 |
| Theo quy định của pháp luật về xây dựng, chỉ huy trưởng công trình không thuộc đối tượng bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng. Ảnh: An Chi |
Theo quy định của pháp luật xây dựng hiện hành, chỉ huy trưởng công trình không thuộc đối tượng bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng. Thế nhưng, không ít HSMT vẫn yêu cầu nhân sự này phải có chứng chỉ hành nghề, làm phát sinh kiến nghị.
Từ ngày 5 - 14/11/2025, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Yên Mỹ (tỉnh Hưng Yên) phát hành HSMT Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Cải tạo nâng cấp đường giao thông nông thôn trục chính thôn Cầu Thôn, thôn Tam Trạch. HSMT yêu cầu vị trí chỉ huy trưởng công trường phải có chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng công trình giao thông (đường bộ) hạng III trở lên.
Cùng thời điểm, Ban Quản lý đầu tư và xây dựng thủy lợi 1 (trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát hành HSMT Gói thầu số 17 Xây dựng kênh xả phía sông nối tiếp bể tiêu năng cống qua đê thuộc Dự án Trạm bơm Lãng Sơn (tỉnh Bắc Ninh). HSMT yêu cầu chỉ huy trưởng công trường có chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn hạng III trở lên còn hiệu lực.
Tương tự, tại Gói thầu số 06 Thi công xây dựng công trình và thiết bị thuộc Dự án Thu gom và xử lý nước thải vùng lõi thị trấn Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh), do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thuộc UBND đặc khu Cô Tô làm chủ đầu tư, nhà thầu phải đề xuất chỉ huy trưởng có chứng chỉ hành nghề giám sát công tác xây dựng công trình dân dụng - công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, hoặc giám sát công tác tác lắp đặt thiết bị vào công trình - hạng III trở lên còn hiệu lực.
Các điều kiện về nhân sự chủ chốt nêu trên đều bị nhà thầu kiến nghị điều chỉnh do cho rằng không phù hợp quy định pháp luật về đấu thầu và pháp luật xây dựng, bởi các mẫu HSMT ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC hướng dẫn, chỉ yêu cầu bằng cấp, chứng chỉ của nhân sự trong trường hợp pháp luật chuyên ngành có yêu cầu về bằng cấp/chứng chỉ chuyên môn. Trong khi đó, Điều 86 Nghị định số 175/2024/NĐ-CP quy định, cá nhân được đảm nhận chức danh chỉ huy trưởng công trường khi đáp ứng chuyên môn, trình độ, thời gian kinh nghiệm tương ứng với từng hạng theo quy định, trong đó không yêu cầu chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng.
Trước kiến nghị của các nhà thầu, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thuộc UBND đặc khu Cô Tô, Ban Quản lý đầu tư và xây dựng thủy lợi 1 đã lược bỏ điều kiện về chứng chỉ hành nghề đối với chỉ huy trưởng công trường ra khỏi HSMT, nhằm phù hợp với các quy định liên quan.
Không chỉ lĩnh vực xây lắp, các gói thầu dịch vụ phi tư vấn cung ứng dịch vụ công ích cũng thường xuyên phát sinh bất cập trong yêu cầu về nhân sự chủ chốt.
Tại Gói thầu Thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt tập trung đến năm 2025 trên địa bàn huyện Ngọc Hiển (tỉnh Cà Mau), các vị trí nhân sự chủ chốt yêu cầu đáp ứng đồng thời điều kiện về chứng chỉ chuyên môn gồm: chứng nhận huấn luyện an toàn lao động, vệ sinh môi trường; chứng nhận vận hành và bảo dưỡng hệ thống quản lý chất thải rắn; chứng nhận tập huấn phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường. Đây là một trong những nguyên nhân phát sinh kiến nghị nhiều cấp. Cơ quan quản lý hoạt động đấu thầu tại địa phương kết luận, việc HSMT yêu cầu nhân sự phải có các dạng chứng chỉ/chứng nhận mà pháp luật chuyên ngành không quy định là hành vi vi phạm quy định tại điểm k khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu. Kết quả lựa chọn nhà thầu của Gói thầu sau đó bị tuyên vô hiệu.
Trong lĩnh vực tư vấn, nhiều gói thầu kiểm toán cũng bị phản ánh yêu cầu các dạng chứng chỉ, chứng nhận ngoài phạm vi pháp luật về kiểm toán độc lập quy định như: chứng chỉ thẩm định viên về giá, chứng chỉ định giá xây dựng, chứng chỉ hành nghề đấu thầu...
Dưới góc độ pháp luật về đấu thầu, chuyên gia đấu thầu cho rằng, khi xây dựng HSMT, cần xét đến bản chất, tính chất của gói thầu, lĩnh vực mời thầu để đưa ra yêu cầu về chứng chỉ năng lực phù hợp, không để yêu cầu này trở thành lý do loại bỏ nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm và cạnh tranh về giá.
