 |
| Trục kinh tế biển Trần Đề - Cù Lao Dung được xem là “cửa ngõ” mới của TP. Cần Thơ. Phối cảnh: Nhã Chi |
Mở rộng quỹ đất công nghiệp, gắn với logistics
Theo Quyết định số 3639/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch TP. Cần Thơ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, một trong những mục tiêu phát triển tới năm 2030 là trở thành một cực tăng trưởng của quốc gia, giữ vai trò động lực phát triển, lan tỏa, dẫn dắt cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Trong đó khẳng định TP. Cần Thơ là trung tâm của vùng về công nghiệp, logistics, kinh tế biển.
Một trong những điểm nhấn lớn của bản quy hoạch điều chỉnh có hiệu lực từ 31/12/2025 là mở rộng mạnh mẽ quỹ đất phát triển công nghiệp, với tổng diện tích 40 khu công nghiệp lên tới hơn 21 nghìn ha trong dài hạn và Khu kinh tế Trần Đề quy mô khoảng 40 nghìn ha. Ngoài ra còn có 46 cụm công nghiệp được quy hoạch với tổng diện tích 2.676,23 ha. Khác với giai đoạn trước quỹ đất công nghiệp chủ yếu tập trung tại các khu vực truyền thống, hiện nay, không gian công nghiệp mới được tổ chức theo hướng dịch chuyển ra các vành đai phát triển, gắn với trục giao thông liên vùng và không gian sông - biển. Hệ thống khu công nghiệp theo cấu trúc “3 vùng - 3 trung tâm - 1 trục liên kết”, đảm bảo phân vai hợp lý giữa vùng trung tâm, vùng trục giữa và vùng ven biển.
Trong quy hoạch lần này, các khu vực như Vĩnh Thạnh, Đông Phú, Sông Hậu, Trần Đề được định vị trở thành những cực công nghiệp mới, không chỉ tiếp nhận các ngành sản xuất truyền thống mà còn hướng tới công nghiệp chế biến sâu, công nghiệp xanh, công nghiệp phục vụ xuất khẩu và logistics. Cách tổ chức không gian này cho thấy tư duy “thoát lõi” đô thị, giảm áp lực hạ tầng trung tâm, đồng thời tạo dư địa phát triển dài hạn cho thành phố trái tim vùng Tây Nam Bộ.
Ông Nguyễn Văn Quang, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) đánh giá, Quy hoạch TP. Cần Thơ không đơn thuần mở rộng diện tích khu công nghiệp, mà nhấn mạnh yêu cầu gắn kết công nghiệp với logistics, cảng biển và chuỗi cung ứng vùng. Đây được xem là bước điều chỉnh phù hợp với thực tiễn khi ĐBSCL ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản và hàng hóa xuất khẩu của cả nước. Nếu như trước đây, logistics của TP. Cần Thơ được nhìn nhận chủ yếu ở vai trò phục vụ nội vùng, thì trong quy hoạch mới, lĩnh vực này được nâng lên thành hạ tầng chiến lược, có vai trò kết nối không gian sản xuất - thương mại - xuất khẩu của toàn vùng.
Quy hoạch xác định rõ việc phát triển hệ thống logistics đa phương thức, kết nối đường bộ, đường thủy nội địa và đường biển. Các tuyến cao tốc trục dọc Bắc - Nam phía Đông (Cần Thơ - Cà Mau), phía Tây (Lộ Tẻ - Rạch Sỏi); cao tốc trục ngang Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu…; hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ, vành đai đô thị và hành lang sông Hậu cùng hệ thống cảng sông, cảng biển được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, hướng tới mục tiêu giảm chi phí logistics, vốn là “điểm nghẽn” lâu nay của ĐBSCL.
Cần Thơ định hình 6 hành lang kinh tế bám theo các trục hạ tầng logistics. Trong bức tranh này, Cần Thơ không chỉ là nơi đặt các trung tâm logistics, mà còn đóng vai trò điều phối dòng hàng, trung chuyển giữa vùng sản xuất và các cửa ngõ xuất khẩu. “Việc quy hoạch các khu logistics gắn với khu công nghiệp, khu kinh tế biển cho thấy cách tiếp cận bài bản hơn, tránh tình trạng phát triển manh mún, thiếu liên kết như trước”, ông Quang nói.
Phát triển kinh tế biển toàn diện
Lần đầu tiên, trong quy hoạch điều chỉnh, không gian biển của Cần Thơ được xác lập rõ ràng, gắn với định hướng phát triển kinh tế biển toàn diện. Trục kinh tế biển Trần Đề - Cù Lao Dung được xem là “cửa ngõ” mới, mở ra khả năng kết nối trực tiếp của Cần Thơ với biển Đông và thị trường quốc tế.
Khu kinh tế Trần Đề được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, nơi hội tụ các hoạt động cảng biển, logistics biển, công nghiệp gắn với xuất nhập khẩu, năng lượng và dịch vụ biển. Hạt nhân của Khu kinh tế Trần Đề là Cảng biển quốc tế Trần Đề và khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, có hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đóng vai trò là cực tăng trưởng, đầu tàu phát triển phía Đông Nam TP. Cần Thơ và vùng ĐBSCL, là đầu mối giao thương hàng hải quốc tế.
Đây không chỉ là sự bổ sung về không gian phát triển, mà còn là bước thay đổi căn bản trong tư duy phát triển của Cần Thơ - từ đô thị sông thuần túy sang đô thị sông - biển. Tuy nhiên, kinh tế biển cũng đặt ra yêu cầu cao về bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên. Quy hoạch mới đã lồng ghép các nguyên tắc phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cho thấy sự thận trọng cần thiết trong khai thác không gian biển.
Lãnh đạo Khu công nghiệp Trần Đề cho rằng, dù bức tranh quy hoạch mới mở ra nhiều cơ hội để TP. Cần Thơ phát triển, nhưng thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Phát triển đồng thời công nghiệp, logistics và kinh tế biển đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và đặc biệt là liên kết vùng. Trong quy hoạch, TP. Cần Thơ đặt giải pháp huy động vốn đầu tư lên hàng đầu. Ngoài đầu tư công, yếu tố quan trọng là huy động nguồn vốn khu vực tư nhân theo phương thức PPP hoặc các mô hình mới, đòi hỏi Thành phố phải xây dựng và áp dụng cơ chế, chính sách mang tính đột phá, cụ thể và có tính khả thi cao. Bên cạnh đó, việc thu hút nhà đầu tư chiến lược, nhất là trong các lĩnh vực công nghiệp xanh, logistics hiện đại, kinh tế biển công nghệ cao, không thể chỉ trông chờ vào lợi thế quỹ đất. TP. Cần Thơ cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng thể chế, rút ngắn thủ tục và đảm bảo tính ổn định, minh bạch trong thực thi chính sách.
Nhìn tổng thể, trục công nghiệp - logistics - kinh tế biển trong quy hoạch điều chỉnh không chỉ là định hướng phát triển của riêng Cần Thơ, mà còn mang ý nghĩa vùng. Cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng, khi được triển khai đồng bộ và hiệu quả, trục này có thể trở thành động lực lan tỏa, góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế của ĐBSCL theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
