 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Ảnh AI |
Theo báo cáo mới nhất của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), hạn dự kiến đưa vào khai thác thương mại của Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành là 24/12/2026 nhưng tình trạng thiếu hụt công nhân vẫn là bài toán nan giải. Đơn cử tại Gói thầu 4.8 Thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, lập thiết kế bản vẽ thi công công trình giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật cảng hàng không, công trường ghi nhận tình trạng thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng khi chỉ huy động được khoảng 1.440 lao động trên tổng số 2.515 nhân sự theo yêu cầu. Các Gói thầu 7.8 và Gói thầu 11.5 cũng thiếu nhân lực, khiến nhà thầu chịu nhiều áp lực. Đối với Gói thầu số 5.10 Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách, giai đoạn hoàn thiện đòi hỏi số lượng lớn lao động kỹ thuật có tay nghề cao, đồng thời yêu cầu sự phối hợp đồng bộ giữa các hạng mục. Theo đại diện ACV, tại công trường hiện duy trì khoảng 7.200 nhân công trực tiếp lao động. Nếu tính chung, toàn bộ công trình thiếu từ 2.000 - 3.000 công nhân.
Thực tế, không chỉ Cảng hàng không quốc tế Long Thành mà nhiều dự án đầu tư công cũng đang thiếu công nhân, thợ lành nghề. Tại An Giang, nhiều công trình trọng điểm đang phải đua tiến độ, nhưng việc huy động nhân công gặp nhiều khó khăn. Điển hình là Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường tỉnh ĐT.975, công trình giao thông có vai trò kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC tại An Thới thường xuyên rơi vào trạng thái thi công cầm chừng do thiếu công nhân. Các đơn vị thi công cho biết luôn bị thiếu hàng trăm công nhân. Việc tuyển dụng gặp khó khăn, ngay cả khi nhà thầu đã tăng thu nhập và cải thiện chế độ đãi ngộ.
Một nhà thầu lĩnh vực giao thông tại TP.HCM cho biết công ty ông gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm và giữ chân người lao động. Thời gian qua, một lượng lớn công nhân đang dịch chuyển đến An Giang để tham gia thi công các dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027 và đến Cần Giờ để làm việc tại các công trình hạ tầng, đô thị. Tại những nơi này, người lao động có thể nhận được mức thu nhập hấp dẫn hơn, đồng thời tiết kiệm chi phí sinh hoạt nhờ được doanh nghiệp hỗ trợ toàn bộ tiền ăn, ở và đi lại. Bên cạnh đó, nhiều công trình hạ tầng đang bước vào giai đoạn nước rút, cần bổ sung ngay lượng lớn công nhân lành nghề nên dẫn tới tình trạng thiếu hụt cục bộ. Điều này buộc nhà thầu phải cạnh tranh gay gắt trên thị trường lao động. “Thời điểm cận cuối năm, một thợ lành nghề có thể yêu cầu mức thu nhập 1 triệu/ngày mà nhà thầu vẫn phải chấp nhận chi trả”, đại diện nhà thầu cho biết.
Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), cạnh tranh nhân lực trong ngành xây dựng đang ngày càng gay gắt. Một số doanh nghiệp có tiềm lực tài chính sẵn sàng trả lương cao hơn rất nhiều so với khả năng chi trả của các nhà thầu thi công công trình sử dụng ngân sách nhà nước, khiến việc thu hút và giữ chân lao động của nhóm doanh nghiệp này càng khó khăn.
Trong khi đó, nhiều đơn vị thi công thẳng thắn cho biết, đơn giá ca máy, nhân công theo dự toán chưa theo kịp thị trường. Theo đó, đơn giá cho một kỹ sư trong dự toán có thể chỉ từ 400.000 - 450.000 đồng/ngày; công nhân từ 300.000 - 350.000 đồng/ngày. Nhưng thực tế, nhà thầu phải thanh toán gấp rưỡi, gấp đôi, thậm chí gấp ba để giữ được người lao động lành nghề.
Đáng chú ý, với phần lớn hợp đồng xây dựng hiện nay, đặc biệt là các hợp đồng trọn gói, nhà thầu thường phải tự chịu rủi ro khi chi phí nhân công thực tế tăng cao so với dự toán ban đầu. Trong trường hợp không thuộc các điều kiện được điều chỉnh giá hợp đồng, phần chi phí phát sinh này có thể làm giảm lợi nhuận và ảnh hưởng đến khả năng cân đối tài chính của doanh nghiệp. Tình trạng này kéo dài sẽ làm suy giảm sức khỏe tài chính của các nhà thầu, trong khi tình trạng thiếu hụt lao động khiến doanh nghiệp khó bổ sung nhân lực kịp thời, gia tăng rủi ro về tiến độ và hiệu quả thi công.
