Phát biểu giải trình, tiếp thu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội, phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật và phương án xử lý thuế, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với thực tiễn và các chuẩn mực quốc tế.
Nâng cao chất lượng dịch vụ kế toán, đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tại phiên thảo luận ở Tổ, đã có 15 ý kiến phát biểu và 4 Đoàn đại biểu Quốc hội gửi ý kiến bằng văn bản; tại phiên thảo luận ở hội trường, có 6 đại biểu Quốc hội tham gia góp ý đối với dự án luật. Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng trân trọng tiếp thu các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, có chuyên môn sâu của đại biểu Quốc hội.
Bộ trưởng cho biết, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất cao với những nội dung của dự án luật, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo cáo kế toán trong việc cung cấp thông tin trung thực, hợp lý cho các tổ chức, cá nhân có liên quan. Theo đó, đối tượng sử dụng thông tin kế toán không chỉ có chủ sở hữu doanh nghiệp mà còn bao gồm người cho vay, cơ quan thuế, các tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ và những chủ thể có liên quan khác. Vì vậy, báo cáo kế toán phải bảo đảm tính trung thực, hợp lý, đáp ứng yêu cầu thông tin của các đối tượng sử dụng.
Bộ trưởng nhấn mạnh, kế toán, kiểm toán là những lĩnh vực nghề nghiệp đã hình thành và phát triển từ lâu trên thế giới. Các tổ chức, hiệp hội kế toán quốc tế xây dựng những chuẩn mực, quy tắc đạo đức và tiêu chuẩn nghề nghiệp chặt chẽ. Việt Nam hiện cũng có Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán, đồng thời là thành viên của các tổ chức kế toán, kiểm toán quốc tế, do đó cần tuân thủ các quy định, chuẩn mực chung. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm các báo cáo kế toán cung cấp cho tổ chức, cá nhân có liên quan phản ánh thông tin một cách trung thực, hợp lý.
Đề cập đến nhu cầu phát triển dịch vụ kế toán, Bộ trưởng cho biết, nhu cầu thuê và sử dụng dịch vụ kế toán đang có xu hướng gia tăng. Hiện cả nước có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong khi mới có khoảng 12.500 doanh nghiệp thuê dịch vụ kế toán, kiểm toán. Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh, cùng với các chính sách khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và việc ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó cho phép thành lập doanh nghiệp một người, nhu cầu sử dụng các dịch vụ thuê ngoài, trong đó có dịch vụ kế toán, sẽ tiếp tục tăng lên.
Tuy nhiên, nguồn nhân lực và năng lực cung ứng dịch vụ kế toán hiện vẫn còn hạn chế. Cả nước hiện có khoảng 2.500 kế toán viên được cấp chứng chỉ hành nghề, nhưng trên thực tế chỉ có hơn 500 người tham gia cung cấp dịch vụ kế toán. Theo quy định của pháp luật hiện hành, có 129 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán và 118 doanh nghiệp dịch vụ kiểm toán có cung cấp dịch vụ kế toán.
Trước yêu cầu thực tiễn đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập nhằm cụ thể hóa các điều kiện để những kế toán viên có đủ năng lực được tham gia cung cấp dịch vụ kế toán, qua đó đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Nội dung này cũng nhằm thực hiện các yêu cầu tại Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ quy định về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu và Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, các đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm chất lượng dịch vụ kế toán. Tiếp thu các ý kiến này, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về quyền, nghĩa vụ của người hành nghề cung cấp dịch vụ kế toán, cũng như việc cung cấp dịch vụ kế toán thuê cho các tổ chức, cá nhân có liên quan. Đồng thời, rà soát các điều kiện hành nghề, các hành vi bị nghiêm cấm và những quy định nhằm phòng, chống xung đột lợi ích, bảo đảm dự án luật sau khi được thông qua có tính khả thi cao, nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp cho khách hàng và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.
Liên hệ với yêu cầu nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho rằng, năng lực quản trị của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn còn tương đối thấp so với mặt bằng chung của khu vực. Bộ trưởng dẫn chứng, đối với các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán, xét theo tiêu chuẩn đánh giá năng lực quản trị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD, Việt Nam hiện đứng thứ 6 trong 6 quốc gia ASEAN hàng đầu.
