 |
| Tuyến kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên có vai trò quan trọng trong việc cải thiện môi trường, tiêu thoát nước và chỉnh trang hạ tầng đô thị TP.HCM. Ảnh minh họa: Hoài Tâm |
Nhiều gói thầu xây lắp chậm tiến độ
Dự án trên có tổng mức đầu tư 9.030,91 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2021 đến năm 2026. 11 gói thầu xây lắp thuộc Dự án có ký hiệu từ XL-01 đến XL-11, triển khai trên tuyến kênh có vai trò quan trọng đối với việc cải thiện môi trường, tiêu thoát nước và chỉnh trang hạ tầng đô thị TP.HCM.
Ngày 22/10, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM cho biết, Dự án đang đối diện áp lực lớn về tiến độ thực hiện các gói thầu xây lắp. Đối chiếu với thời hạn kết thúc hợp đồng, Chủ đầu tư xác nhận các gói thầu đang chậm so với kế hoạch, dù khối lượng thi công toàn Dự án đạt khoảng 75%.
Trong đó, Gói thầu XL-04 có khối lượng thi công thấp nhất, đạt 60,1%. Gói thầu này có giá trị khoảng 329,9 tỷ đồng, do liên danh gồm Công ty TNHH Xây dựng và Khảo sát công trình Thanh Tuấn, Công ty CP Xây dựng Hải Đăng, Công ty TNHH Xây dựng Văn Phôn, Công ty TNHH Xây dựng Thới Bình và Công ty TNHH MTV Công trình cầu phà TP.HCM thực hiện.
Gói thầu XL-09 (hơn 1.058 tỷ đồng) có khối lượng thực hiện đạt 85,3% nhưng đã qua mốc kết thúc hợp đồng ngày 30/9/2026. Liên danh thực hiện gói thầu này có sự tham gia của Công ty CP Xây dựng Trung Nam 18 E&C, Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng, Công ty TNHH Xây dựng và Khảo sát công trình Thanh Tuấn cùng một số thành viên khác.
Cùng với tiến độ thi công, kết quả giải ngân cũng cho thấy khối lượng công việc và nguồn vốn hàng trăm tỷ đông còn phải thực hiện. Theo Chủ đầu tư, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của Dự án là 641 tỷ đồng, tới nay đã giải ngân 467,365 tỷ đồng, đạt 72,91% kế hoạch năm, còn khoảng 173,635 tỷ đồng chưa giải ngân. Lũy kế giải ngân toàn Dự án đạt 5.974,803 tỷ đồng, tương ứng 66,16% tổng mức đầu tư. Theo Chủ đầu tư, Dự án dự kiến thông xe kỹ thuật vào cuối năm 2026 và hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 30/6/2027. Trong khi đó, thời gian hoàn thành được phê duyệt vẫn là năm 2026. Chủ đầu tư cho biết, sẽ báo cáo UBND TP.HCM khi xác định được tiến độ hoàn thành cụ thể của từng gói thầu sau khi xử lý các vướng mắc.
Cảnh báo vi phạm hợp đồng, tính phương án thay nhà thầu
Bên cạnh khó khăn về mặt bằng, vật liệu và thủ tục liên quan đến hoạt động nạo vét, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM thừa nhận năng lực của một số nhà thầu còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện Dự án. Ban đã có các văn bản cảnh báo vi phạm hợp đồng, thực hiện điều chuyển khối lượng cho các thành viên trong liên danh, đồng thời yêu cầu bổ sung nhân sự, thiết bị và nguồn lực tài chính để đẩy nhanh thi công. Nếu nhà thầu không khắc phục được những tồn tại, Chủ đầu tư sẽ áp dụng chế tài theo hợp đồng, tiếp tục điều chuyển khối lượng hoặc kiến nghị thay thế nhà thầu theo quy định. Tuy nhiên, Ban chưa công bố danh sách nhà thầu bị cảnh báo, nội dung vi phạm cụ thể, thời hạn yêu cầu khắc phục hoặc giá trị khối lượng đã điều chuyển.
