 |
| Quy mô thương mại tăng nhanh là một trong những dấu ấn rõ nhất của EVFTA sau 6 năm thực thi. Ảnh: Internet |
Thương mại tạo nền tảng cho quan hệ kinh tế sâu hơn
Theo EuroCham, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - EU từ năm 1995 đến tháng 6/2026 đã vượt 900 tỷ USD. Trong đó, 383,8 tỷ USD được thực hiện chỉ trong 6 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực, tương đương 42,6% tổng kim ngạch của hơn ba thập kỷ trước đó.
Quy mô thương mại tăng nhanh là một trong những dấu ấn rõ nhất của EVFTA sau 6 năm thực thi.
6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại Việt Nam - EU đạt 41,4 tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu 31,8 tỷ USD hàng hóa sang thị trường EU, trong khi nhập khẩu 9,7 tỷ USD, qua đó ghi nhận mức xuất siêu khoảng 22 tỷ USD.
Mức thặng dư này đã vượt mức 21,7 tỷ USD của cả năm 2019, thời điểm EVFTA chưa chính thức có hiệu lực.
Bước sang năm thứ 7, EU tiếp tục hoàn tất lộ trình cắt giảm thuế quan theo cam kết của EVFTA. Theo thông tin EuroCham công bố, đến năm 2027, EU sẽ xóa bỏ thuế quan đối với 99,2% số dòng thuế dành cho hàng hóa Việt Nam.
Đây là dư địa đáng kể để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường EU, đặc biệt với những nhóm hàng có thế mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, lợi thế thuế quan chỉ thực sự chuyển thành lợi ích thương mại khi doanh nghiệp đáp ứng được các yêu cầu về chất lượng, xuất xứ và tiêu chuẩn của thị trường.
Ở chiều ngược lại, hàng hóa từ châu Âu vào Việt Nam cũng có ý nghĩa đối với quá trình nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Theo EuroCham, các sản phẩm như máy móc, thiết bị công nghệ cao và dược phẩm từ EU có thể hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam cải thiện năng suất và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Phó Chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet cho rằng, quan hệ thương mại giữa hai bên không nên chỉ được nhìn qua cán cân xuất nhập khẩu. Theo ông, thế mạnh của mỗi bên đang tạo ra sự bổ trợ trong chuỗi cung ứng, trong đó hàng hóa và công nghệ châu Âu có thể hỗ trợ quá trình hiện đại hóa sản xuất, còn năng lực sản xuất của Việt Nam đáp ứng nhu cầu của thị trường châu Âu.
Nhìn từ góc độ này, giá trị của EVFTA không chỉ nằm ở việc giảm thuế mà còn ở khả năng hình thành những liên kết kinh tế dài hạn hơn.
Việt Nam ngày càng được đặt trong chiến lược của doanh nghiệp châu Âu
Một chỉ dấu khác cho thấy tác động của EVFTA nằm ở cách doanh nghiệp châu Âu nhìn nhận Việt Nam.
Theo Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II/2026 của EuroCham, 55% doanh nghiệp châu Âu tham gia khảo sát coi Việt Nam là trung tâm hoạt động cốt lõi hoặc địa bàn tăng trưởng trọng điểm.
Việt Nam không chỉ được nhìn nhận như một thị trường tiêu thụ hay địa điểm sản xuất, mà đang được đặt trong chiến lược hoạt động rộng hơn tại châu Á.
Tác động của ưu đãi thuế quan cũng đã thể hiện ở cấp độ doanh nghiệp. EuroCham cho biết, một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát thương mại song phương đang trực tiếp hưởng lợi từ ưu đãi thuế của EVFTA. Khoảng 66% doanh nghiệp cho biết ghi nhận được khoản tiết kiệm tài chính có thể đo lường, trong đó phần lớn tiết kiệm từ 5 - 15%.
Đối với một số ngành có mức độ gắn kết cao như thương mại, logistics và hàng tiêu dùng, lợi ích này còn rõ hơn. Chi phí nhập khẩu giảm tạo thêm dư địa để doanh nghiệp điều chỉnh giá bán, mở rộng thị trường và tăng khả năng cạnh tranh.
Sau 6 năm, EVFTA đang cho thấy vai trò vượt ra ngoài một cơ chế cắt giảm thuế quan. Hiệp định góp phần tạo lập một hành lang thương mại ổn định hơn, thúc đẩy doanh nghiệp hai bên gia tăng liên kết và củng cố vị trí của Việt Nam trong chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu.
Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - EU được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1/2026, những kết quả từ EVFTA có thể trở thành nền tảng để mở rộng hợp tác kinh tế sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn.
Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhận định, EVFTA đang cho thấy khả năng chuyển hóa các cam kết chính trị thành những kết quả kinh tế có thể đo lường. Sau 6 năm, Hiệp định không chỉ tạo thêm dòng chảy thương mại mà còn góp phần củng cố niềm tin kinh doanh giữa hai thị trường. EVFTA đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng của quan hệ kinh tế Việt Nam - EU trong giai đoạn mới.
