Bản tin thời sự sáng 19/10

(BĐT) - Một số sự kiện nổi bật 24 giờ qua thu hút sự quan tâm của dư luận là: Giao dịch vàng từ 5 triệu đồng phải thanh toán không tiền mặt; NHNN yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi từ 0,5%/năm; Điện Biên kết nối giao thương quốc tế, mở rộng thị trường nông sản; Quốc hội rà soát quy định tố tụng điện tử trong Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi; Thu ngân sách năm 2025 vượt dự toán 36,8%, nhưng nguồn thu chưa bền vững...

Giao dịch vàng từ 5 triệu đồng phải thanh toán không tiền mặt

Từ ngày 16/10/2026, các giao dịch mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên phải thanh toán bằng phương tiện không dùng tiền mặt. Quy định này được nêu tại Nghị định số 390/2026/NĐ-CP do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành, sửa đổi, bổ sung một số quy định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

vang-mua.jpg
Từ 16/10/2026, mua, bán vàng từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo nghị định, khách hàng khi thanh toán mua, bán vàng đạt ngưỡng giá trị trên phải sử dụng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng điều chỉnh quy định về xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu. Theo đó, doanh nghiệp sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ có hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để thực hiện hợp đồng và xuất khẩu sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, việc cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu được xem xét hằng năm, căn cứ năng lực sản xuất, tình hình thực hiện hợp đồng gia công hoặc xuất khẩu và báo cáo hoạt động xuất khẩu của năm trước, nếu có.

Một số loại vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị y tế và vàng trang sức dạng bán thành phẩm được thực hiện xuất, nhập khẩu theo quy định về đăng ký doanh nghiệp, hải quan và pháp luật chuyên ngành. Doanh nghiệp cũng phải xây dựng hệ thống thông tin lưu trữ dữ liệu về xuất nhập khẩu, giao dịch, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu, đồng thời kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định.

Nghị định tăng cường trách nhiệm quản lý, thanh tra, kiểm tra của Ngân hàng Nhà nước đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng và xuất nhập khẩu vàng. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng, công bố tiêu chuẩn quốc gia, quản lý đo lường, chất lượng và kiểm định phương tiện đo trong lĩnh vực kinh doanh vàng.

Đáng chú ý, nghị định bãi bỏ toàn bộ quy định về hoạt động sản xuất, gia công và mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ được cấp trước đó không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động này.

Các giấy phép xuất nhập khẩu vàng và hạn mức đã được cấp trước ngày nghị định có hiệu lực tiếp tục được thực hiện theo nội dung, thời hạn ghi trên giấy phép, hạn mức, trừ trường hợp bị điều chỉnh hoặc thu hồi theo quy định.

Nghị định số 390/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/10/2026.

NHNN yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi từ 0,5%/năm

Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời triển khai giải pháp giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

nhnn1.jpg
Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên

Theo văn bản số 9608/NHNN-CSTT, các ngân hàng phải tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm hạ mặt bằng lãi suất, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng không chạy đua tăng lãi suất huy động, tránh cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ.

Về tín dụng, nguồn vốn cần được ưu tiên cho sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, công trình và dự án trọng điểm có tính khả thi. Các ngành được khuyến khích gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, giáo dục và công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, NHNN nhấn mạnh tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với kiểm soát chất lượng, không hạ chuẩn cho vay để mở rộng dư nợ. Các ngân hàng cần rà soát cơ cấu nguồn vốn, kiểm soát việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn và tăng cường quản lý rủi ro thanh khoản.

Đối với nợ xấu, các tổ chức tín dụng phải theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ ngoại bảng và các khoản vay tiềm ẩn rủi ro; thực hiện đúng quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng, không che giấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro. Công tác thẩm định, định giá tài sản bảo đảm và giám sát dòng tiền cũng phải được tăng cường.

NHNN đồng thời yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng đối với khách hàng có dư nợ lớn, nhóm khách hàng liên quan và các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; xử lý nghiêm hành vi sử dụng vốn sai mục đích hoặc lợi dụng hoạt động cấp tín dụng để né tránh giới hạn an toàn.

Từ nay đến cuối năm 2026, tổ chức tín dụng không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường có thể bị xử lý theo quy định. Tùy mức độ rủi ro, NHNN có thể điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong phần còn lại của năm 2026, giao mức tăng trưởng thấp hơn trong năm 2027 hoặc yêu cầu áp dụng các tỷ lệ an toàn cao hơn quy định.

Điện Biên kết nối giao thương quốc tế, mở rộng thị trường nông sản

Hội chợ thương mại quốc tế Điện Biên năm 2026 diễn ra từ ngày 17-22/10, quy tụ hơn 120 doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị trong, ngoài nước với 230 gian hàng, tạo cơ hội quảng bá sản phẩm địa phương, kết nối đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ.

002-03-ban-quyen-21252606.png
Các đại biểu thực hiện nghi thức khai mạc Hội chợ thương mại quốc tế Điện Biên năm 2026.

Hội chợ do UBND tỉnh Điện Biên phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức, mang chủ đề “Điện Biên - Cầu nối giao thương, vươn tầm quốc tế”. Các gian hàng giới thiệu nông sản, sản phẩm OCOP, thủ công mỹ nghệ, hàng tiêu dùng và đặc sản vùng miền, đồng thời thúc đẩy kết nối thương mại giữa doanh nghiệp Việt Nam, Lào và Trung Quốc.

