 |
| Hai gói thầu xây dựng hạ tầng khu tái định cư tại Hải Phòng có tổng giá trị hơn 468 tỷ đồng. Ảnh minh họa: Trần Sơn |
Nhiều nội dung cần làm rõ
Hai gói thầu trên được phát hành HSMT cùng thời điểm, đóng/mở thầu ngày 20/5/2026. Trong đó, Gói thầu số 21 Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư tại phường Bạch Đằng có giá 279 tỷ đồng. Gói thầu số 21 Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư tại phường Nam Triệu có giá hơn 189 tỷ đồng. Hai gói thầu có cấu trúc tiêu chí kỹ thuật khá tương đồng, cùng phát sinh yêu cầu làm rõ nhiều tiêu chí tại HSMT.
Đơn cử, tại gói thầu xây dựng hạ tầng khu tái định cư phường Bạch Đằng, HSMT yêu cầu nhà thầu chứng minh nguồn cung cấp vật liệu như cát, đất đắp, cấp phối đá dăm, xi măng, nhựa đường… thông qua cam kết cung cấp hoặc hợp đồng nguyên tắc với nhà sản xuất, đại lý hoặc đơn vị cung cấp “đã được phê duyệt của công trình yêu cầu tương tự”. Tại văn bản yêu cầu làm rõ, nhà thầu cho rằng, việc gắn điều kiện “đã được phê duyệt của công trình yêu cầu tương tự” có thể dẫn tới hạn chế sự tham gia của các đơn vị cung cấp vật liệu mới, không phù hợp với quy định tại khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu.
Cách chấm điểm đối với thiết bị thi công cũng gây băn khoăn khi bảng đánh giá chi tiết tại HSMT quy định hệ số điều chỉnh đối với thiết bị thuộc sở hữu nhà thầu là k = 1,0; trong khi thiết bị đi thuê được tính ở mức k = 0,7 (nếu chứng minh được đã cung cấp cho công trình tương tự) hoặc k = 0,4 (nếu không chứng minh được hợp đồng tương tự). Nhà thầu lập luận, pháp luật đấu thầu hiện hành cho phép thiết bị thi công có thể do nhà thầu huy động hợp pháp, không phân biệt sở hữu hay thuê.
Nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư làm rõ căn cứ pháp lý và cơ sở khoa học thiết lập thang điểm giảm trừ (chỉ còn 70% hoặc 40% điểm) đối với các thiết bị do nhà thầu thuê; đồng thời giải thích rõ quy định nào của pháp luật đấu thầu cho phép yêu cầu đơn vị cho thuê thiết bị phải chứng minh "có các hợp đồng tương tự đã cung cấp cho công trình trước đây". Việc áp dụng hệ số “phân biệt đối xử” và yêu cầu thêm "giấy phép con" đối với bên cho thuê thiết bị liệu có cản trở quyền tự chủ huy động thiết bị hợp pháp của nhà thầu hay không?
Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế quy đổi điểm kỹ thuật và tiến độ thành lợi thế tài chính trong quá trình xác định giá đánh giá. HSMT quy định, nhà thầu có thể được điều chỉnh giảm giá đánh giá nếu rút ngắn tiến độ thi công, với mức quy đổi tới 2,5% giá dự thầu tùy theo số ngày rút tiến độ. Đồng thời, tổng điểm kỹ thuật cũng được quy đổi thành lợi thế tài chính thông qua hệ số k tối đa 3%. Nhà thầu cho rằng, cơ chế này khiến yếu tố kỹ thuật được đặt trọng số rất cao trong quá trình lựa chọn nhà thầu, làm tăng áp lực cạnh tranh ở nhóm tiêu chí kỹ thuật thay vì tập trung vào giá dự thầu và khả năng thực hiện hợp đồng.
Tại 2 gói thầu, nhóm tiêu chí về nhân sự chủ chốt và nhà thầu phụ đặc biệt cũng nhận được nhiều lượt đề nghị làm rõ. Đơn cử, HSMT gói xây dựng hạ tầng khu tái định cư phường Bạch Đằng yêu cầu hợp đồng tương tự là công trình hạ tầng kỹ thuật cấp IV trở lên. Tuy nhiên, đối với nhân sự chủ chốt như chỉ huy trưởng và kỹ sư thi công hạ tầng kỹ thuật, HSMT lại yêu cầu có kinh nghiệm thi công công trình hạ tầng kỹ thuật từ cấp III trở lên. Nhà thầu đặt câu hỏi: Việc áp dụng tiêu chí nhân sự cao hơn có phù hợp với nguyên tắc đánh giá tương đương công trình theo quy định pháp luật về xây dựng hay không?
