 |
| Tính đến ngày 27/1/2026, có 79 dự án BT chuyển tiếp còn vướng mắc với tổng mức đầu tư khoảng 95.777,96 tỷ đồng. Ảnh: Gia Khoa |
Dự thảo Nghị quyết sẽ tạo cơ chế pháp lý thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả để xử lý vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án BT chuyển tiếp, sớm đưa công trình vào sử dụng, tránh gây lãng phí, thất thoát nguồn lực đất đai, đồng thời không hợp pháp hóa các sai phạm…
Các nhóm vướng mắc của 79 dự án BT chuyển tiếp
Theo Thông báo số 42/TB-VPCP ngày 25/1/2026 của Văn phòng Chính phủ, Thường trực Chính phủ chỉ đạo chỉ xem xét áp dụng Nghị quyết này đối với các dự án đã được các địa phương tổng hợp trên Hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo về giải quyết các dự án tồn đọng (Hệ thống 751) và đã có kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc đã có kết luận không phải thanh tra, giao UBND các tỉnh, thành phố xem xét, quyết định.
Bộ Tài chính cho biết, tính đến ngày 27/1/2026, số lượng danh mục dự án BT chuyển tiếp còn vướng mắc được các địa phương báo cáo và được tổng hợp trên Hệ thống 751 là 79 dự án, tổng mức đầu tư khoảng 95.777,96 tỷ đồng, diện tích sử dụng đất là 1.848,04 ha. Con số này có sự khác biệt so với số liệu tổng hợp năm 2022 từ báo cáo của các địa phương, với 160 dự án, tổng mức đầu tư khoảng 58.616 tỷ đồng và khoảng 20.673 ha quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư. Nguyên nhân chủ yếu do các địa phương đã chủ động rà soát, xử lý dứt điểm vướng mắc của nhiều dự án và đề nghị không đưa các dự án này vào Hệ thống 751; một số dự án được xác định thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương, không thuộc phạm vi cần tổng hợp để báo cáo Quốc hội, Chính phủ; một số địa phương không cập nhật hoặc bổ sung thông tin dự án trên Hệ thống 751.
Trên cơ sở rà soát danh mục dự án BT chuyển tiếp trên Hệ thống 751, Bộ Tài chính tổng hợp một số nhóm vướng mắc chủ yếu, gồm: vướng mắc trong việc xác định hợp đồng BT được ký kết phù hợp quy định của pháp luật tại thời điểm ký kết; vướng mắc do có sự khác biệt về vị trí, giá trị quỹ đất thanh toán tại thời điểm ký kết hợp đồng và thời điểm thanh toán cho nhà đầu tư; vướng mắc về việc xác định thời điểm tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và một số vướng mắc khác. Từ đó, Dự thảo Nghị quyết đề xuất hướng xử lý với từng nhóm vướng mắc, đồng thời quy định hiệu lực Nghị quyết đến hết ngày 31/12/2027 để bảo đảm các địa phương xử lý nhanh chóng, dứt điểm các vướng mắc.
Đã có phương án gỡ vướng thời điểm xác định giá đất thanh toán
Một trong những vướng mắc được nhiều nhà đầu tư quan tâm, kiến nghị có giải pháp tháo gỡ là thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán. Theo quy định của pháp luật về đất đai, thời điểm xác định giá đất để tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Tuy nhiên, trên thực tế, một số dự án BT đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao công trình dự án cho cơ quan nhà nước theo đúng hợp đồng từ nhiều năm nhưng nhà đầu tư chưa được giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đối ứng. Trong trường hợp này, nếu áp dụng quy định về việc xác định thời điểm tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo pháp luật về đất đai thì chưa bảo đảm công bằng cho nhà đầu tư, chưa phù hợp với quan điểm “lợi ích hài hòa - rủi ro chia sẻ”, bởi nhà đầu tư phải chịu rủi ro khi tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tăng gấp nhiều lần so với thời điểm nhà đầu tư bàn giao công trình.
Từ thực tiễn vướng mắc, Dự thảo Nghị quyết quy định, với dự án BT chuyển tiếp áp dụng hình thức thanh toán bằng quỹ đất hoặc tài sản công đủ điều kiện tiếp tục thanh toán, thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT chia thành 2 trường hợp. Trường hợp hợp đồng BT có quy định về giá trị quỹ đất thanh toán hoặc thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán thì thực hiện theo quy định tại hợp đồng BT. Trường hợp hợp đồng BT không có quy định về giá trị quỹ đất thanh toán hoặc thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán thì thời điểm xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của quỹ đất thanh toán là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất.
Đối với một số dự án BT đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao cho cơ quan nhà nước từ nhiều năm nhưng vẫn chưa được thanh toán quỹ đất, chưa được giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đối ứng, để bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, nhà đầu tư, Dự thảo Nghị quyết đề xuất áp dụng tương tự cơ chế tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai áp dụng đối với dự án BT mới thực hiện theo quy định của Luật PPP. Theo đó, nhà đầu tư được hưởng thêm một khoản tiền tương ứng với mức lãi suất trung bình của các ngân hàng thương mại cổ phần do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ đối với phần giá trị của hạng mục công trình hoặc công trình tại thời điểm giao đất, cho thuê đất. Thời gian được hưởng tính từ thời điểm nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình hoặc công trình dự án BT đến thời điểm có quyết định giao đất, cho thuê đất.
Trao đổi với phóng viên Báo Đấu thầu, một nhà đầu tư mong muốn cơ chế xử lý vướng mắc cần trên tinh thần tôn trọng, tuân thủ quy định tại hợp đồng đã ký kết nếu hợp đồng đó được xác định đúng quy định, như vậy mới củng cố niềm tin vào môi trường đầu tư.
