 |
| Bên cạnh giá cả và chất lượng, việc tuân thủ tiến độ giao hàng là yêu cầu cốt lõi phản ánh năng lực thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Tình trạng chậm tiến độ giao hàng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực như điện lực, viễn thông, hàng không, y tế, giáo dục… với mức độ chậm từ vài ngày cho đến hàng tháng, thậm chí lên tới trên 100 ngày. Điều đáng nói là nhiều gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, song tiến độ vẫn không được bảo đảm.
Trong lĩnh vực điện, Công ty CP Sản xuất Tân Thành cam kết hoàn thành hợp đồng trị giá 4,15 tỷ đồng thực hiện Gói thầu 28MSHH-SCL-2025 Cung cấp hóa chất và vật tư xử lý nước - Tổ máy S1 DH3 thuộc Dự toán kế hoạch lựa chọn nhà thầu (đợt 2-TCT) sửa chữa lớn tài sản cố định năm 2025 - Công ty Nhiệt điện Duyên Hải (Chi nhánh Tổng công ty Phát điện 1) trong 180 ngày kể từ ngày 5/5/2025, nhưng đến ngày 26/12/2025 mới hoàn thành, chậm 51 ngày.
Gói thầu 26MSHH-SCL-2025 Cung cấp các loại vòng bi - Tổ máy S1 DH3 trị giá 7,665 tỷ đồng thuộc cùng dự toán nêu trên, do Công ty CP Thiết bị 3T Công nghiệp thực hiện, bị chậm tới 114 ngày (hoàn thành ngày 9/12/2025, trong khi thời hạn hoàn thành theo kế hoạch là ngày 17/8/2025). Nhà thầu bị áp dụng mức phạt theo hợp đồng là 416,129 triệu đồng.
Trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông, Liên danh PN - CTC đã hoàn thành hợp đồng Gói thầu Trang bị vật tư, thiết bị nguồn điện thuộc Dự án Cải tạo hệ thống nguồn điện AC tại khu KTVT An Đồn 1, được đánh giá bảo đảm chất lượng, song chậm 48 ngày so với tiến độ cam kết.
Một số gói thầu khác thuộc Dự án Trang bị cơ sở hạ tầng phục vụ tuyến truyền dẫn cáp đất Việt Nam - Singapore (VSTN) do Trung tâm Hạ tầng mạng miền Trung làm chủ đầu tư cũng rơi vào tình trạng chậm tiến độ. Đó là Gói thầu Trang bị máy phát điện 50KVA và ATS (Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Võ Gia trúng thầu); Gói thầu Trang bị thiết bị nguồn và chống sét (Công ty TNHH MTV Postef Đà Nẵng trúng thầu)… với thời gian chậm giao hàng từ 33 - 82 ngày.
Vi phạm về tiến độ cung ứng hàng hóa cũng xảy ra trong lĩnh vực hàng không. Tại hợp đồng Gói thầu Cung cấp vật tư dự phòng cho hệ thống RDP Aircon thuộc Dự toán Mua sắm vật tư đảm bảo hoạt động cho các hệ thống thông tin và RDP Aircon của Công ty Quản lý bay miền Trung, nhà thầu (Công ty CP Hạ tầng công nghệ hàng không) cam kết thực hiện trong 20 ngày kể từ ngày 26/6/2025, nhưng thực tế phải mất 78 ngày để hoàn tất.
Tương tự, với Gói thầu Cung cấp vật tư, thiết bị để thay thế hệ thống Viba tuyến Sơn Trà 1 và APP Đà Nẵng thuộc Dự án Đầu tư thay thế hệ thống Viba tuyến Sơn Trà 1 và APP Đà Nẵng do Công ty Quản lý bay Miền Trung - Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam làm chủ đầu tư, Công ty CP Công nghệ Thiên Vận hoàn thành muộn hơn 34 ngày so với cam kết, dù giá trị hợp đồng chưa đến 1 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực giáo dục, y tế, tình trạng chậm tiến độ chủ yếu rơi vào các gói thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu. Đơn cử, tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, Công ty TNHH Cembio trúng Gói thầu Mua sắm hàng hóa nguyên vật liệu phục vụ đề tài, mã số 36-2025-18-04 thuộc dự toán cùng tên, cung cấp 10 mặt hàng nhập khẩu, nhưng chậm 28 ngày.
Vi phạm tiến độ dù chỉ 1 ngày cũng có thể gây hệ quả nghiêm trọng đối với nhà thầu. Trường hợp Công ty CP Sản xuất và Xuất nhập khẩu Hòa Phú chậm thực hiện hợp đồng Gói thầu Cung cấp máy cán răng, cán ren trị giá 3,847 tỷ đồng thuộc Dự toán Báo cáo đầu tư thiết bị gia công cơ khí và làm sạch của Công ty CP Phụ tùng máy số 1 chỉ 1 ngày nhưng đã bị “bêu” tên vì vi phạm hợp đồng. Điều này cho thấy, kỷ luật hợp đồng đang ngày càng được áp dụng nghiêm ngặt hơn thông qua việc phạt theo hợp đồng, công khai thông tin nhà thầu vi phạm về tiến độ, qua đó giúp các chủ đầu tư dễ dàng sàng lọc năng lực nhà thầu.
Thực tế cho thấy, vi phạm tiến độ cung ứng sau trúng thầu kéo theo hàng loạt hệ lụy, ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư, chậm đưa dự án vào vận hành, phát sinh chi phí…
TS. Nguyễn Việt Hùng - nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) cho biết, bản chất của gói thầu mua sắm hàng hóa là mua các loại hàng hóa đã có sẵn trên thị trường. Bên cạnh giá cả và chất lượng, việc tuân thủ tiến độ giao hàng là yêu cầu cốt lõi phản ánh năng lực thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Cho dù có viện dẫn các lý do như khó khăn trong thực hiện thủ tục nhập khẩu, trục trặc khâu vận chuyển… thì đều không thể thay thế trách nhiệm tuân thủ cam kết của nhà thầu.
Tại Diễn đàn Nhà cung ứng Việt Nam - hành trình vươn tới sự xuất sắc diễn ra mới đây, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, vị thế của doanh nghiệp không còn được quyết định chủ yếu bởi giá rẻ, mà bởi độ tin cậy, khả năng thích ứng và năng lực đồng hành lâu dài.
