 |
| Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua một số luật, nghị quyết, trong đó sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến quy định của pháp luật về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh. Ảnh: Khôi Lê |
Nghị định hướng đến việc tạo khung pháp lý đồng bộ, thống nhất trong lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, phù hợp với những thay đổi của các luật, nghị quyết liên quan được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, đồng thời tiếp tục tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư trong thời gian tới.
Thống kê sơ bộ từ 1/1/2025 đến nay có 596 thông tin dự án được công bố danh mục trên trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Kết quả này có thể loại trừ một số trường hợp không đáng kể thông tin được đăng tải lại. Các lĩnh vực dự án đa dạng, từ khu đô thị, khu dân cư, nhà ở xã hội, cấp nước, xử lý rác, dịch vụ hàng không tại cảng hàng không, bệnh viện, cảng, chợ, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và sát hạch lái xe, nhà máy điện gió, nhà máy nhiệt điện, khu thể thao, trường học, sân golf… Khoảng hơn một nửa trong số các dự án đã công bố là khu đô thị, khu dân cư. Qua đấu thầu, nhiều dự án đã lựa chọn được nhà đầu tư.
Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua một số luật, nghị quyết, trong đó sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung có liên quan trực tiếp đến quy định của pháp luật về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh như điều kiện tổ chức đấu thầu; trường hợp, cấp có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư…
Theo Bộ Tài chính, để quy định chi tiết các luật, nghị quyết của Quốc hội, bảo đảm tính khả thi, minh bạch, thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời tiếp tục tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, Bộ Tài chính xây dựng Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, thay thế Nghị định số 23/2024/NĐ-CP (NĐ 23), Nghị định số 115/2024/NĐ-CP (NĐ 115), Nghị định 225/2025/NĐ-CP (NĐ 225).
Khoản 1 Điều 4 Dự thảo Nghị định quy định, dự án đầu tư kinh doanh thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định tại khoản 1 Điều 126 của Luật Đất đai (điểm a); dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực mà không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này và phải đáp ứng điều kiện không thuộc diện đấu giá tài sản công theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật về đất đai. Tại khoản 2 và khoản 3 Điều 4, Dự thảo Nghị định liệt kê các lĩnh vực dự án cụ thể lần lượt thuộc 2 trường hợp trên.
Các dự án đầu tư kinh doanh liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên ngành, đòi hỏi sự vào cuộc tích cực của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng khung pháp lý, từ đó giúp quy định đưa ra phù hợp với đặc thù dự án từng ngành.
Trong công văn gửi xin ý kiến, Bộ Tài chính đã nêu ra một số nhóm vấn đề lớn cần sự đóng góp, đề xuất của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp để hoàn thiện Dự thảo Nghị định.
Trong đó, về trường hợp và điều kiện phải tổ chức đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp rà soát, có ý kiến bãi bỏ hoặc bổ sung quy định tại NĐ 23, NĐ 115 trên cơ sở cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan được sửa đổi, bổ sung, như Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025… Đồng thời có ý kiến bãi bỏ hoặc bổ sung điều kiện tổ chức đấu thầu đối với dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu và điều kiện tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.
Về công bố dự án (lập, phê duyệt thông tin dự án đầu tư) đối với dự án khu đô thị, khu dân cư, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp có ý kiến về sự cần thiết và sự phù hợp của việc áp dụng thủ tục lập, phê duyệt văn bản thông tin dự án tại NĐ 23 và NĐ 115 đối với dự án khu đô thị, khu dân cư; trường hợp không tiếp tục áp dụng thủ tục này thì căn cứ pháp lý nào để tổ chức lựa chọn nhà đầu tư? Quy hoạch 1/2000 có đủ thông tin, căn cứ để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư không? Luật Đầu tư và Luật Đất đai quy định 2 danh mục gồm: danh mục dự án thu hút vốn đầu tư của ngành và tại địa phương; danh mục khu đất thực hiện đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất. Các danh mục này có đủ thông tin, căn cứ để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư không, nếu không thì cần bổ sung thông tin nào để có đủ căn cứ lập hồ sơ mời thầu?
Bộ Tài chính cũng đề nghị có ý kiến đối với phương pháp, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu. Về phương pháp đánh giá, Dự thảo Nghị định quy định tỷ trọng điểm trong đánh giá hồ sơ dự thầu gồm cơ cấu điểm năng lực, phương án đầu tư kinh doanh, hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương. Trong đó, dự án khu đô thị, khu dân cư nông thôn, dự án ngành có cơ cấu, tỷ trọng điểm khác nhau. Tiêu chuẩn đánh giá về năng lực chỉ gồm tiêu chuẩn vốn chủ sở hữu, vốn vay, trường hợp thay đổi cách xác định tiêu chuẩn đánh giá về phương án đầu tư kinh doanh thì cần thay đổi cơ cấu tỷ trọng điểm giữa các tiêu chuẩn này.
Về điều chỉnh dự án đầu tư, Bộ Tài chính đề nghị có ý kiến đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư (dự án khu đô thị, khu dân cư…), sau khi lựa chọn nhà đầu tư phát sinh yêu cầu điều chỉnh dự án mà thuộc trường hợp phải điều chỉnh dự án đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư thì cần phải thực hiện thủ tục nào?
Theo một số ý kiến, những điều chỉnh pháp luật về đầu tư, đất đai đòi hỏi có sự điều chỉnh trong đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất để phù hợp, phát huy hiệu quả cao qua đấu thầu, đồng thời gỡ vướng một số vấn đề phát sinh. Ví dụ, theo quy định của pháp luật về đất đai, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hầu hết được xác định căn cứ bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, vậy phương pháp xác định khu đất, quỹ đất, thửa đất tham chiếu để tính tỷ lệ m như thế nào để phù hợp với quy định mới của pháp luật về đất đai? Ngoài ra, thay đổi về mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp cũng phát sinh một số lúng túng khi thu thập số liệu, cách thức xác định khu đất, quỹ đất, thửa đất tham chiếu phù hợp với mô hình tổ chức mới.
Đối với phương án đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư bao gồm tiêu chuẩn kỹ thuật, xã hội, môi trường, một số nhà đầu tư chia sẻ, các tiêu chí về xã hội, môi trường phải làm thế nào khả thi, đảm bảo việc đánh giá hồ sơ dự thầu khách quan, công tâm, vì những tiêu chí này đôi khi cảm tính, khó định lượng. Từ đó, lựa chọn được nhà đầu tư phát triển dự án bảo đảm hài hòa các yếu tố lợi ích kinh tế, môi trường, xã hội.
