 |
| Nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu và trúng thầu là Liên danh gói thầu CW2.3 - Xây dựng trạm bơm Hói Chùa gồm Công ty TNHH Hòa Hiệp và Tổng công ty CP Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVC). Ảnh: Ngọc Tuấn chụp từ văn bản. |
Từ những tranh luận làm rõ
Gói thầu CW2.3 có giá hơn 404,8 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục xây dựng công trình, mua sắm và lắp đặt thiết bị, bảo hiểm công trình phục vụ xây dựng trạm bơm Hói Chùa. Đây là một trong những hạng mục quan trọng thuộc Dự án Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu thành phố Vinh, được triển khai bằng nguồn vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB).
Ngay từ thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu (HSMT) đầu tháng 4/2026, Gói thầu đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà thầu trong lĩnh vực thủy lợi, thoát nước và hạ tầng kỹ thuật. Quá trình mời thầu, Gói thầu CW2.3 liên tục xuất hiện các yêu cầu làm rõ từ phía nhà thầu. Theo đó, nhóm nội dung được phản ánh nhiều nhất trong giai đoạn đầu liên quan đến tiêu chí hợp đồng tương tự. Một số nhà thầu cho rằng yêu cầu về quy mô hợp đồng tương tự đối với phần xây dựng và phần thiết bị đều ở mức cao, tiệm cận tỷ lệ tối đa theo thông lệ của WB, có thể ảnh hưởng đến khả năng tham gia của nhiều nhà thầu trong nước.
Trước các ý kiến này, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An (Chủ đầu tư) đã quyết định điều chỉnh HSMT theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, thay vì chỉ chấp nhận một hợp đồng tương tự có quy mô lớn, nhà thầu được phép cộng gộp tối đa hai hợp đồng để đáp ứng yêu cầu năng lực. Đây được xem là động thái tiếp thu đáng kể nhằm mở rộng khả năng tham gia của các nhà thầu có kinh nghiệm nhưng chưa từng thực hiện một hợp đồng đơn lẻ ở quy mô tương đương.
Tuy nhiên, sau khi tiêu chí về năng lực và kinh nghiệm được điều chỉnh, các tranh luận chưa chấm dứt. Trọng tâm yêu cầu làm rõ chuyển sang nhóm tiêu chí về kỹ thuật. Nhiều nhà thầu phản ánh sự chưa đồng nhất giữa bảng khối lượng công việc, chỉ dẫn kỹ thuật và một số tài liệu thiết kế liên quan đến vật liệu cửa phai, công suất máy phát điện, thông số hệ thống bơm, cấp điện áp, hiệu suất thiết bị và các yêu cầu kết nối hệ thống điều khiển. Bên cạnh đó, một số ý kiến cũng đặt vấn đề về yêu cầu đối với nhà sản xuất thiết bị, tiêu chuẩn ISO áp dụng cho máy bơm, yêu cầu về thời gian hoạt động của nhà sản xuất cũng như mức độ chi tiết của hồ sơ kỹ thuật đối với hệ thống điều khiển, giám sát và thu thập dữ liệu (SCADA).
Việc liên tiếp xuất hiện các văn bản yêu cầu làm rõ cho thấy CW2.3 không đơn thuần là một cuộc thầu có quy mô lớn, mà còn là gói thầu chứa đựng nhiều yêu cầu kỹ thuật chuyên ngành, đòi hỏi nhà thầu phải dành nhiều thời gian nghiên cứu và chuẩn bị hồ sơ.
Cuộc đua với một nhà thầu duy nhất
Ngày 8/5/2026, gói thầu CW2.3 chính thức đóng thầu. Theo biên bản mở thầu được công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, chỉ có duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu là Liên danh gói thầu CW2.3 - Xây dựng trạm bơm Hói Chùa gồm Công ty TNHH Hòa Hiệp và Tổng công ty CP Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVC). Giá dự thầu của liên danh này là 400,598 tỷ đồng, thấp hơn giá gói thầu khoảng 4,22 tỷ đồng.
Sau quá trình đánh giá, tổ chuyên gia xác định hồ sơ dự thầu của liên danh đáp ứng các yêu cầu về tư cách hợp lệ, năng lực tài chính, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự, nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công cũng như các yêu cầu kỹ thuật của HSMT. Đáng chú ý, đây là gói thầu thuộc diện phải thực hiện thủ tục xem xét trước của WB. Báo cáo xét thầu và kiến nghị trao thầu sau đó đã được WB có ý kiến không phản đối trước khi chủ đầu tư phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.
