 |
| Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP chưa nêu rõ phạm vi cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất. Ảnh: Song Lê |
Rút kinh nghiệm từ quá trình thực thi Nghị quyết, Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đã luật hóa những quy định của Nghị quyết để khắc phục triệt để tình trạng tham gia ĐGQSDĐ rồi “bỏ cọc”.
Từ hàng trăm quyết định cấm tham gia đấu giá...
Theo thống kê của Bộ Tư pháp, từ năm 2018 đến nay, cơ quan có thẩm quyền đã khởi tố, điều tra, xét xử 16 vụ án liên quan đến tội vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản (ĐGTS) và các hành vi như thông đồng dìm giá, nâng giá, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, cố ý làm lộ bí mật công tác, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Riêng trong lĩnh vực ĐGQSDĐ, một trong những bất cập dễ nhận thấy nhất là người tham gia đấu giá lợi dụng tình trạng giá khởi điểm chênh lệch đáng kể so với thị trường, tiền đặt trước thấp để tham gia đấu giá với mục đích trục lợi… rồi bỏ cọc.
Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP ngày 6/1/2026 đưa ra chế tài cho người trúng ĐGQSDĐ đối với trường hợp giao đất ở vi phạm nghĩa vụ nộp tiền trúng đấu giá dẫn đến quyết định công nhận kết quả đấu giá bị hủy, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm thì bị cấm tham gia ĐGQSDĐ trong trường hợp giao đất ở. Theo đó, cấm tham gia đấu giá từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền trúng đấu giá; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đầy đủ tiền trúng đấu giá.
Sau hơn 5 tháng triển khai Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, đã có hàng trăm quyết định xử lý vi phạm được cấp có thẩm quyền ở nhiều địa phương ban hành với phạm vi áp dụng khác nhau.
Đơn cử, UBND xã Đại Xuyên (TP. Hà Nội) ban hành Quyết định số 633/QĐ-UBND ngày 14/4/2026 cấm tham gia hoạt động ĐGQSDĐ đối với 9 cá nhân từ 1 năm 6 tháng đến 3 năm do không nộp/nộp không đầy đủ tiền trúng đấu giá sau khi tham gia ĐGQSDĐ tại các khu vực: khu Ao ông Ngợi, thôn Vĩnh Trung; khu Thùng Lò Gạch, thôn Bái Đô và khu Cống Đầm, thôn Mai Trang thuộc xã Đại Xuyên.
Tháng 4/2026, UBND phường Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) ban hành quyết định cấm 1 cá nhân không được tham gia ĐGQSDĐ trên địa bàn phường trong thời gian 3 năm do không nộp tiền trúng đấu giá 2 lô đất quy hoạch xây dựng nhà ở tại khu dân cư Nguyên Ngoại 2, xã Ninh Nhất (nay là khu dân cư Nguyên Ngoại 2, phường Hoa Lư). Tháng 3/2026, UBND xã Phát Diệm (tỉnh Ninh Bình) ra quyết định cấm 26 cá nhân tham gia ĐGQSDĐ trong thời gian 3 năm trên địa bàn xã sau khi tham gia cuộc đấu giá quyền sử dụng 148 lô đất ở nông thôn tại xóm 4 Kim Chính, xã Phát Diệm (nhiều cá nhân bỏ cọc từ 2 - 5 lô đất trúng đấu giá).
UBND xã Phượng Dực (TP. Hà Nội) ban hành quyết định cấm tham gia ĐGQSDĐ đối với một số cá nhân trong thời gian 3 năm 6 tháng trên phạm vi cả nước do không nộp tiền trúng đấu giá đất tại khu Cánh chăn nuôi giáp Công ty Hoàng Phát, thôn Đường La, Phú Túc, xã Phượng Dực...
... đến luật hóa chế tài để áp dụng đồng bộ
Các quyết định cấm tham gia đấu giá nêu trên thể hiện quyết tâm của các cấp có thẩm quyền trong việc ngăn chặn, xử lý hành vi trúng đấu giá rồi “bỏ cọc” gây nhiễu loạn hoạt động đấu giá đất. Tuy nhiên, phạm vi cấm không được quy định rõ ràng, đồng nhất dẫn đến câu chuyện “dở khóc, dở cười”. Theo phản ánh của một số tổ chức hành nghề ĐGTS, Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP chưa nêu rõ phạm vi cấm tham gia đấu giá nên cùng là hành vi vi phạm nhưng phạm vi cấm mỗi nơi một kiểu. Có người bị cấm tham gia đấu giá ở xã, phường này nhưng vẫn tham gia đấu giá ở xã, phường khác; có những người lại bị cấm trên toàn quốc… gây nên sự thiếu đồng bộ khi áp dụng quy định pháp luật.
Tại Hội thảo lấy ý kiến Dự thảo hồ sơ Dự án Luật ĐGTS (sửa đổi) vừa được Bộ Tư pháp tổ chức, ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) chia sẻ trường hợp của một UBND xã chậm ban hành quyết định cấm tham gia đấu giá khoảng 5 ngày sau khi cuộc đấu giá kết thúc, kéo theo việc chậm công khai quyết định cấm tham gia đấu giá trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia. Sự việc phát sinh trường hợp người tham gia đấu giá bị cấm tiếp tục tham gia đấu giá ở một khu vực khác, khi ban hành quyết định trúng đấu giá mới phát hiện vị này đã bị cấm tham gia đấu giá trước đó.
Ông Lê Văn Tuấn nhấn mạnh, việc ban hành quyết định, đăng tải công khai quyết định cấm tham gia đấu giá cần đảm bảo kịp thời để người có tài sản, tổ chức hành nghề ĐGTS khác có thể kịp thời kiểm tra, xác minh điều kiện của khách hàng tham gia đấu giá.
Theo tìm hiểu của phóng viên, các quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP vừa được đưa vào Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản, an ninh, trật tự tại địa phương. Dự thảo Luật dự kiến quy định cụ thể về thời gian, phạm vi cấm tham gia đấu giá đối với trường hợp người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá. Ngoài ra, Cổng đấu giá tài sản quốc gia cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện, cập nhật cơ sở dữ liệu của người vi phạm, nâng cấp các tính năng tra cứu thông tin theo các trường thông tin chi tiết của người tham gia đấu giá bị cấm tham gia đấu giá để người có tài sản, tổ chức hành nghề đấu giá thuận lợi trong tìm kiếm, tra cứu thông tin.
