Tài sản trú ẩn hết thời "bất khả xâm phạm" trong biến động thị trường

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Khi thị trường chứng khoán lao dốc trong tháng này, giới đầu tư lại tìm về công thức quen thuộc suốt nhiều thập kỷ: gom mua trái phiếu Chính phủ Mỹ và đồng Yên Nhật. Tuy nhiên, những đợt bán tháo gần đây đã phơi bày một thực tế đáng lo ngại: những tài sản vốn được kỳ vọng là "tấm đệm" bảo vệ danh mục đầu tư lại không phải lúc nào cũng phát huy tác dụng vào thời khắc sinh tử.

Hồi tháng 4/2025, nỗi lo về chính sách thuế quan của Mỹ đã châm ngòi cho làn sóng bán tháo cổ phiếu, nhưng trái phiếu Chính phủ Mỹ lại không thể đóng vai trò "bệ đỡ" như thường lệ. Trái phiếu kỳ hạn dài bị bán tháo song hành cùng cổ phiếu, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng vọt khi nhà đầu tư bất an trước áp lực lạm phát, rủi ro tài khóa và tình trạng thanh khoản thị trường căng thẳng. Kịch bản tương tự lặp lại khi xung đột tại Trung Đông bùng phát vào ngày 28/2: giá dầu tăng vọt kéo theo lợi suất trái phiếu leo thang do lo ngại lạm phát bùng phát trở lại.

Vàng cũng thất thường không kém. Kim loại quý này đã lao dốc cùng chứng khoán vào cuối tháng 10, xuyên thủng ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật và chạm mức đáy trong vòng 1 năm.

"Bạn đang dần cạn kiệt những 'đầu ngón tay' để đếm xem còn kênh trú ẩn an toàn nào đáng tin cậy", ông Steve Englander, Giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu ngoại hối nhóm G10 kiêm Trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô khu vực Bắc Mỹ tại Ngân hàng Standard Chartered, nhận định.

Về lý thuyết, các tài sản trú ẩn an toàn thường giữ vững giá trị hoặc tăng giá khi thị trường đi xuống, giúp nhà đầu tư bù đắp khoản lỗ ở các kênh khác trong danh mục.

Dù vậy, vị thế giao dịch đôi khi quan trọng không kém các yếu tố cơ bản. Ông Englander chỉ ra rằng sau một cú sốc thị trường, "bến đỗ" vững chắc nhất đôi khi chỉ đơn giản là loại tài sản mà giới đầu tư trước đó đã bán khống và buộc phải mua lại để đóng vị thế.

Mối quan hệ nhân - quả

Trái phiếu Chính phủ Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất thế giới, vốn là nơi trú ẩn truyền thống mỗi khi khủng hoảng ập đến. Nhưng khi mối đe dọa đến từ lạm phát và chính sách thắt chặt tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trái phiếu hoàn toàn có thể giảm giá cùng chiều với cổ phiếu.

Ông Will Compernolle, chiến lược gia vĩ mô tại FHN Financial cho biết, những biến động xoay quanh các thông báo thuế quan của Mỹ năm ngoái khiến giới quan sát khó đánh giá liệu trái phiếu Mỹ đã thực sự mất sức hút hay chưa. Theo ông, tin đồn về làn sóng "bán tháo tài sản Mỹ" thực tế không thể hiện rõ nét qua các dòng vốn giao dịch quốc tế. Trong khi đó, những biến động gần đây - bao gồm cả nỗi lo tài khóa tại Pháp - lại cho thấy trái phiếu Mỹ "vẫn giữ được vị thế trú ẩn an toàn".

"Nếu thị trường rơi vào tâm lý phòng thủ, trái phiếu Chính phủ Mỹ vẫn hấp dẫn. Nhưng nếu đối mặt với rủi ro lạm phát hoặc địa chính trị, rất ít tài sản thực sự an toàn", ông nói.

Ông Campbell Harvey, giáo sư tài chính tại Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke, gọi trái phiếu Chính phủ Mỹ là "tài sản an toàn đầu tàu của thế giới". Tuy nhiên, ông lưu ý rằng cổ phiếu và trái phiếu ngày càng có xu hướng biến động cùng chiều, khiến danh mục đầu tư tiêu chuẩn gồm 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu phải hứng chịu "một đòn giáng mạnh".

"Trong lịch sử, mô hình này rất đáng tin cậy. Nhưng hiện nay, lợi ích đa dạng hóa danh mục đã suy giảm", ông Harvey nhận xét.

