 |
| Dự án tu tổ, trùng tu Lăng vua Thiệu Trị được sử dụng nguồn thu phí tham quan di tích theo cơ chế, chính sách đặc thù. Ảnh: Sơn Thùy |
Hiệu quả từ cơ chế hiện hành
Ghi nhận của phóng viên tại thời điểm giữa tháng 8/2026, Dự án Bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị tổng thể di tích Lăng vua Thiệu Trị giai đoạn 3, kinh phí đầu tư hơn 605 tỷ đồng đang được nhà thầu là Phân viện Khoa học Công nghệ Xây dựng miền Trung (thuộc Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng) tích cực thi công. Tại các hạng mục tu bổ lầu Đức Hinh, Bi Đình, hệ thống sân vườn và hạ tầng kỹ thuật được triển khai đồng loạt trên diện tích hơn 0,7 ha, dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2026, vượt tiến độ 1 năm.
Tháng 1/2026, Dự án Bảo tồn, tôn tạo thích nghi di tích Quốc Tử Giám - Kinh thành Huế có kinh phí đầu tư hơn 108 tỷ đồng được khởi công xây dựng. Các hạng mục công việc chính gồm tu bổ Di Luân Đường, nhà Học hữu, nhà Học tả, nhà Giám sinh tả và hữu, nhà Trù, Kiều gia, bia Huỳnh Tự Thư Thanh, cổng Tam quan... Ngoài ra, Dự án Tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích điện Cần Chánh có tổng kinh phí gần 200 tỷ đồng dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng 4/2029. Công tác tu bổ và tôn tạo mặt Tây của kinh thành Huế, đoạn thuộc phường Thuận Hòa hiện đang được triển khai với tổng kinh phí 49,3 tỷ đồng. Trong năm 2026, Dự án Phục hồi di tích Đại Cung Môn với tổng mức đầu tư hơn 64 tỷ đồng cũng được khởi công xây dựng...
Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, đây chỉ là số ít trong gần 200 công trình và hạng mục thuộc hệ thống di tích Cố đô Huế đã được bảo tồn, trùng tu và tu bổ, với tổng kinh phí trên 2.000 tỷ đồng.
Ông La Phúc Thành, Giám đốc Sở Tài chính TP. Huế cho biết: “Từ năm 2022 đến nay, riêng từ cơ chế, chính sách đặc thù, Huế đã bố trí hơn 634/724 tỷ đồng thu phí tham quan di tích để triển khai gần 70 dự án”. Đây là một trong những cơ chế phát huy hiệu quả rõ rệt nhất trong các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 38/2021/QH15 Quốc hội cho phép triển khai. Vì vậy, Sở Tài chính đã tham mưu UBND Thành phố tiếp tục kiến nghị Quốc hội cho phép thí điểm cơ chế, chính sách về phí tham quan di tích trong giai đoạn tiếp theo.
Những đề xuất mới
Theo Sở Tài chính TP. Huế, sau 5 năm thực hiện các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 38/2021/QH15, Huế đã huy động khoảng 2.137 tỷ đồng cho đầu tư phát triển giai đoạn 2022 - 2025, tạo thêm dư địa chính sách và nguồn lực cho địa phương. Tuy nhiên, Nghị quyết vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng; quy mô nguồn lực bổ sung còn hạn chế, chưa hình thành rõ các động lực tăng trưởng mới có sức lan tỏa mạnh. Có những cơ chế, chính sách chưa triển khai trên thực tế và ít hiệu quả như chính sách nguồn thu từ bán tài sản công; phân bổ chi thường xuyên...
Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, Thành phố kiến nghị Quốc hội tiếp tục thực hiện 3 cơ chế được đánh giá phát huy hiệu quả gồm: Cơ chế phí tham quan di tích, cơ chế bổ sung tăng thu xuất nhập khẩu và cơ chế Quỹ Bảo tồn di sản Huế. Đồng thời, Thành phố đề xuất xây dựng nghị quyết mới với 5 nhóm chính sách và 15 cơ chế đặc thù có tính vượt trội.
Trong đó, hai nhóm chính sách cốt lõi là đề xuất thí điểm mô hình “đô thị di sản của Việt Nam”, cho phép tích hợp bảo tồn với phát triển kinh tế; phân cấp cho Thành phố quyết định khai thác dịch vụ văn hóa, du lịch, sáng tạo trong không gian di sản và tạo nguồn thu để tái đầu tư cho bảo tồn và thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) bao gồm diện tích xã Chân Mây - Lăng Cô, xã Phú Lộc, xã Vinh Lộc, Khu công nghiệp La Sơn, Khu công nghiệp Phú Bài. Khu thương mại tự do được kỳ vọng góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10 - 11%/năm.
Để tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư, Huế đề xuất áp dụng một số cơ chế vượt trội về thủ tục đầu tư, đất đai, thuế, hải quan và thu hút nhân lực tại FTZ. Trong đó, đề xuất cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trong FTZ mà không phải thực hiện trước thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, trừ những trường hợp pháp luật hoặc nghị quyết thí điểm quy định khác; các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh, logistics, trí tuệ nhân tạo… có thể được xem xét áp dụng trình tự, thủ tục đầu tư đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Địa phương đồng thời đề xuất miễn hoặc giảm tiền thuê đất đối với một số dự án thuộc ngành, nghề ưu tiên; UBND Thành phố được giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án ưu tiên trong FTZ (trừ các dự án nhà ở thương mại); được áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo…
Ông Hà Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế cho rằng, với FTZ, Chân Mây - Lăng Cô được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng động lực của TP. Huế trong giai đoạn mới, phát huy vai trò cửa ngõ ra biển của hành lang kinh tế Đông - Tây và trung tâm kinh tế biển quan trọng của khu vực miền Trung. Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng, tạo quỹ đất sạch, cải thiện môi trường đầu tư để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, tạo động lực tăng trưởng mới cho TP. Huế trong nhiều thập niên tới.
