 |
| Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam có sơ bộ tổng mức đầu tư 1.713.548 tỷ đồng, chiều dài toàn tuyến khoảng 1.541 km. Ảnh: Nhã Chi AI |
Cuộc đua chuẩn bị mặt bằng xuyên Việt
Dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư 1.713.548 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2035. Chiều dài toàn tuyến khoảng 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM). Dự án dự kiến sử dụng khoảng 10.827 ha đất và tái định cư cho khoảng 120.836 người.
Để tháo gỡ nút thắt về thủ tục, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026, cho phép toàn bộ nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Dự án được tách thành 16 dự án độc lập và phải hoàn thành dứt điểm vào quý IV/2028. Trong đó, 15 dự án do địa phương làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư mỗi dự án từ 2.292 tỷ đồng đến 20.209 tỷ đồng và 1 dự án di dời công trình điện lực có điện áp từ 110 kV trở lên do Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư.
Đặc biệt, Nghị quyết 98 đã mở ra cơ chế chưa từng có là cho phép người quyết định đầu tư dự án được áp dụng một trong các hình thức chỉ định thầu, đấu thầu hạn chế khi lựa chọn nhà thầu (LCNT) cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, nhà thầu xây lắp, nhà thầu thực hiện hợp đồng EPC, EC, EP, “chìa khóa trao tay”.
Nếu các gói thầu ở cấp Trung ương được ví như phần “thiết kế bộ não” của siêu dự án thì tại các địa phương, cuộc đua chuẩn bị mặt bằng đang diễn ra với tốc độ khẩn trương.
Tại cấp Trung ương, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã phê duyệt kế hoạch LCNT thực hiện các gói tư vấn thuộc giai đoạn chuẩn bị đầu tư, dự kiến chỉ định thầu trong quý II/2026. Trong đó, Gói thầu TV-02: Tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi - FS (bao gồm: thiết kế FEED; lập hồ sơ mời thầu) có giá 13.004 tỷ đồng, thực hiện trong 30 tháng. Cùng với đó là Gói thầu TV-03 Tư vấn giám sát khảo sát giai đoạn chuẩn bị đầu tư (bao gồm cả giai đoạn khảo sát phục vụ thiết kế FEED) có giá 78 tỷ đồng, thực hiện trong 23 tháng; Gói thầu TV-05 Tư vấn lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) có giá 325 tỷ đồng, thực hiện trong 30 tháng; Gói thầu BD-02 Mua và biên dịch sang tiếng Việt các tiêu chuẩn đường sắt phục vụ Dự án có giá 2,14 tỷ đồng; Gói thầu TV-06 Tư vấn lập đề cương nhiệm vụ, dự toán cho Gói thầu TV-05 (bao gồm cả lập hồ sơ yêu cầu)...
Những gói thầu này được xem là bước đi đầu tiên để hình thành hệ thống hồ sơ kỹ thuật, tiêu chuẩn và phương án triển khai cho dự án hạ tầng có quy mô lớn nhất trong lịch sử Việt Nam.
Những bước chân tiên phong
Tại địa phương, từ giữa năm 2025 đến nay, hàng loạt tỉnh thành có tuyến đường sắt đi qua đã tích cực triển khai các dự án tái định cư, hạ tầng kỹ thuật phục vụ giải phóng mặt bằng (GPMB).
Gia Lai là một trong những địa phương nhanh chân nhất. Tháng 7/2025, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai bắt đầu chỉ định thầu các gói tư vấn khảo sát địa chất, địa hình, lập FS, báo cáo ĐTM, lập nhiệm vụ, thiết kế quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 cho các khu tái định cư… Dự kiến, Dự án Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật ĐSTĐC đoạn qua địa phận tỉnh Gia Lai có sơ bộ tổng mức đầu tư là 10.310 tỷ đồng.
