 |
| Tại một số gói thầu xây lắp, việc đánh giá chi tiết nhân sự, thiết bị được thực hiện tại bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm. Ảnh: Nhã Chi |
Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại các mẫu hồ sơ mời thầu (HSMT) xây lắp ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC, việc đánh giá khả năng huy động nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công chủ yếu được thực hiện theo cách tiếp cận mới. Ở bước đầu, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia tự động đánh giá trên cơ sở cam kết của nhà thầu trong đơn dự thầu. Sau khi hoàn tất đánh giá về tài chính, tổ chuyên gia mới tiến hành đánh giá chi tiết nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu đối với nhà thầu xếp hạng thứ nhất. Trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu, chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu làm rõ, bổ sung hoặc thay thế trong thời gian tối thiểu 3 ngày làm việc cho mỗi lần và tối đa 2 lần đối với từng vị trí nhân sự, thiết bị. Chỉ khi nhà thầu không thực hiện hoặc vẫn không đáp ứng sau các lần làm rõ, thay thế thì mới bị loại theo quy định.
Qua ghi nhận tại một số gói thầu, quy trình đánh giá HSDT nêu trên chưa được tổ chuyên gia vận dụng một cách tuần tự, chính xác, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà thầu, giảm hiệu quả kinh tế trong trường hợp nhà thầu bị loại có giá dự thầu cạnh tranh.
Đơn cử, tháng 1/2026, tại Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường Tà Hong, xã Ninh Thạnh Lợi, tỉnh Cà Mau (đoạn từ kênh Cộng Hòa đến ngã tư Cai Giảng), HSDT của Liên danh Công ty TNHH Đại Hưng - Công ty TNHH MTV Khởi Hoàng được đánh giá kê khai danh mục thiết bị nhưng không cung cấp tài liệu chứng minh. Khi được yêu cầu làm rõ, Nhà thầu cung cấp các hợp đồng thuê thiết bị ký ngày 17 và 18/12/2025, sau thời điểm đóng thầu (ngày 3/12/2025). Trên cơ sở đó, Tổ chuyên gia kết luận, tại thời điểm đóng thầu, Nhà thầu không chứng minh được khả năng sẵn sàng huy động các thiết bị tham gia thực hiện Gói thầu, không đáp ứng yêu cầu của HSMT.
Kiến nghị của Liên danh nhà thầu cho rằng, việc Tổ chuyên gia bỏ qua cam kết trong đơn dự thầu, tiến hành làm rõ HSDT ngay tại bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm, đồng thời không cho phép Nhà thầu thay thế thiết bị là không tuân thủ quy trình đánh giá HSDT. Kiến nghị này dẫn đến việc Chủ đầu tư phải hủy kết quả lựa chọn nhà thầu, đánh giá lại HSDT. Kết quả, Liên danh Đại Hưng - Khởi Hoàng trúng thầu với giá 17,813 tỷ đồng (giá gói thầu 20,358 tỷ đồng).
Đầu tháng 4/2026, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Thanh Sơn (tỉnh Phú Thọ) công khai kết quả lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Cải tạo, nâng cấp đường giao thông nội thị (đoạn Quốc lộ 32, Gốc Đa Hùng Nhĩ đến đường Thanh Sơn - Thanh Thủy và đoạn từ Nhà văn hóa Thống nhất đi Bãi Tần). Công ty CP Xây dựng Đất Việt trúng thầu với giá 17,685 tỷ đồng (giá gói thầu 17,744 tỷ đồng). Công ty CP Xây dựng Nam Dương Phú Thọ (giá dự thầu 16,848 tỷ đồng) đề xuất một số thiết bị đi thuê tại HSDT nhưng không có tài liệu chứng minh đính kèm. Tổ chuyên gia (Công ty TNHH Tư vấn xây dựng AVN) kết luận, Nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm, mà không tiến hành đánh giá nội dung này theo nội dung cam kết trong đơn dự thầu, không yêu cầu làm rõ HSDT.
Cũng tại Phú Thọ, Ban Quản lý dự án xã Yên Thủy vừa công bố Công ty TNHH Vương Quân Hòa Bình trúng Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Lát vỉa hè Quốc lộ 12B đoạn qua trung tâm xã Yên Thủy với giá 13,763 tỷ đồng (giá gói thầu 13,793 tỷ đồng). Chào giá thấp hơn (13,453 tỷ đồng), song Công ty CP Đầu tư xây dựng 559 sớm bị loại tại bước đánh giá về năng lực và kinh nghiệm. Theo báo cáo đánh giá HSDT, Nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về thiết bị khi bố trí xe ô tô tải thay cho ô tô tưới nước theo yêu cầu của HSMT, đồng thời nhân sự chủ chốt không đáp ứng kinh nghiệm tương tự và thiếu tài liệu chứng minh. Chủ đầu tư đã 2 lần yêu cầu làm rõ HSDT, song Nhà thầu vẫn không đáp ứng. Tuy nhiên, trình tự đánh giá như trên được xem là chưa tuân thủ đúng quy định, bởi việc đánh giá chi tiết đối với nhân sự và thiết bị chỉ được thực hiện đối với nhà thầu xếp hạng thứ nhất, sau khi hoàn tất đánh giá tài chính.
Theo chuyên gia đấu thầu, pháp luật đấu thầu đã quy định chi tiết, chặt chẽ về quy trình đánh giá HSDT. Do đó, chủ đầu tư, tổ chuyên gia cần tuân thủ đúng nguyên tắc Luật định. Việc loại nhà thầu ngay tại bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm, trong khi chưa xem xét toàn diện cam kết trong đơn dự thầu, hoặc chưa thực hiện đầy đủ quy trình cho phép làm rõ, bổ sung, thay thế thiết bị theo quy định tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và mẫu HSMT xây lắp có thể phát sinh rủi ro pháp lý cho chủ đầu tư, tổ chuyên gia trong trường hợp có khiếu nại, khiếu kiện.
