 |
| Đến ngày 24/9/2026, giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước đạt 567.776,1 tỷ đồng, tương ứng 55,5% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Ảnh: Lê Tiên |
Gần 44 nghìn tỷ đồng trong 14 ngày chảy về đâu?
Theo Bộ Tài chính, đến ngày 10/9, giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước đạt 523.813,6 tỷ đồng, bằng 51,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đến ngày 24/9, con số này tăng lên 567.776,1 tỷ đồng, tương ứng 55,5%. Như vậy, chỉ trong 14 ngày, lượng vốn được giải ngân tăng 43.962,5 tỷ đồng, tương đương bình quân hơn 3.140 tỷ đồng mỗi ngày.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là lượng vốn mới được giải ngân không phân bổ đều giữa các đầu mối. Đối chiếu số liệu của hai kỳ báo cáo cho thấy, 5 bộ ngành, địa phương có mức tăng giải ngân lớn nhất đã tạo thêm 24.853,8 tỷ đồng, tương đương 56,5% tổng mức tăng của cả nước. Mở rộng lên 10 bộ ngành, địa phương, lượng giải ngân tăng thêm đạt khoảng 31.203,1 tỷ đồng, chiếm 71%. Đặc biệt, 9 trong 10 đầu mối này là địa phương, Bộ Xây dựng là đại diện duy nhất của khối bộ, cơ quan trung ương trong nhóm 10.
TP.HCM tạo ra bước dịch chuyển lớn nhất. Tại ngày 10/9, Thành phố đã giải ngân 79.534,862 tỷ đồng; đến ngày 24/9, con số này đạt 89.517,066 tỷ đồng, tăng thêm 9.982,204 tỷ đồng, chiếm khoảng 22,7% lượng vốn giải ngân tăng thêm của cả nước. Kế đến là Hà Nội với lượng vốn giải ngân đạt 101.586,349 tỷ đồng, tăng hơn 7.036 tỷ đồng. Chỉ riêng hai đầu tàu kinh tế này đã giải ngân thêm hơn 17.018 tỷ đồng, tương đương khoảng 38,7% mức tăng của cả nước trong 14 ngày.
Tuy nhiên, bất ngờ đáng chú ý trong nhóm dẫn đầu là TP. Cần Thơ. Nếu như ngày 10/9, Cần Thơ giải ngân 5.986,033 tỷ đồng (tương ứng khoảng 30,5% kế hoạch) thì đến ngày 24/9, số vốn giải ngân tăng lên 9.618,541 tỷ đồng, đạt khoảng 49%. Chỉ trong 14 ngày, địa phương trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long giải ngân thêm 3.632,508 tỷ đồng. Kết quả đạt được trong bối cảnh Cần Thơ đang thúc tiến độ nhiều công trình quy mô lớn như: cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, đường Vành đai phía Tây nối Quốc lộ 91 với Quốc lộ 61C, nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91…
Ngoài ra, thống kê sơ bộ của phóng viên cho thấy, trong tháng 9/2026 ghi nhận 11 gói thầu lớn với tổng giá trị khoảng 2.919,8 tỷ đồng do các chủ đầu tư của TP. Cần Thơ mời thầu. Việc sớm lựa chọn được nhà thầu, ký hợp đồng và triển khai thi công tạo thêm động lực giải ngân. Tại Phiên họp UBND ngày 29/9, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ đánh giá, giải ngân tăng mạnh tháng 9 nhưng “chưa bền vững”, đồng thời yêu cầu rà soát tiến độ để kịp thời điều chỉnh vốn, tập trung tháo gỡ khó khăn và đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án.
Các “túi vốn” lớn khác có lượng vốn giải ngân tăng nhanh là Hải Phòng với khoảng 2.383,1 tỷ đồng; Tây Ninh khoảng 1.819,9 tỷ đồng; Bắc Ninh khoảng 1.512,4 tỷ đồng; Khánh Hòa khoảng 1.357 tỷ đồng; Lào Cai khoảng 1.212,8 tỷ đồng; Hưng Yên khoảng 1.187,1 tỷ đồng và Bộ Xây dựng khoảng 1.080 tỷ đồng...