Theo quyết định được ban hành ngày 10/6/2026, Liên danh gói thầu CW2.3 - Xây dựng trạm bơm Hói Chùa được lựa chọn thực hiện gói thầu với giá trúng thầu 400,598 tỷ đồng, thời gian thực hiện hợp đồng 24 tháng. Nhìn từ góc độ thủ tục, quá trình lựa chọn nhà thầu đã hoàn tất đầy đủ các bước theo quy định. Tuy nhiên, việc chỉ có một nhà thầu tham dự và trúng thầu là chi tiết gây chú ý và làm băn khoăn cho nhiều nhà thầu theo dõi diễn biến quá trình lựa chọn ngày từ khi mời thầu.
Một nhà thầu tại TP.HCM cho biết, trong hoạt động đấu thầu, việc chỉ có một nhà thầu tham dự là điều bình thường và không phải hiện tượng hiếm gặp, đặc biệt đối với các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc thuộc các lĩnh vực chuyên ngành đặc thù. Thực tế cho thấy, nhiều gói thầu thủy lợi, môi trường hoặc công trình xử lý nước có mức độ chuyên môn hóa cao thường thu hút số lượng nhà thầu tham dự ít hơn so với các gói xây lắp giao thông hoặc dân dụng thông thường. Nguyên nhân đến từ việc nhà thầu phải đồng thời đáp ứng năng lực xây lắp, kinh nghiệm thiết bị cơ điện, hệ thống điều khiển tự động và khả năng tổ chức thi công các công trình vận hành liên tục.
Tuy nhiên, trường hợp ở gói thầu CW2.3 vẫn mang một sắc thái riêng. Bởi đây là gói thầu đã trải qua quá trình làm rõ kéo dài với nhiều vòng hỏi - đáp (18 lượt yêu cầu làm rõ, 2 lượt kiến nghị), nhiều lần sửa đổi HSMT (3 phiên bản), thu hút sự quan tâm đáng kể từ các nhà thầu trước thời điểm đóng thầu. Điều này đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu các lần sửa đổi HSMT đã đủ để chuyển hóa sự quan tâm của nhà thầu thành sự tham gia thực tế hay chưa? Ở góc độ khác, từ kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu CW2.3 cũng cho thấy, việc nới lỏng hoặc điều chỉnh một số tiêu chí về năng lực không đồng nghĩa số lượng nhà thầu tham dự sẽ gia tăng. Theo một nhà thầu, quyết định tham gia một cuộc thầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ phức tạp của hồ sơ kỹ thuật, khả năng huy động thiết bị chuyên ngành, các yêu cầu về nhân sự, rủi ro hợp đồng, năng lực tài chính, lợi nhuận kỳ vọng và chiến lược kinh doanh của từng nhà thầu.
Nhìn lại toàn bộ diễn biến của gói thầu, có thể thấy CW2.3 là trường hợp điển hình cho thấy sự tương tác ngày càng sâu giữa chủ đầu tư, nhà tài trợ và cộng đồng nhà thầu. Những phản ánh, yêu cầu làm rõ và kiến nghị trong thời gian phát hành HSMT đã buộc hồ sơ phải được rà soát kỹ hơn, một số tiêu chí được điều chỉnh phù hợp hơn trước khi đóng thầu. Đây là tín hiệu tích cực về một môi trường đấu thầu cạnh tranh và minh bạch. Tuy vậy, kết quả cuối cùng cho thấy một thực tế khác: ngay cả khi HSMT đã được sửa đổi và hoàn thiện, thì không phải lúc nào số lượng nhà thầu tham gia cũng tăng lên - để có một "cuộc đua" có tính cạnh tranh cao.
Với gói thầu CW2.3, sau những tranh luận kéo dài trong quá trình làm rõ HSMT, cuối cùng được khép lại bằng một “cuộc đua độc mã”. Giá trị mà cuộc thầu để lại không nằm ở kết quả lựa chọn nhà thầu, mà ở những câu hỏi về cách thiết kế HSMT, mức độ hấp dẫn và khả năng chuyển hóa sự quan tâm thành cạnh tranh thực chất tại các gói thầu lĩnh vực thủy lợi, thoát nước và hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn trong tương lai.
