 |
| Trong những tháng còn lại của năm 2026, 8 địa phương phía Nam phải giải ngân hơn 100 nghìn tỷ đồng để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công. Ảnh: Lê Công |
Đến ngày 24/9/2026, cả nước giải ngân được 567.776,1 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 55,5% kế hoạch. Với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026 là 1.022.607 tỷ đồng, số vốn chưa giải ngân còn khoảng 454.831 tỷ đồng.
Riêng với 8 địa phương phía Nam gồm TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau, số vốn còn phải giải ngân lên tới hơn 119,2 nghìn tỷ đồng. Trong đó, TP.HCM còn hơn 58 nghìn tỷ đồng, An Giang gần 16 nghìn tỷ đồng, Tây Ninh hơn 10,3 nghìn tỷ đồng, Cần Thơ gần 10 nghìn tỷ đồng và Đồng Nai hơn 9,6 nghìn tỷ đồng. Bức tranh giải ngân đáng chú ý khi đặt trong yêu cầu điều hành thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao trong quý IV/2026. Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 5/10/2026 của Chính phủ đặt ra nhiệm vụ phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công, đồng thời triển khai các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng. Theo kịch bản Chính phủ cập nhật, nhiều địa phương phía Nam phải đạt tốc độ tăng trưởng GRDP 13-17% trong quý IV mới có thể hoàn thành mục tiêu cả năm.
Nhìn từ động lực chính cho tăng trưởng là giải ngân vốn đầu tư công cho thấy, những vướng mắc trong triển khai các dự án trọng điểm vẫn là rào cản, rất cần xử lý cụ thể trong những tháng cuối năm.
Đơn cử tại Đồng Nai, GRDP 9 tháng tăng 10,01%, cơ bản đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm, nhưng những khó khăn trong triển khai đầu tư công vẫn cần giải quyết. Theo Bộ Tài chính, tỷ lệ giải ngân đầu tư công 9 tháng của Đồng Nai đạt 65,4% kế hoạch. Địa phương cần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, trong đó có cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và Vành đai 4 TP.HCM. Mới nhất, trong kết luận tại Hội nghị Ban Chỉ đạo công trình trọng điểm lĩnh vực công thương và xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Đồng Nai xử lý dứt điểm vướng mắc, bàn giao toàn bộ mặt bằng còn lại của Dự án thành phần 2 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu trong tháng 10/2026. Đồng Nai và Tây Ninh phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục để triển khai thi công các dự án thành phần 2.2, 2.4 và 2.5 thuộc Vành đai 4 TP.HCM, bảo đảm tiến độ, tính đồng bộ.
Tại Tây Ninh, GRDP 9 tháng tăng 10,30%, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt 78,1% kế hoạch. Tuy nhiên, địa phương vẫn phải giải quyết những vướng mắc tại các dự án giao thông kết nối vùng, đặc biệt là Vành đai 4 TP.HCM và tuyến TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Đối với tuyến TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu Tây Ninh cùng TP.HCM, Đồng Tháp xây dựng kế hoạch giải phóng mặt bằng, xác định rõ phạm vi, thời gian bàn giao, không để ảnh hưởng tiến độ thi công.
Như vậy, ở những địa phương tăng trưởng GRDP hai con số như Đồng Nai và Tây Ninh cũng không thể chủ quan với tiến độ đầu tư công, nhất là tại các dự án giao thông liên vùng.
Một lực cản lớn làm tiến độ giải ngân khó tăng tốc là vướng mắc ở một số dự án trọng điểm chưa được tháo gỡ dứt điểm, đặc biệt là vấn đề nguồn vật liệu xây dựng. Mới đây, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các địa phương khẩn trương đưa các mỏ cát đã được cấp phép vào khai thác, nâng công suất các mỏ đang hoạt động, bổ sung nguồn cung, ưu tiên cho cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận và những công trình thiếu cát đắp. Đối với đá xây dựng, các địa phương có mỏ được yêu cầu tăng khả năng cung ứng, nhất là cho cao tốc Cao Lãnh - An Hữu và các công trình trọng điểm phía Nam…
Thực tế cho thấy, dù kế hoạch vốn đã được bố trí, công tác giải ngân vẫn phụ thuộc vào tiến độ giải phóng mặt bằng, cung ứng vật liệu, thi công, nghiệm thu và thanh toán. Lãnh đạo Chính phủ nhận định tỷ lệ giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải còn thấp hơn mức bình quân cả nước. Nghị quyết 312/NQ-CP ngày 5/10/2026 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương đặt ra yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.
Áp lực giải ngân cũng được thể hiện qua những chỉ đạo mới nhất ở cấp địa phương như Tây Ninh, Cà Mau, Đồng Tháp. Mới đây, ông Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc mặt bằng trước ngày 15/10, rà soát tiến độ giải ngân từng dự án hàng tuần, kịp thời điều chuyển vốn sang công trình có khả năng thực hiện tốt hơn. Theo báo cáo của địa phương, đến ngày 30/9, Cà Mau mới giải ngân 5.449 tỷ đồng, đạt 52,8% kế hoạch vốn.
Tại Đồng Tháp, ngày 8/10, ông Nguyễn Thanh Nhàn, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát từng công trình, xác định rõ vướng mắc, trách nhiệm và thời hạn xử lý; tập trung tăng khối lượng thi công, nghiệm thu và giải ngân đúng quy định…
Theo góc nhìn từ chuyên gia Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), sau 9 tháng, tiến độ giải ngân đã chuyển biến nhưng lượng vốn chưa thực hiện vẫn lớn. Đối với các địa phương phía Nam, nhất là TP.HCM, Cần Thơ, yêu cầu không chỉ là nâng tỷ lệ giải ngân mà còn phải đẩy nhanh tiến độ thực tế các công trình. Để đạt mục tiêu cả năm, tăng trưởng GRDP quý cuối năm của TP.HCM và Cần Thơ lần lượt phải đạt 13,23% và 16,08%; Vĩnh Long là 17,25%, An Giang là 14,95%... Đây đều là những mục tiêu nhiều thách thức, đòi hỏi các địa phương điều hành quyết liệt, nhất là trong thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Tín hiệu “đèn vàng” không chỉ nằm ở tỷ lệ giải ngân, mà còn ở số vốn chưa thực hiện và những vướng mắc tại các dự án. Quý IV là thời gian quyết định khả năng hoàn thành kế hoạch vốn, đồng thời phát huy đóng góp của đầu tư công đối với mục tiêu tăng trưởng năm 2026.