Theo Bộ trưởng, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết trong thời gian tới, trong đó, công tác kế toán, kiểm toán có vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm hoạt động của doanh nghiệp công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật Việt Nam và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra, nghiêm túc rà soát, tiếp thu các ý kiến đóng góp xác đáng của đại biểu Quốc hội, bảo đảm dự án luật đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Thận trọng sửa đổi quy định về thuế đối với các doanh nghiệp dự án BOT điện
Đối với phương án xử lý thuế đối với doanh nghiệp dự án BOT điện có bảo lãnh, cam kết của Chính phủ về thuế, liên quan đến việc sửa đổi Nghị quyết số 107/2023/QH15 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội.
Bộ trưởng thông tin thêm, theo chương trình xây dựng ban đầu, cơ quan soạn thảo dự kiến sửa đổi ngay Nghị quyết số 107/2023/QH15. Tuy nhiên, qua ý kiến của cơ quan thẩm tra và các cơ quan chuyên môn, để bảo đảm thận trọng, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, cơ quan soạn thảo đang tiếp tục tham vấn ý kiến của Ban Thư ký OECD và Diễn đàn Toàn cầu về chống xói mòn cơ sở thuế trước khi tiến hành sửa đổi.
Việc tham vấn này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị các điều kiện để đáp ứng yêu cầu giám sát của OECD, Diễn đàn Toàn cầu và Diễn đàn chống xói mòn cơ sở thuế vào quý II năm 2028, qua đó phấn đấu đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám các quốc gia không hợp tác về thuế. Do đó, các bước chuẩn bị cần được thực hiện hết sức thận trọng, kỹ lưỡng, bảo đảm khi sửa đổi pháp luật trong nước sẽ đáp ứng các yêu cầu, chuẩn mực quốc tế của OECD.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đã chủ động tham vấn bằng nhiều hình thức, trong đó có làm việc trực tiếp và gửi thư trao đổi, tuy nhiên đến nay phía đối tác chưa có phản hồi chính thức. Vì vậy, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp, trao đổi chặt chẽ với các cơ quan liên quan để có cơ sở hoàn thiện phương án sửa đổi phù hợp.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị, sau khi có ý kiến chính thức của OECD và các diễn đàn liên quan, cơ quan soạn thảo sẽ tiến hành sửa đổi tổng thể, bảo đảm các quy định phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Đề cập đến phương án xử lý trước mắt đối với 7 doanh nghiệp dự án BOT điện, Bộ trưởng cho biết đã trực tiếp làm việc với các nhà đầu tư của 7 dự án điện BOT có cam kết của Chính phủ về thuế. Về cơ bản, các nhà đầu tư thống nhất với phương án trước mắt là tạm thời chưa áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu và không phải chịu phạt.
Đối với 2 doanh nghiệp đã nộp số tiền thuế 98 tỷ đồng, Bộ trưởng đề nghị được hoàn trả khoản tiền này. Sau khi Nghị quyết số 107/2023/QH15 được sửa đổi theo cam kết, các doanh nghiệp sẽ thực hiện nghĩa vụ thuế theo đúng quy định của pháp luật.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, phương án nêu trên chỉ là tạm hoãn, tạm dừng việc thực hiện nghĩa vụ thuế trong giai đoạn hiện nay, không phải chấm dứt nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Khi các quy định pháp luật được sửa đổi, thông qua chính thức, các doanh nghiệp sẽ thực hiện nghĩa vụ theo quy định mới, bảo đảm vừa đáp ứng cam kết với nhà đầu tư, vừa phù hợp với pháp luật Việt Nam và các chuẩn mực quốc tế.
Đề nghị tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật và phương án xử lý thuế BOT điện
Kết luận nội dung thảo luận tại hội trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, với tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm cao, phiên thảo luận có 7 đại biểu Quốc hội phát biểu, không có đại biểu tranh luận. Trong đó, 6 đại biểu phát biểu về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập và 1 đại biểu phát biểu về phương án xử lý thuế đối với doanh nghiệp dự án BOT điện có bảo lãnh, cam kết của Chính phủ về thuế. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, đại diện Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo, đã phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ một số ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với cả hai nội dung.
Đánh giá các ý kiến thảo luận tại Tổ và hội trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi hai luật, đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nhiều nội dung cụ thể.
