 |
| Nửa đầu tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 18,05 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: Lê Tiên |
Tín hiệu khởi sắc đầu năm
Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (Hawa) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, nhiều doanh nghiệp (DN) đã có đơn hàng đến hết quý I/2026, thậm chí sang đầu quý II/2026.
Theo Hawa, trong năm 2025, ngành gỗ chịu áp lực do cú sốc thuế quan của Hoa Kỳ khiến đơn hàng có thời điểm bị ngưng trệ, nhưng hiện chưa ghi nhận thêm dấu hiệu bất lợi. Đặc biệt, việc Hoa Kỳ tạm hoãn áp thuế cao đối với mặt hàng tủ bếp, kệ bếp đến hết năm nay đã tạo dư địa để DN duy trì sản xuất và XK. Nhờ vậy, lượng đơn hàng của ngành gỗ vẫn khả quan.
Tương tự, ngành dệt may cũng đón nhận tin vui. Ông Thân Đức Việt, Tổng giám đốc Tổng công ty May 10 cho biết, đơn hàng quý I/2026 của May 10 đã phủ kín và hiện đang đàm phán đơn hàng cho quý II/2026. Hiệp hội Dệt may Việt Nam cũng xác nhận tình hình chung là nhiều DN đã lấp đầy đơn hàng quý đầu năm nay.
Ở lĩnh vực cơ khí chế tạo, ông Nguyễn Tấn Vũ - Phó Tổng giám đốc Công ty CP Thang máy Thiên Nam cho hay, nhờ việc Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công cùng tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường bất động sản, đơn hàng của Công ty có nhiều chuyển biến tích cực. “Hiện nhu cầu báo giá của khách hàng với mặt hàng này đang tăng so với cùng kỳ. Chúng tôi đón nhận nhiều thông tin tích cực trong việc tham gia lựa chọn nhà thầu một số gói thầu”, ông Nguyễn Tấn Vũ chia sẻ.
Theo số liệu từ cơ quan Hải quan, trong nửa đầu tháng 1/2026, tổng trị giá hàng hoá XK của Việt Nam đạt 18,05 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm 2025. Một số nhóm mặt hàng có giá trị XK tăng gồm: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 917 triệu USD, tương ứng tăng 27,7%; điện thoại các loại và linh kiện tăng 362 triệu USD, tương ứng tăng 21,5%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 241 triệu USD, tương ứng tăng 12,7%...
Thách thức từ thị trường “rung lắc”
Dù có khởi đầu tốt, song tại Hội nghị Thúc đẩy XK năm 2026, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng XK 15 - 16% trong năm nay là bài toán rất thách thức.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ dự báo, lực cầu thế giới năm 2026 vẫn còn yếu do nhiều quốc gia bị “ngấm đòn” thuế quan, ảnh hưởng tới hoạt động XK của DN Việt Nam.
Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng, với những diễn biến khó lường trong thời gian qua, thương mại quốc tế được dự báo tiếp tục bất trắc và biến động mạnh.
Trong khi đó, hoạt động XK của DN Việt Nam vẫn còn những hạn chế như kim ngạch cao, nhưng giá trị gia tăng lại thấp; thị trường và mặt hàng chưa đa dạng; thiếu vắng thương hiệu mạnh… Các ý kiến tại Hội nghị cho rằng, để thúc đẩy tăng trưởng XK bền vững, yêu cầu các chủ thể sản xuất phải chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng không còn là lựa chọn mà đã trở thành đòi hỏi tất yếu.
Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội gợi ý, DN không nên chỉ tập trung vào một số mặt hàng chủ lực truyền thống, mà cần tạo nên những sản phẩm có khả năng XK, kể cả những sản phẩm trước đây chưa được định hình rõ trong chiến lược. Bên cạnh đó, cần tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia; xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị gia tăng.
Từ góc nhìn DN, ông Nguyễn Tấn Vũ nhấn mạnh sự cần thiết của đổi mới sáng tạo. Trước sức ép từ vật tư, thiết bị giá rẻ nhập khẩu, DN buộc phải tăng cường các hợp đồng “đo ni đóng giày” để cạnh tranh và tìm kiếm đơn hàng.
Một số chuyên gia đề xuất, Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược xuất nhập khẩu mang tính tổng thể, bao trùm cả hàng hóa và dịch vụ. Chiến lược này không chỉ nhằm đạt mục tiêu kim ngạch, mà còn tạo không gian cho DN và nhà thầu nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
