 |
| Bộ Xây dựng đề xuất quy định đích danh thành phần tham gia ký biên bản nghiệm thu công việc xây dựng đối với các mô hình phức tạp như hợp đồng EPC, chìa khóa trao tay hoặc mô hình liên danh. Ảnh: Song Lê |
Theo Bộ Xây dựng, những đổi mới về công tác nghiệm thu, kiểm tra nghiệm thu tại Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng là một bước chuyển về tư duy, trả lại quyền chủ động tối đa cho các chủ thể trên công trường, từ đó rút ngắn thời gian đưa dự án vào khai thác.
Theo nhiều nhà thầu, vướng mắc chính trong công tác nghiệm thu và kiểm tra nghiệm thu công trình xây dựng hiện nay là thời gian nghiệm thu kéo dài, chậm trễ trong quy trình kiểm tra nghiệm thu của cơ quan quản lý, nhất là với các thay đổi, phát sinh so với thiết kế. Thực tế có những dự án hoàn thành thi công đến 98%, nhưng khâu kiểm tra nghiệm thu kéo dài dẫn đến phải lùi thời hạn bàn giao, đưa vào vận hành thương mại. Sự chậm trễ này vừa khiến công trình chậm đưa vào khai thác để phát huy hiệu quả, vừa khiến nhà thầu bị chiếm dụng vốn kéo dài do chưa nghiệm thu được tổng thể, chủ đầu tư không thể giải ngân các đợt thanh toán cuối cùng.
Ngoài ra, một số địa phương phản ánh quá trình thực hiện thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng đã phát sinh một số vướng mắc khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Nhiều địa phương gặp khó khăn do thiếu nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm để thực hiện việc kiểm tra công tác nghiệm thu đối với các dự án có công trình cấp đặc biệt hoặc công trình thuộc lĩnh vực hàng không, đường sắt, hàng hải.
Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến, hoàn thiện có nhiều điểm mới về công tác nghiệm thu hoàn thành, kiểm tra công tác nghiệm thu.
Ông Nguyễn Việt Sơn, Phó Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng thuộc Bộ Xây dựng cho biết, Dự thảo đã tháo gỡ vướng mắc thực tiễn bằng cách quy định đích danh thành phần tham gia ký biên bản nghiệm thu công việc xây dựng đối với các mô hình phức tạp như hợp đồng EPC, chìa khóa trao tay, hoặc mô hình liên danh. Nguyên tắc xuyên suốt được áp dụng là cá nhân trực tiếp phụ trách kỹ thuật và giám sát thi công của nhà thầu EPC, nhà thầu phụ, hoặc từng thành viên trong liên danh bắt buộc phải trực tiếp ký xác nhận đúng cho phần công việc do mình thực hiện. Điều này giúp rạch ròi trách nhiệm, gắn nghĩa vụ với thực tế thi công, tránh tình trạng đùn đẩy hoặc ách tắc hồ sơ trên công trường.
Dự thảo Nghị định làm rõ các trường hợp nghiệm thu nhằm tạo sự linh hoạt tối đa cho chủ đầu tư trong việc sớm đưa dự án vào khai thác. Theo đó, Dự thảo phân định rõ 3 cấp độ nghiệm thu. Thứ nhất, nghiệm thu hoàn thành toàn bộ (nghiệm thu hoàn chỉnh) áp dụng khi công trình đã thi công đầy đủ theo hồ sơ thiết kế, đạt mọi yêu cầu về kỹ thuật, thử nghiệm, an toàn phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường. Thứ hai, nghiệm thu từng phần cho phép nghiệm thu để đưa vào khai thác trước những phần công trình đã hoàn thành thi công và có khả năng vận hành độc lập, quá trình tiếp tục thi công các phần còn lại phải bảo đảm tuyệt đối an toàn và không gây ảnh hưởng đến phần công trình đang được sử dụng. Thứ ba là nghiệm thu có điều kiện, theo ông Sơn, đây là quy định cho phép nghiệm thu khi công trình cơ bản hoàn thành, chỉ còn một vài tồn tại nhỏ không làm ảnh hưởng đến khả năng chịu lực, tuổi thọ hay công năng của công trình; biên bản nghiệm thu yêu cầu phải ghi nhận rõ các tồn tại này, ấn định thời hạn khắc phục và giới hạn phạm vi khai thác (nếu có), làm cơ sở pháp lý để chủ đầu tư đưa công trình vào khai thác tạm thời.
Về kiểm tra công tác nghiệm thu, đại diện Bộ Xây dựng chia sẻ, Dự thảo Nghị định thể hiện một tư duy quản lý hiện đại, chuyển từ việc "quản lý tràn lan" sang "quản lý có trọng tâm" và đề cao tinh thần cải cách thủ tục hành chính. Những bước đổi mới đột phá này được thể hiện qua 3 khía cạnh cốt lõi.
Một là, Dự thảo Nghị định thu hẹp và xác định trúng điểm rơi của đối tượng kiểm tra. Dự thảo đã loại bỏ việc cơ quan nhà nước phải đi kiểm tra từng hạng mục nhỏ lẻ. Đối với một dự án lớn bao gồm nhiều công trình, tổ hợp công trình hoặc dây chuyền công nghệ, cơ quan nhà nước chỉ thực hiện kiểm tra đối với các hạng mục, công trình chính có ảnh hưởng lớn đến an toàn và lợi ích cộng đồng. Dự thảo cũng quy định cơ quan quản lý nhà nước sẽ không thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu đối với nhóm “công trình đặc thù” (chủ đầu tư tự quyết định, tự chịu trách nhiệm) và phần dây chuyền, thiết bị công nghệ chuyên biệt (cơ quan chuyên môn chỉ kiểm tra sự tuân thủ trình tự lắp đặt, không đi sâu vào đánh giá thiết bị công nghệ).
Hai là, Dự thảo Nghị định cắt giảm thời gian kiểm tra nghiệm thu, ấn định mốc thời gian chặt chẽ. Thời hạn để cơ quan chuyên môn ra văn bản thông báo kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu hoàn thành được rút gọn chỉ còn tối đa 16 ngày làm việc đối với công trình cấp I, cấp đặc biệt và tối đa 12 ngày làm việc đối với các công trình còn lại. Tương tự, thời hạn thông báo kết quả kiểm tra trong quá trình thi công cũng bị siết lại chỉ còn từ 7 đến 14 ngày làm việc.
Dự thảo Nghị định cũng rà soát và phân cấp triệt để thẩm quyền kiểm tra; giúp bám sát thực tiễn công trường tại địa phương, tăng tính cơ động và giảm tải áp lực cho các cơ quan tuyến trên.
Theo một số Sở Xây dựng địa phương, sự rành mạch, linh hoạt trong các quy định nghiệm thu và phân cấp trong kiểm tra nghiệm thu không chỉ giúp chuẩn hóa hồ sơ pháp lý mà còn đẩy nhanh tiến độ đưa các dự án, đặc biệt là những dự án hạ tầng thiết yếu vào khai thác. Đánh giá cao các nội dung sửa đổi, đại diện Sở Xây dựng TP. Đà Nẵng đề nghị thống nhất giữa các nghị định để bảo đảm cơ quan nào thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi thì kiểm tra công tác nghiệm thu; ứng dụng BIM trong nghiệm thu, số hóa hồ sơ hoàn thành công trình. Một số ý kiến đề nghị tiếp tục nâng cao năng lực của đơn vị tư vấn, chủ đầu tư để đủ sức thực hiện được nhiệm vụ, trách nhiệm cá nhân trong công tác này...