Áp lực dồn vào quý cuối
Năm 2026, kế hoạch đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao là 1.022.607 tỷ đồng. Đến ngày 24/9, với 567.776,1 tỷ đồng đã giải ngân, vẫn còn khoảng 454.830,9 tỷ đồng, tương đương 44,5% kế hoạch, chưa được giải ngân.
TP.HCM là đầu mối đóng góp lớn nhất vào đợt tăng giải ngân, với gần 10 nghìn tỷ đồng trong 14 ngày, nhưng vẫn còn một lượng vốn rất lớn phải thực hiện. Với khoảng 147,6 nghìn tỷ đồng vốn Thủ tướng giao, TP.HCM cần giải ngân khoảng 58,1 nghìn tỷ đồng trong quý IV để đạt mục tiêu giải ngân 100% năm 2026. Trong khi đó, Hà Nội cũng còn hàng chục nghìn tỷ đồng cần giải ngân từ nay đến cuối năm.
Ở khối bộ, cơ quan trung ương, Bộ Xây dựng là trường hợp đáng chú ý. Đây là đầu mối trung ương duy nhất lọt vào nhóm 10 đơn vị có lượng giải ngân tăng thêm lớn nhất trong giai đoạn 10 - 24/9, với mức tăng khoảng 1.080 tỷ đồng. Tuy nhiên, tới ngày 24/9, tỷ lệ giải ngân của Bộ Xây dựng mới đạt khoảng 14% kế hoạch, nếu tính trên kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, phần vốn chưa giải ngân còn khoảng 104,34 nghìn tỷ đồng. Tình hình giải ngân của Bộ Xây dựng chịu tác động lớn bởi vốn của các dự án đường sắt và các khoản vốn đang thực hiện điều chỉnh, điều chuyển.
Ngoài Bộ Xây dựng, hiện còn ghi nhận 25 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước. Trong bối cảnh lượng vốn còn lại phải giải ngân lên tới hơn 454,8 nghìn tỷ đồng, khả năng tổ chức thực hiện tại từng đầu mối, nhất là những chủ thể được giao vốn lớn, sẽ tiếp tục ảnh hưởng đáng kể tới kết quả chung.
Đáng chú ý, từ tháng 10/2026, cách thức theo dõi kết quả giải ngân có thêm một thước đo mới. Thực hiện Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026, Bộ Tài chính đã xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và hướng dẫn phương án chấm điểm kết quả giải ngân của từng bộ, cơ quan trung ương, địa phương, chuẩn bị áp dụng chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10/2026. Theo phương án này, việc đánh giá không chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân tại một thời điểm. Kết quả của từng đầu mối được đặt trong tương quan với tỷ lệ giải ngân chung của cả nước hoặc mục tiêu giải ngân cả năm, đồng thời xem xét mức độ hoàn thành số vốn mà chính bộ ngành, địa phương đăng ký giải ngân trong kỳ. Việc chấm điểm sẽ làm rõ hơn khoảng cách giữa kế hoạch, cam kết và khả năng thực hiện.
Tại cuộc họp kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải, Thủ tướng Lê Minh Hưng lưu ý, năm 2026, Chính phủ ưu tiên bố trí trên 255.000 tỷ đồng cho các công trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực giao thông vận tải mới đây. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm hoàn thành 100% kế hoạch vốn được giao; kiên quyết không lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ nếu không có lý do khách quan chính đáng. Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kiên quyết thực hiện thủ tục điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không đáp ứng tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn hoặc chuyển vào khoản chưa phân bổ; đồng thời lấy kết quả giải ngân làm tiêu chí quan trọng để bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho các năm tiếp theo. Với các vướng mắc, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu “vướng mắc ở cấp nào thì cấp đó phải giải quyết; không né tránh, không đùn đẩy”.