Đối với “nhà thầu phụ đặc biệt”, HSMT yêu cầu nhà thầu đề xuất đơn vị cung cấp dịch vụ bảo hiểm công trình đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như: doanh thu phí bảo hiểm gốc từng năm tối thiểu 550 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu tối thiểu 800 tỷ đồng, quỹ dự phòng bồi thường tối thiểu 420 tỷ đồng… Nhà thầu cho rằng, hạng mục bảo hiểm chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng giá trị gói thầu, việc đưa ra các ngưỡng tài chính lớn như trên cần có cơ sở định lượng rõ ràng để tránh phát sinh cách hiểu về việc “nâng chuẩn” vượt mức cần thiết.
Ngoài ra, theo phản ánh của nhà thầu, HSMT yêu cầu bổ sung các cam kết như không có hợp đồng không hoàn thành, cam kết về doanh thu, thuế, hạn mức tín dụng, nhân sự và thiết bị… trong khi nhiều nội dung đã được tích hợp mặc định trong đơn dự thầu điện tử và các webform trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo Mẫu số 3A ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC. Nhà thầu cho rằng việc yêu cầu lặp lại các tài liệu này có thể làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và tiềm ẩn nguy cơ tạo “bẫy kỹ thuật” đối với các nhà thầu chỉ kê khai theo đúng biểu mẫu điện tử.
Chủ đầu tư nói gì?
Ngày 15/5/2026, Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông Hải Phòng ban hành Văn bản số 687/BQL-TĐ và Văn bản số 688/BQL-TĐ trả lời các yêu cầu làm rõ tại 2 gói thầu xây dựng hạ tầng các khu tái định cư của phường Bạch Đằng và Nam Triệu.
Theo đó, Chủ đầu tư cho biết, HSMT được lập theo hướng dẫn tại Mẫu số 3A ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC. Các tiêu chuẩn đánh giá năng lực, kinh nghiệm và kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở quy mô, tính chất gói thầu và phù hợp với hồ sơ thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật.
Đối với nội dung về nhà thầu phụ đặc biệt cung cấp dịch vụ bảo hiểm công trình, Chủ đầu tư viện dẫn các quy định liên quan đến bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng và cho rằng, việc đánh giá năng lực nhà thầu phụ đặc biệt là nhằm bảo đảm khả năng thực hiện phần công việc chuyên ngành theo yêu cầu của gói thầu. Chủ đầu tư khẳng định, HSMT được lập theo mẫu hướng dẫn và phù hợp với tính chất gói thầu, không đề cập đến cơ sở định lượng cụ thể của từng tiêu chí.
Theo chuyên gia đấu thầu, việc chủ đầu tư tăng cường yêu cầu về kỹ thuật đối với các dự án hạ tầng khu tái định cư có thể nhằm đáp ứng chất lượng, tiến độ và trách nhiệm quản lý công trình. Tuy nhiên, ranh giới giữa “nâng chuẩn kỹ thuật” và “hạn chế cạnh tranh” cần được cân nhắc kỹ và minh định rõ để tránh kiến nghị kéo dài. Đặc biệt, khi cùng một chủ đầu tư, cùng thời điểm, áp dụng mô thức tiêu chí tương đồng ở nhiều gói thầu và phát sinh các nhóm nội dung đề nghị làm rõ giống nhau, câu chuyện không còn dừng ở một hồ sơ cụ thể mà phản ánh cách tiếp cận chung trong quá trình xây dựng tiêu chí kỹ thuật.
Trong bối cảnh đấu thầu qua mạng hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tăng cạnh tranh và minh bạch hóa dữ liệu, nhiều ý kiến mong rằng, các cơ quan quản lý chuyên ngành có thêm hướng dẫn về giới hạn áp dụng tiêu chí kỹ thuật, phương pháp chấm điểm và yêu cầu huy động nguồn lực nhằm hạn chế phát sinh cách hiểu khác nhau giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
