 |
| Dự thảo Luật bổ sung quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất. Ảnh minh họa: Lê Gia Khoa |
Từ tình trạng thao túng đấu giá, thông đồng móc nối…
Bộ Tư pháp cho biết sau gần 10 năm triển khai thi hành Luật Đấu giá tài sản (ĐGTS), tình trạng thông đồng, dìm giá xảy ra tại một số vụ việc với xu hướng ngày càng tinh vi, phức tạp; có chủ thể đã lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trục lợi. Dễ thấy nhất là tình trạng người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất lợi dụng giá khởi điểm chênh lệch đáng kể so với giá thị trường, trong khi tiền đặt trước ở mức thấp, đã tham gia đấu giá, trả giá cao, “thổi giá” đất quanh khu vực, tạo mặt bằng giá ảo, rồi bỏ cọc. Tình trạng này xảy ra tại một số địa phương, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự, tâm lý người dân và thị trường bất động sản khu vực.
Từ năm 2018 đến nay, Bộ Tư pháp cho biết, cơ quan có thẩm quyền đã khởi tố, điều tra, xét xử 16 vụ án liên quan đến tội vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản với các hành vi như thông đồng dìm giá, nâng giá, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, cố ý làm lộ bí mật công tác, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh (Phòng Cảnh sát kinh tế) vừa khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với 2 đối tượng để điều tra về hành vi “vi phạm quy định về hoạt động bán đấu giá tài sản”. Theo kết quả điều tra ban đầu, bị can Cao Văn Thọ là người thành lập, trực tiếp quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động của Công ty Đấu giá hợp danh Công Thương, dù trên giấy tờ Tổng giám đốc Công ty là người khác. Trong quá trình thực hiện hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản để xử lý 21 quyền sử dụng đất của Công ty TNHH MTV Tấn Thắm (địa chỉ tại thôn 3 xã Phú Sơn, tỉnh Ninh Bình), tại nhiều phiên đấu giá, Cao Văn Thọ đã câu kết với các đối tượng liên quan để dàn xếp toàn bộ quá trình đấu giá tài sản.
Tháng 10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố 27 bị can về tội “Vi phạm quy định về hoạt động bán đấu giá tài sản”. Vụ án đã làm rõ hành vi của nhóm đối tượng có tiền án, tiền sự, núp bóng doanh nghiệp để can thiệp, thao túng các phiên đấu giá đất, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 20 tỷ đồng. Theo kết quả điều tra, nhóm đối tượng này đã lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực san lấp mặt bằng để can thiệp sâu vào các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất trên địa bàn phường Đông A, Ninh Bình.
Một số vụ việc nổi bật như vụ “thổi giá” đất 30 tỷ đồng/m2 tại Sóc Sơn (Hà Nội) được Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội xét xử lưu động đối với 6 bị cáo, chủ mưu chịu mức án 36 tháng tù. Cách thức thao túng phiên đấu giá của nhóm này là thống nhất từ vòng thứ 1 đến vòng thứ 4 sẽ đấu giá theo trình tự trả giá dưới mức giá ấn định từ trước. Nếu ở vòng thứ 4 có người khác trả giá vượt mức giá tối đa đã ấn định trước thì nhóm sẽ trả giá cao bất thường tại vòng 5. Đến vòng 6 thì tất cả đều ghi "không tiếp tục trả giá" để phá cuộc đấu giá, làm cho phiên đấu giá không thành do không đủ 6 vòng theo quy chế mà vẫn không vi phạm quy chế và không bị mất tiền đặt cọc, phải dừng việc đấu giá để tổ chức lại lần sau. Mục đích là giảm bớt người tham gia khi đấu giá lại, khi đó nhóm sẽ có cơ hội đấu giá để mua được những thửa đất với giá mong muốn.
Tình trạng trên, theo một số ý kiến, có nguyên nhân do cơ chế kiểm soát việc đấu giá còn bộc lộ vướng mắc, chế tài xử lý chưa đủ mạnh đối với hành vi trả giá cao rồi “bỏ cọc” trong đấu giá nói chung, đặc biệt là đấu giá quyền sử dụng đất nói riêng; một bộ phận người có tài sản đấu giá chưa thực hiện đầy đủ vai trò, trách nhiệm của mình trong quá trình tổ chức việc đấu giá tài sản…
… đến bổ sung quy định, bổ sung chế tài
Bộ Tư pháp vừa hoàn thiện Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi) và đang trong quá trình lấy ý kiến. Dự thảo Luật đã bổ sung một số quy định mới nhằm hạn chế các tình trạng tiêu cực, đưa ra các quy định và chế tài cụ thể để khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi.
Theo Cơ quan soạn thảo, ghi nhận từ thực tiễn có những cuộc đấu giá có tới 40 người tham gia nhưng vào phiên đấu giá không có khách hàng trả giá, dẫn đến cuộc đấu giá không thành. Do đó, Dự thảo Luật bổ sung quy định về trường hợp đấu giá bằng lời nói trực tiếp hoặc bỏ phiếu trực tiếp tại phiên đấu giá mà người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham gia phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm. Sau đó sẽ tiến hành bốc thăm để tìm ra khách hàng trúng đấu giá. Cách làm này sẽ hạn chế tình trạng “cò mồi”, “chân gỗ”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.
Cùng với đó, Dự thảo Luật bổ sung quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP ngày 6/1/2026, góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi.
Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” trên cơ sở luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP. Theo đó, cấm tham gia đấu giá có thời hạn đối với trường hợp giao đất ở vi phạm nghĩa vụ nộp tiền trúng đấu giá quyền sử dụng đất dẫn đến quyết định công nhận kết quả đấu giá bị hủy, quy định rõ phạm vi cấm tham gia đấu giá.
Đáng chú ý Cơ quan soạn thảo bổ sung quy định tổ chức hành nghề đấu giá tài sản phải đăng tải, cập nhật kết quả ĐGTS trên Cổng ĐGTS quốc gia để đảm bảo tính công khai, khách quan, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu về các cuộc ĐGTS trong cả nước (bao gồm cả các cuộc đấu giá được tổ chức bằng hình thức truyền thống và trực tiếp).
Nhận định về Dự thảo Luật ĐGTS sửa đổi, Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP. Đà Nẵng cho biết, Dự thảo có nhiều điểm mới, chặt chẽ nhằm nâng cao tính minh bạch và ngăn ngừa tiêu cực, nhất là quy định việc bắt buộc phải trả giá khi tham gia đấu giá, nâng mức tiền đặt trước, công khai thông tin… Ngoài các quy định trên, cần bổ sung cơ chế kiểm soát hành vi thông đồng, “quân xanh, quân đỏ” thông qua phân tích dữ liệu đấu giá, giám sát lịch sử tham gia đấu giá của các cá nhân, tổ chức. Quy định rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên trong phát hiện và xử lý vi phạm, có quyền loại khỏi cuộc đấu giá đối với hành vi vi phạm rõ ràng, được ghi nhận đầy đủ vào biên bản đấu giá.