Vị giáo sư cũng chỉ ra quy mô vay nợ khổng lồ của Mỹ: tổng nợ công lên tới 40.000 tỷ USD, thâm hụt ngân sách khoảng 2.000 tỷ USD mỗi năm và chi phí trả lãi vay ngốn 1.100 tỷ USD hàng năm. Theo ông, trái phiếu Chính phủ Mỹ giờ đây đi kèm với những rủi ro gia tăng.

Cuộc chiến ngắn hạn và dài hạn

Danh tiếng "nơi trú ẩn" của vàng vốn được xây dựng dựa trên chu kỳ nắm giữ dài hạn. Giáo sư Harvey khẳng định vàng cực kỳ đáng tin cậy "trong siêu dài hạn - tức là tính bằng thế kỷ", chứ không phải trong ngắn hạn.

Biên độ biến động hàng năm của vàng ở mức trên 15%, tương đương với chỉ số S&P 500. Mức độ tương quan giữa vàng và cổ phiếu gần như bằng 0 nếu xét trong khung thời gian từ 3 - 5 năm, nhưng ông Harvey cảnh báo đây chỉ là con số trung bình, còn trong những giai đoạn ngắn, sự lệch pha có thể diễn ra rất mạnh. Nghiên cứu của ông chỉ ra rằng những cú sốc lạm phát tăng đột biến thường đi kèm với sự suy yếu của thị trường, và vàng hoàn toàn có thể giảm giá trong những giai đoạn đó.

Bà Suki Cooper, Giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu hàng hóa của Standard Chartered, nhận định vai trò của vàng "đã thực sự thay đổi". Nhà đầu tư ngày càng coi trọng vàng như một tài sản có tính thanh khoản cao, chất lượng tốt để dễ dàng rút vốn trong các kịch bản cực đoan. Khi những đợt sụt giảm mạnh của chứng khoán kích hoạt lệnh gọi ký quỹ, vàng trở thành ứng cử viên hàng đầu bị đem ra bán tháo để bù lỗ - đặc biệt là sau khi kim loại quý này liên tục phá đỉnh kỷ lục cho đến tận tháng 1.

Xét trong khung thời gian nắm giữ dài hơn, bà Cooper cho rằng các động lực mang tính cấu trúc của vàng vẫn nguyên vẹn, bao gồm hoạt động mua ròng kỷ lục của các ngân hàng trung ương kể từ năm 2022, cùng những lo ngại về nợ toàn cầu, xu hướng phi đô la hóa và sự mất giá của tiền tệ.

Cạn kiệt lựa chọn trên thị trường tiền tệ

Đối với thị trường tiền tệ, ông Englander đánh giá mỗi ứng cử viên đều tồn tại một điểm yếu riêng.

Đồng Franc Thụy Sĩ đang ở vùng giá quá đắt đỏ. Đồng Euro phải đối mặt với hàng loạt thách thức cả về kinh tế lẫn chính trị. Trong khi đó, đồng Yên Nhật có diễn biến trồi sụt thất thường.

Trong bối cảnh đó, đồng USD mang lại mức độ an toàn và lợi suất vượt trội hơn nhiều đồng tiền khác. Nhà đầu tư có thể rót tiền vào trái phiếu Chính phủ Mỹ, "hưởng mức lãi suất 4,5%" rồi thong thả quyết định bước đi tiếp theo khi sóng gió qua đi. "Xét theo lựa chọn mặc định, đó có lẽ là kênh an toàn nhất trong số các tài sản trú ẩn", ông Englander kết luận.

Giáo sư Harvey khẳng định không có bất kỳ loại tài sản đơn lẻ nào chứng minh được khả năng phòng vệ hiệu quả trong mọi điều kiện thời tiết của thị trường. Vàng và trái phiếu Chính phủ Mỹ chỉ là những mảnh ghép trong một danh mục phòng thủ. Hàng hóa cơ bản, các tài sản thực khác hay trái phiếu chống lạm phát (TIPS) cũng đóng vai trò nhất định, bên cạnh các chiến lược đầu tư chủ động. Chẳng hạn, chiến lược tập trung vào chất lượng - mua vào cổ phiếu của các doanh nghiệp nền tảng tốt và bán khống các doanh nghiệp yếu kém - có thể giúp giảm thiểu thiệt hại trong các đợt sụt giảm sâu. Ngoài ra, các chiến lược giao dịch theo xu hướng cũng thường hoạt động hiệu quả giữa các làn sóng bán tháo.

"Không công cụ nào phát huy tác dụng một cách đáng tin cậy nếu đứng độc lập. Nhưng khi kết hợp chúng lại, bạn sẽ gia tăng cơ hội để danh mục phòng thủ của mình thực sự phát huy hiệu quả", ông Harvey nhấn mạnh.

Kết nối đầu tư