triển khai Quy hoạch điện VIII sau khi được phê duyệt.

4.jpg

Đề xuất được nêu trong báo cáo về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.

Theo Bộ Công Thương, Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng từ năm 2015. Tỷ trọng năng lượng nhập khẩu ròng trên tổng năng lượng sơ cấp tăng từ 8,4% năm 2015 lên 43,9% năm 2025, tương ứng 53,6 triệu TOE và dự kiến ở mức 43,6% vào năm 2030.

Nhu cầu điện giai đoạn 2026-2030 được dự báo tiếp tục tăng cao, với điện thương phẩm tăng bình quân 11,9-14,3%/năm và công suất cực đại (Pmax) tăng 13,3-15,9%/năm. Một số khu vực như Bắc Trung Bộ, Đồng bằng sông Hồng xuất hiện mức tăng phụ tải đột biến, đòi hỏi rà soát nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu, AI, trạm sạc xe điện và các phụ tải mới.

Bộ Công Thương đánh giá tiến độ triển khai nhiều dự án nguồn điện còn chậm, tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh cung ứng điện khi một số dự án lớn khó hoàn thành đúng kế hoạch đến năm 2030.

Vì vậy, Bộ đề xuất điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hai bước. Trước mắt, cập nhật quy hoạch để bổ sung các nguồn điện có khả năng triển khai nhanh, bù đắp các dự án chậm tiến độ, đáp ứng nhu cầu tại miền Bắc giai đoạn 2027-2028 và miền Nam giai đoạn 2029-2030. Sau đó, thực hiện điều chỉnh tổng thể theo Luật Quy hoạch.

Bộ Công Thương cũng kiến nghị cơ chế đặc thù tạm thời đến năm 2030 cho các nhà máy nhiệt điện than miền Bắc trong tình huống hệ thống điện vận hành khẩn cấp, nhằm tăng khả năng huy động nguồn điện trong cao điểm phụ tải.

Đồng thời, Bộ đề xuất tiếp tục hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực điện lực, gồm cơ chế PPP, giá điện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước và các giải pháp hài hòa giữa mục tiêu cung ứng điện với yêu cầu tự chủ tài chính của doanh nghiệp.

Kết nối đầu tư