 |
| Các dự án thành phần thuộc Vành đai 4 - TP.HCM đều được xác định hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt, dự kiến khởi công dịp 2/9. Ảnh: Song Lê |
Nhà đầu tư lớn chờ được chọn
Các tài liệu vừa được Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM công bố cho thấy, Thành phố đang đồng thời triển khai nhiều dự án PPP giao thông quy mô lớn, trong đó nổi bật là các dự án thành phần thuộc Vành đai 4 và Dự án Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1 với tổng mức đầu tư khoảng 20.683 tỷ đồng.
Tại Dự án thành phần DATP 2-1 (Vành đai 4) Xây dựng đường cao tốc đoạn ngã tư Tóc Tiên - Châu Pha đến cầu Châu Đức (bao gồm cầu Châu Đức tại ranh giới tỉnh Đồng Nai cũ), tổng mức đầu tư sơ bộ là 5.247 tỷ đồng. Trong đó, vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư là 787,058 tỷ đồng; vốn vay và các nguồn vốn hợp pháp khác của nhà đầu tư là 4.459,996 tỷ đồng; không có vốn nhà nước.
Biên bản mở hồ sơ quan tâm (HSQT) ngày 24/4/2026 ghi nhận 3 nhà đầu tư tham dự, gồm: Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải, Công ty CP Đầu tư xây dựng và Kỹ thuật VNCN E&C và Công ty CP Tổng công ty Đầu tư xây dựng 194.
Trong khi đó, Dự án thành phần DATP 2-3 (Vành đai 4) Xây dựng đường cao tốc đoạn từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Cai (bao gồm cầu Phú Thuận qua sông Sài Gòn và cầu Thầy Cai qua kênh Thầy Cai) chỉ ghi nhận duy nhất Công ty CP Đầu tư xây dựng và Kỹ thuật VNCN E&C tham dự. Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ 8.761,9 tỷ đồng. Cơ cấu nguồn vốn dự kiến gồm: 859,05 tỷ đồng vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư; 4.867,9 tỷ đồng vốn vay và các nguồn vốn hợp pháp khác của nhà đầu tư; 3.035 tỷ đồng vốn nhà nước (nếu có).
Tại Dự án thành phần 3 Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1 (từ đường Kinh Dương Vương đến ranh tỉnh Long An), sơ bộ tổng mức đầu tư là 6.674 tỷ đồng. Trong đó, vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư là 1.001 tỷ đồng, vốn vay và các nguồn vốn hợp pháp khác của nhà đầu tư là 5.672,9 tỷ đồng, không có vốn nhà nước. Dự án thu hút 3 nhà đầu tư quan tâm, gồm: Công ty CP Tập đoàn Tư vấn đầu tư phát triển 194 Việt Nam, Công ty CP Đầu tư xây dựng và Kỹ thuật VNCN E&C, Công ty CP Tổng công ty Đầu tư xây dựng 194.
Sự xuất hiện của các doanh nghiệp hạ tầng lớn ở nhiều “đường đua” cho thấy sự quan tâm đặc biệt đến dư địa đầu tư PPP tại TP.HCM. Trước đó, Dự án thành phần 2-2 Vành đai 4 với tổng mức đầu tư sơ bộ 16.270 tỷ đồng có tới 4 doanh nghiệp tham dự, gồm: Sơn Hải, Đại Phong, VNCN E&C và Công ty CP Tổng công ty Đầu tư xây dựng 194.
Đối với các dự án BOT, yếu tố quyết định không chỉ ở khả năng huy động vốn, mà nằm ở năng lực tài chính thực chất, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự, giải pháp kỹ thuật, tiến độ, phương án doanh thu - hoàn vốn và khả năng kiểm soát rủi ro trong quá trình thực hiện. Nhà đầu tư không đơn thuần là bên bỏ vốn xây dựng công trình, mà còn tham gia khai thác, thu hồi vốn trong thời gian dài và chịu trách nhiệm về hiệu quả vận hành dự án trong nhiều thập kỷ.
Chẳng hạn, tại Dự án thành phần DATP 2-1 (Vành đai 4), toàn bộ phần vốn là vốn của nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP. Thời gian thu phí dự kiến 21 năm, thời gian thực hiện hợp đồng Dự án khoảng 23 năm 3 tháng, bao gồm thời gian thi công, quyết toán và thu phí hoàn vốn.
Với Dự án thành phần DATP 2-3 (Vành đai 4), phần vốn nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP khoảng 5.726,97 tỷ đồng, tương ứng 65,36% tổng mức đầu tư. Thời gian thu phí dự kiến 20 năm 9 tháng.
Áp dụng cơ chế đặc biệt: Nhanh nhưng phải đúng
Một điểm mới mang tính đột phá thúc đẩy loạt dự án PPP là việc TP.HCM ban hành Công văn số 7222/UBND-DA (ngày 7/8/2026) về thay đổi hình thức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện các dự án PPP. Theo đó, các dự án thành phần thuộc Vành đai 4 đều được xác định hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt, dự kiến tổ chức lựa chọn nhà đầu tư trong quý III/2026 nhằm kịp thời khởi công chào mừng Quốc khánh 2/9.
Tại Công điện số 53/CĐ-TTg ngày 12/8/2026, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu TP.HCM và các địa phương đẩy nhanh tiến độ các dự án cao tốc tại khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, sớm hoàn thành thủ tục để khởi công 5 dự án thành phần Vành đai 4 trong quý IV/2026.
Theo chỉ đạo của Chính phủ, việc áp dụng cơ chế đặc thù để rút ngắn thời gian không được làm thay đổi bản chất của bài toán lựa chọn nhà đầu tư, đó là nhanh nhưng phải đúng, đặc biệt nhưng không được thiếu minh bạch; rút ngắn thời gian nhưng không hạ thấp tiêu chuẩn năng lực. Các quyết định phê duyệt dự án đều nhấn mạnh nghĩa vụ kiểm soát chặt chất lượng, tiến độ và chi phí đầu tư xây dựng; bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát và lãng phí.
Một số chuyên gia kinh tế nhận định, chọn nhà đầu tư PPP là bài toán tìm kiếm đối tác đầu tư đồng hành dài hạn cùng lợi ích kinh tế - xã hội do dự án mang lại. Do đó, loại dự án này cần xây dựng các tiêu chí khắt khe về kiểm soát chi phí, tiến độ, chất lượng và phương án khai thác sau đầu tư, bảo đảm tính công khai, minh bạch và hạn chế tối đa các tranh chấp, khiếu nại về sau.
Với TP.HCM, bài toán đặt ra hiện nay là tìm được nhà đầu tư có khả năng biến cam kết đầu tư thành công trình đúng tiến độ, kiểm soát được chi phí và bảo đảm hiệu quả trong hàng chục năm. Khi nguồn vốn tư nhân được huy động với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng, chất lượng lựa chọn nhà đầu tư hôm nay sẽ tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội trong nhiều thập kỷ tới.