Giữa tháng 8/2025, Dự án Hạ tầng kỹ thuật các khu tái định cư khu vực Chân Mây - Lăng Cô, TP. Huế phục vụ Dự án ĐSTĐC, Khu tái định cư Lộc Tiến (giai đoạn 2), đã chọn xong nhà thầu thiết kế bản vẽ thi công và dự toán xây dựng, san nền và cắm mốc phân lô… Tại Dự án số 04 Khu hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư TDP Thạch Căn (tổng mức đầu tư 109,473 tỷ đồng), hai gói thầu xây lắp chính đã chọn xong nhà thầu từ cuối tháng 12/2025. Đồng thời, hàng loạt dự án xây dựng trường học (Trường THCS Phú Thanh, Trường Tiểu học Phú An 2, Trường Mầm non Phú An hay Trường Tiểu học số 2 Quảng Thành…) cũng được lên kế hoạch LCNT xây lắp trong quý II/2026.
Tại Đà Nẵng, các tiểu dự án tái định cư phục vụ ĐSTĐC đang được triển khai đồng thời tại Hòa Khánh, Liên Chiểu, Bà Nà, Điện Bàn Bắc, Điện Bàn Tây… Ngành điện lực địa phương cũng rốt ráo vào cuộc xây dựng hạ tầng cấp điện cho các khu dân cư mới hình thành phục vụ GPMB cho ĐSTĐC.
Ở khu vực Bắc Trung Bộ, các dự án tái định cư quy mô hàng trăm tỷ đồng tại Nghệ An (Hưng Nguyên, Quỳnh Lưu, Hoàng Mai, Thần Lĩnh...) đã bước sang giai đoạn LCNT xây lắp. Trong khi đó, tại khu vực Nam Trung Bộ, Khánh Hòa liên tục tăng tốc GPMB, xây dựng dự án tái định cư từ cuối năm 2025.
Các tỉnh như Ninh Bình, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Đắk Lắk cũng đang từng bước hoàn thiện các thủ tục khảo sát, cắm mốc, quy hoạch các khu tái định cư dọc tuyến.
Một số địa phương khởi động chọn nhà thầu từ sớm, nhưng chưa công bố nhà thầu được lựa chọn. Đơn cử, tại TP. Huế, Gói thầu số 15 Xây dựng và lắp đặt phần còn lại của Dự án Hạ tầng kỹ thuật các khu tái định cư khu vực Chân Mây - Lăng Cô, TP. Huế phục vụ Dự án ĐSTĐC, Khu tái định cư Lộc Tiến (giai đoạn 2) có giá 146,254 tỷ đồng, tổ chức đấu thầu tháng 8/2025, nhưng đến nay vẫn chưa công bố kết quả.
Tại Quảng Trị, Gói thầu Xây lắp số 01 (32,813 tỷ đồng) và Gói thầu Xây lắp số 02 (190,623 tỷ đồng) thuộc Dự án Tái định cư phục vụ GPMB Dự án ĐSTĐC phường Ba Đồn được chỉ định thầu từ quý III/2025 và quý I/2026, nhưng thông tin về kết quả LCNT đến nay vẫn bị “nghẽn”. Đại diện Chủ đầu tư lý giải: “Hai gói thầu đã lựa chọn được nhà thầu. Tuy nhiên, trong quá trình chỉ định thầu, giá trúng thầu vượt giá kế hoạch nên Chủ đầu tư đang tiến hành thủ tục phê duyệt lại kế hoạch LCNT, trong đó cập nhật thêm chi phí dự phòng”…
Vượt qua những vướng mắc ban đầu, việc hàng loạt kế hoạch LCNT được phê duyệt dồn dập trong tháng 5 và tháng 6/2026 cho thấy bộ máy triển khai Dự án ĐSTĐC Bắc - Nam đã thực sự vào guồng dưới trợ lực của Nghị quyết 98.
Nhiều chuyên gia nhận định, đầu tư tuyến ĐSTĐC Bắc - Nam đồng nghĩa với việc phải tái cấu trúc không gian dân cư, hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật tại hàng chục địa phương. Hàng trăm khu tái định cư mới sẽ được hình thành, tạo ra nguồn công việc khổng lồ cho các doanh nghiệp, nhà thầu tư vấn, xây dựng, vật liệu, thiết bị điện.
Khi những khu tái định cư đầu tiên được hoàn thành đón người dân vào ở, những công trình hạ tầng kỹ thuật hoàn thành và những hồ sơ thiết kế FEED của gói thầu 13.000 tỷ đồng được nghiệm thu, đại công trường ĐSTĐC Bắc - Nam sẽ từng bước hiện hữu rõ nét, tạo bệ phóng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng thịnh vượng của quốc gia.
