 |
| Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: Quý Bắc |
Bước đi đáng quý
Tại Lễ khởi công, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đây không chỉ là một dự án đầu tư, mà là một dấu mốc chiến lược, thể hiện quyết tâm của Việt Nam tham gia sâu, tham gia thực chất vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
“Với việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn, có thể khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước làm chủ được công nghệ cao, hoàn thiện một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn là chế tạo chip; đánh dấu bước chuyển mình từ tham gia sang làm chủ, từ lắp ráp sang sáng tạo, góp phần nâng cao tiềm lực, vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số”, Thủ tướng phát biểu.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, thời gian qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào các công đoạn của ngành bán dẫn, nhưng công đoạn chế tạo chip - khâu phức tạp và then chốt nhất - chưa thể thực hiện trong nước. Sự xuất hiện của Nhà máy chế tạo chip sẽ góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn trong nước, tạo điều kiện để các doanh nghiệp thiết kế chip, các công ty khởi nghiệp công nghệ và các cơ sở đào tạo - nghiên cứu rút ngắn chu kỳ thử nghiệm, nhanh chóng hoàn thiện sản phẩm và đưa công nghệ vào ứng dụng thực tiễn.
Theo ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT, việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao là bước đi đáng quý, tạo sự phấn khởi cho cả cộng đồng công nghệ Việt. Ông Bình khẳng định, trong kỷ nguyên mới, công nghệ không chỉ là động lực tăng trưởng hay cải thiện năng suất, mà còn là nền tảng để Việt Nam tự chủ, tự lực, tự cường và bảo vệ đất nước.
Tại FPT, hưởng ứng lời hiệu triệu của Đảng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, tháng 1/2026, tại phía Tây của Thủ đô Hà Nội, Tập đoàn đã khởi công Dự án Khu Công viên công nghệ số gần 200 ha, đặt nền móng cho một cực tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo… Ngày 28/1, FPT công bố thành lập Nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn với định hướng trở thành đơn vị kiểm thử, đóng gói tiên tiến ở khu vực. Như vậy, cùng với Nhà máy Chế tạo chip của Viettel, Nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến sẽ giúp khép kín hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam, đưa Việt Nam tiến sâu chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Viết tiếp hành trình phát triển
Niềm vui, niềm tự hào từ sự kiện Việt Nam khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn lan tỏa đến các nhân sự trong cộng đồng công nghệ. Ông Nguyễn Thanh Yên, người sáng lập nhóm Cộng đồng Vi mạch Việt Nam cho rằng, đây là kết quả của tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và sự đồng hành của Nhà nước với doanh nghiệp. Chia sẻ trên trang cá nhân, ông Yên viết: “Hôm nay, dưới bầu trời Hòa Lạc, nơi cậu bé năm xưa chọn làm điểm dừng chân khi trở về 12 năm trước, một nhà máy bán dẫn mới chính thức được khởi công, đánh dấu hành trình ngót 50 năm từ Nghĩa Đô tới Hòa Lạc của giấc mơ bán dẫn Việt Nam”.
Ông Yên kể, bố ông là một trong những kỹ sư của Nhà máy sản xuất chip đầu tiên của Việt Nam - Z181 (thành lập năm 1979), có trụ sở tại phường Nghĩa Đô, Hà Nội. Từ bé, mỗi lần nghỉ hè được lên Hà Nội, đi lối ngang qua cổng Nhà máy, nhòm vào, thấy các bình khí trụ tròn cao lêu nghêu, chất thành đống, lạ lắm… “Những thứ ở nhà máy của bố trong mắt tôi hồi đó là rất hiện đại, làm tôi mê mẩn. Sau này, tôi theo học ngành bán dẫn ở Trường Đại học Bách khoa Hà Nội mới biết đó là những đồ của phòng sạch, dùng để sản xuất hàng loạt transistor (bóng bán dẫn)”, ông Yên tâm sự.
Trong ký ức của ông Yên, ngành bán dẫn của Việt Nam manh nha từ cuối những năm 70 thế kỷ trước. Năm 1979, Nhà máy bán dẫn đầu tiên ở Việt Nam - Z181 được thành lập, thực hiện các hợp đồng sản xuất diode, transistor cho khách hàng ở Đông Âu. Khi Liên Xô tan rã, mạng lưới đứt gãy, Việt Nam mất cả thị trường lẫn nguồn cung. Giấc mơ bán dẫn tạm gác lại.
Bước sang thập niên 1990, cơ hội thứ hai mở ra cùng quá trình đổi mới nền kinh tế. Nhiều kỹ sư Việt kiều được đào tạo tại nước ngoài mong muốn trở về, nhưng môi trường đầu tư khi ấy còn khép kín, thủ tục phức tạp, thiếu cơ chế ưu đãi, nên giấc mơ chỉ là giấc mơ.
Sau gần 50 năm chờ đợi, với nhiều lợi thế, Việt Nam trở thành điểm đến chiến lược của các doanh nghiệp công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Samsung, NVIDIA, Foxconn, Marvell, Amkor... đang mở rộng hiện diện và đầu tư sâu hơn tại Việt Nam. Nhiều chuyên gia nhận định, đây là “thời cơ vàng” để chúng ta viết tiếp trang sử ngành công nghiệp bán dẫn “make in Việt Nam”.
“Chúng ta lựa chọn con đường khó nhưng bền vững, đó là từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, với tinh thần “biến không thành có, biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể””, Thủ tướng cho biết và nhấn mạnh, Việt Nam xác định đây là cơ hội vàng để bứt phá, tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo làm trụ cột phát triển nhanh và bền vững.
Người sáng lập nhóm Cộng đồng Vi mạch Việt Nam nhìn nhận: “Việc xây dựng Nhà máy bán dẫn không nên chỉ nhìn nhận dưới góc độ bài toán lỗ - lãi trong ngắn hạn. Đây là hạ tầng mang tính nền tảng, tạo đà cho toàn bộ ngành công nghiệp mới phát triển trong tương lai”.
Trên cơ sở định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ-/TW của Bộ Chính trị, nhiều văn bản pháp lý đã được ban hành nhằm thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược, đặc biệt là bán dẫn. Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, ban hành Chiến lược phát triển ngành đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 và triển khai Chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn ở quy mô quốc gia. Cùng với đó là hàng loạt chính sách ưu đãi vượt trội về đầu tư, thuế, đất đai, hình thành Quỹ Hỗ trợ đầu tư bán dẫn, tạo môi trường pháp lý thông thoáng cho hệ sinh thái công nghệ cao.
Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam đã xây dựng được đội ngũ nhân lực ngành CNBD với gần 6.000 kỹ sư bán dẫn. Tầm nhìn chiến lược và những bước đi chủ động vững chắc đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ bán dẫn, góp sức xây dựng vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới.
