Hiện nay rất nhiều chủ đầu tư đưa yêu cầu này vào HSMT, việc này gây bất lợi, tốn kém cho nhà thầu, nhưng thực sự có hiệu quả?
Bản chất HPHLS: Theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP và Nghị định 196/2025/NĐ-CP, HPHLS chỉ xác nhận tính hợp lệ của con dấu, chữ ký, chức danh, chứ không xác nhận tính chính xác của nội dung tài liệu.
Điểm thoáng của luật mới: Nghị định 196/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 03/8/2025) chính thức công nhận giá trị của tài liệu điện tử và trao quyền cho chủ đầu tư tự xác thực tài liệu. Việc chủ đầu tư chỉ chấp nhận nộp bản giấy HPHLS đỏ chót là rập khuôn, từ chối quyền lợi pháp luật cho phép. Thả lỏng "hàng giả", siết chặt "hàng thật".
Tài liệu không dấu (Catalogue, Brochure, IFU): Không thuộc đối tượng thực hiện HPHLS. Đây là nhóm tài liệu có nguy cơ dễ bị chỉnh sửa thông số bằng phần mềm (làm giả nội dung) nhưng chủ đầu tư lại mặc nhiên chấp nhận vì không có dấu để bắt bẻ.
Tài liệu có dấu (ISO, CE, COA, CFS, DOC,...): Có độ xác thực cao, có mã QR/Link tra cứu trực tiếp trên hệ thống toàn cầu (chống giả 100%). Tuy nhiên, chủ đầu tư lại từ chối tra cứu số hóa, yêu cầu nhà thầu phải làm HPHLS bản giấy. Điều này hoàn toàn ngược logic an toàn thông tin.
Đánh đố về thời gian và Địa lý thời gian: Quy trình HPHLS truyền thống mất từ 3 - 6 tuần (qua nhiều bộ ngành và chuyển phát quốc tế), trong khi thời gian từ khi phát hành hồ sơ mời thầu đến thời điểm đóng thầu của nhiều gói thầu chỉ kéo dài từ 15 đến 20 ngày.
Địa lý: Nhiều quốc gia không có cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam, việc chuyển tài liệu, nhân sự cần xác nhận thông qua nước thứ ba trong khoảng thời gian ngắn là gần như không khả thi và làm phát sinh chi phí đáng kể.
Từ những vấn đề nêu trên, câu hỏi mở đặt ra: việc yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự triệt để đối với các tài liệu kỹ thuật trong thời gian ngắn, thực chất là một nỗ lực chính đáng nhằm xác định tính chuẩn xác của hồ sơ, hay thực ra, đó chỉ là một “rào cản hành chính” được cố ý cài cắm nhằm hạn chế sự tham gia, loại bỏ các nhà thầu cạnh tranh một cách hợp pháp?
Xin các chuyên gia và cộng đồng nhà thầu cùng trao đổi, chia sẻ quan điểm và kinh nghiệm đối với vấn đề nêu trên.