Theo lãnh đạo tỉnh Điện Biên, sự kiện tạo điều kiện để doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, tìm kiếm đối tác, phát triển hệ thống phân phối và xây dựng các kênh tiêu thụ ổn định. Địa phương kỳ vọng mở rộng thị trường cho những sản phẩm có lợi thế như mắc ca, cà phê, gạo, chè và các sản phẩm thủ công truyền thống, nhất là hàng hóa của hợp tác xã, cơ sở sản xuất vùng cao, biên giới.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của Điện Biên tăng 9,81%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 16,87%. Giá trị xuất nhập khẩu đạt gần 121 triệu USD, tăng 21,84% so với cùng kỳ; lượng khách du lịch đạt 1,272 triệu lượt, tăng 18,31%.

Quốc hội rà soát quy định tố tụng điện tử trong Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi

Sáng 18/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI nghe báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), tập trung vào tố tụng điện tử, bảo vệ quyền con người và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

base64.png
Quốc hội nghe Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Báo cáo trước Quốc hội, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, dự thảo đã được tiếp tục rà soát sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu, trong đó chú trọng khả năng tiếp cận tố tụng điện tử của người dân vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo Điều 18 dự thảo, hoạt động tố tụng điện tử không được làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng. Lộ trình triển khai, điều kiện hạ tầng và phương thức thay thế đối với trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu sẽ được cụ thể hóa trong nghị quyết thi hành Bộ luật.

Quy định về tố tụng điện tử cũng được chỉnh lý theo hướng làm rõ giá trị pháp lý, tính hợp pháp, xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng và dữ liệu.

Đối với thủ tục tố tụng liên quan đến pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự, dự thảo đã chỉnh lý Chương XXIX và các điều khoản liên quan. Điều 431 quy định căn cứ khởi tố bị can là pháp nhân thương mại gắn với hành vi phạm tội của cá nhân nhân danh pháp nhân và điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân. Các quy định về vấn đề phải chứng minh, kết luận điều tra, cáo trạng, luận tội và xét xử cũng được rà soát để bảo đảm thống nhất.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan đối chiếu dự thảo với Bộ luật Hình sự sửa đổi, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi và các luật hiện hành.

Về thẩm quyền của Điều tra viên là Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã và việc chuyển giao nhiệm vụ khi tổ chức lại cơ quan điều tra, các nội dung sẽ được quy định cụ thể trong nghị quyết thi hành Bộ luật, nhằm bảo đảm hoạt động tố tụng thông suốt, không bỏ sót nhiệm vụ.

Thu ngân sách năm 2025 vượt dự toán 36,8%, nhưng nguồn thu chưa bền vững

Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 4,26 triệu tỷ đồng, vượt 36,8% dự toán, tương đương 21% GDP. Tuy nhiên, cơ cấu thu còn thiếu ổn định khi nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh giảm tỷ trọng, trong khi các khoản thu kém bền vững tăng mạnh.

cf7317fb91ad4299801c93892075370d.jpg
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa trình bày Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Ảnh: quochoi.vn

Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 được Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa trình bày tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 17/10 cho thấy, thu ngân sách đạt kết quả tích cực dù nền kinh tế đối mặt nhiều khó khăn, thách thức.

Thu ngân sách vượt dự toán ở cả ba khu vực kinh tế, gồm doanh nghiệp nhà nước vượt 3%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vượt 21,7% và khu vực kinh tế ngoài quốc doanh vượt 35,7%. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng vượt 35,9% dự toán.

Tuy nhiên, chất lượng nguồn thu vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Thu từ sản xuất, kinh doanh, gồm thuế và phí, chỉ chiếm 59% tổng thu nội địa, giảm 7,6% so với năm 2024. Trong khi đó, các khoản thu từ đất đai, tài nguyên, khoáng sản, xổ số, lợi nhuận còn lại, thoái vốn nhà nước và một số nguồn thu khác chiếm 40% tổng thu nội địa, tăng 72% so với năm trước.

Kiểm toán nhà nước đồng thời chỉ ra những hạn chế trong công tác chống thất thu, đặc biệt ở các lĩnh vực đất đai, khoáng sản, thuế, hải quan và thương mại điện tử. Kỷ luật ngân sách tại một số nơi chưa nghiêm; vẫn có trường hợp sử dụng ngân sách sai dự toán, tiêu chuẩn, định mức hoặc chưa bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.

Trong đầu tư công, bất cập còn xuất hiện ở nhiều khâu, từ phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu đến thi công, nghiệm thu và quyết toán, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn.

Về cơ cấu chi, chi đầu tư phát triển chiếm 31,2% tổng chi ngân sách, giảm 2,4% so với năm trước; chi thường xuyên chiếm 64,3%, tăng 2,8%. Tổng chi ngân sách đạt hơn 4,56 triệu tỷ đồng, bội chi tương đương 3,1% GDP; nợ công ở mức 33,35% GDP.

Theo báo cáo, tổng thu cân đối ngân sách nhà nước năm 2025 đạt 4.267.354 tỷ đồng, tổng chi đạt 4.560.931 tỷ đồng và tổng mức vay là 763.909 tỷ đồng.

Kết quả thu vượt dự toán tạo thêm nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc củng cố nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh, hạn chế thất thu và nâng cao hiệu quả chi ngân sách vẫn là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính bền vững của nền tài khóa trong dài hạn.

Kết nối đầu tư