Đối với những gói thầu có nhiều thành viên liên danh, việc điều chuyển khối lượng cần được xem xét trên cơ sở phân chia công việc, trách nhiệm đã cam kết và các điều khoản hợp đồng. Mục tiêu không chỉ là tăng cường nguồn lực cho công trường mà còn phải bảo đảm chất lượng, tiến độ và tính liên tục giữa các hạng mục thi công.
Ở chiều ngược lại, Chủ đầu tư cũng xác nhận những vướng mắc không hoàn toàn xuất phát từ phía nhà thầu. Về giải phóng mặt bằng, Dự án còn một trường hợp trên địa bàn phường Bình Lợi Trung chưa bàn giao. Chủ đầu tư đã kiến nghị UBND TP.HCM chỉ đạo chính quyền địa phương khẩn trương thu hồi, bàn giao để nhà thầu thi công.
Một điểm nghẽn khác là thủ tục tận thu sản phẩm nạo vét. Với tổng khối lượng đất đào bờ kênh và nạo vét của Dự án khoảng 3,9 triệu m³, gồm 3,3 triệu m³ nạo vét lòng kênh và 0,6 triệu m³ đào bờ kênh, việc hoàn thiện thủ tục thu hồi khoáng sản có ý nghĩa quan trọng đối với tổ chức thi công và xử lý vật liệu phát sinh. Nếu chưa gỡ được điểm nghẽn này, việc huy động thêm nhân lực, máy móc khó phát huy đầy đủ hiệu quả.
Ngày 18/9/2026, Chủ đầu tư đã nộp hồ sơ đăng ký thu hồi khoáng sản. Ngày 28/9/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường có văn bản phối hợp kiểm tra thực tế hồ sơ. Theo Chủ đầu tư, các bên đang tiếp tục thực hiện những bước liên quan.
Ngoài ra, biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tiếp tục ảnh hưởng không nhỏ đến việc tập kết vật tư và thi công. Chủ đầu tư cho biết, giá xăng dầu tăng khiến chi phí vận hành thiết bị, vận chuyển tăng, riêng giá bê tông nhựa tăng khoảng 40%, gây khó khăn cho các nhà thầu.
Chủ đầu tư đang phối hợp rà soát biến động giá, hướng dẫn nhà thầu lập hồ sơ xác định chi phí chênh lệch theo hợp đồng và chỉ số giá xây dựng do cơ quan có thẩm quyền công bố, làm cơ sở xem xét bù giá, điều chỉnh giá hợp đồng.
Những vướng mắc trên cho thấy, việc xác định trách nhiệm trong việc để dự án chậm tiến độ cần phân biệt rõ nguyên nhân thuộc phạm vi thực hiện hợp đồng của nhà thầu với các điều kiện thi công phụ thuộc vào công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính và trách nhiệm phối hợp của cơ quan liên quan.
Không chỉ các gói thầu xây lắp đang triển khai, công tác lựa chọn nhà thầu đối với phần việc điều chỉnh, bổ sung cũng đặt ra yêu cầu về tiến độ. Sau khi Dự án được điều chỉnh theo Nghị quyết số 98/NQ-HĐND ngày 14/11/2024 và Quyết định số 2126/QĐ-UBND ngày 14/10/2025, Chủ đầu tư đang tổ chức lựa chọn nhà thầu các hạng mục phát sinh. Đến nay, Ban đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu đối với 15/17 gói thầu; 2 gói còn lại chưa đủ điều kiện tổ chức lựa chọn. Về thiết kế bổ sung, đã phê duyệt 8/10 gói, từ XL-02 đến XL-09; dự kiến phê duyệt 2 gói XL-01 và XL-10 trong quý IV/2026.
Từ nay đến cuối năm 2026, áp lực đối với Dự án không chỉ nằm ở khối lượng thi công phải hoàn thành mà còn ở khả năng xử lý dứt điểm các vướng mắc, xác định lại tiến độ từng hợp đồng và tổ chức thực hiện những biện pháp đã được Chủ đầu tư đưa ra. Việc cảnh báo vi phạm, điều chuyển khối lượng hoặc kiến nghị thay thế nhà thầu chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn khắc phục rõ ràng và kết quả thực hiện trên công trường. Đây cũng là cơ sở để đánh giá khả năng hoàn thành Dự án.