Về dịch vụ kế toán, các đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chuẩn chuyên môn, phạm vi công việc, giá trị của chứng chỉ năng lực và yêu cầu đối với người ký báo cáo tài chính, người cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng; phân định rõ trách nhiệm của bên thuê dịch vụ, bên cung cấp dịch vụ và người trực tiếp thực hiện, kể cả trong trường hợp sử dụng phần mềm, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo.
Bên cạnh đó, cần đánh giá kỹ đề xuất bỏ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc, nghiên cứu cơ chế bảo đảm trách nhiệm phù hợp với mức độ rủi ro; hoàn thiện quy định về khai báo, công khai thông tin, hậu kiểm theo rủi ro, kiểm soát xung đột lợi ích, căn cứ, thẩm quyền, thời hạn đình chỉ và trách nhiệm lập, lưu giữ, bàn giao hồ sơ, dữ liệu, tránh tái lập các thủ tục cấp phép đã được bãi bỏ.
Đối với dịch vụ kế toán qua biên giới vào Việt Nam, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết còn có ý kiến khác nhau về việc cho phép cá nhân nước ngoài cung cấp dịch vụ, đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ tác động, tiếp tục làm rõ cơ sở cam kết quốc tế, cơ chế nhận diện, cưỡng chế và xử lý trách nhiệm đối với cá nhân nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam. Đồng thời làm rõ nghĩa vụ thuế, trách nhiệm của bên cung cấp, bên tham gia liên danh tại Việt Nam, yêu cầu về bảo mật, lưu giữ và cung cấp hồ sơ khi kiểm tra, giải quyết tranh chấp.
Về kiểm toán độc lập, các đại biểu tán thành việc cắt giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để việc đơn giản hóa hồ sơ vẫn bảo đảm doanh nghiệp được thành lập, hoạt động hợp pháp và đáp ứng điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán. Cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết thủ tục trong việc khai thác, đối chiếu dữ liệu, xử lý trường hợp dữ liệu thiếu hoặc chưa đồng bộ, bảo đảm chất lượng kiểm toán và tính khả thi của thời hạn giải quyết.
Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, bảo đảm tính thống nhất của dự thảo luật với hệ thống pháp luật có liên quan; hoàn thiện quy định chuyển tiếp về chứng chỉ, giấy chứng nhận đã cấp, hợp đồng dịch vụ đang thực hiện và việc xử lý hành vi vi phạm phát sinh trước ngày luật có hiệu lực.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, cần lưu ý đối với các tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế đang cung cấp dịch vụ kế toán; khẩn trương hoàn thiện, ban hành các văn bản quy định chi tiết để bảo đảm có hiệu lực đồng thời với luật, tránh khoảng trống pháp lý. Đồng thời, chuẩn bị đồng bộ cơ sở dữ liệu, nguồn lực hậu kiểm và việc tổ chức đánh giá năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán để triển khai ngay khi luật có hiệu lực.
Đối với phương án xử lý thuế đối với các doanh nghiệp dự án BOT điện, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết có giải pháp tạm thời. Tuy nhiên, các ý kiến đề nghị làm rõ đối tượng, thời điểm tạm thời chưa thu và phương án xử lý khi hết thời hạn; căn cứ pháp lý, thẩm quyền đối với đề xuất không tính tiền chậm nộp, tạm hoàn thuế, nguyên tắc, khả năng thu hồi và xử lý số tiền tạm hoàn.
Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện phương án, tham vấn và có ý kiến chính thức của OECD; đồng thời chịu trách nhiệm về nội dung đề xuất cũng như việc thực hiện các bảo lãnh, cam kết. Đặc biệt, cần xác định đầy đủ nghĩa vụ thuế, bảo đảm quyền đánh thuế của Việt Nam và tính đạt chuẩn của các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu.
Kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, Văn phòng Quốc hội sẽ phối hợp với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tổng hợp đầy đủ ý kiến phát biểu tại Tổ và hội trường về cả hai nội dung để gửi Chính phủ.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan tiếp thu, giải trình đầy đủ, kỹ lưỡng các ý kiến đại biểu Quốc hội đã nêu; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật và nội dung về phương án xử lý thuế đối với các doanh nghiệp dự án BOT điện để đưa vào Nghị quyết của Kỳ họp thứ hai, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, bảo đảm chất lượng và đủ thời gian để đại biểu Quốc hội nghiên cứu.
