 |
| Trên thị trường báo chí, Đấu thầu là ấn phẩm chuyên sâu, chuyên biệt về lĩnh vực đấu thầu, đấu giá, đầu tư, xây dựng uy tín và niềm tin với bạn đọc bằng dòng chảy thông tin chính trực, chuẩn xác trước các vấn đề thực tiễn đáng tin cậy khi các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu cần giải đáp vướng mắc hoặc phản ánh những bất cập phát sinh trong thực tiễn. Ảnh: Nhã Chi |
Lắng nghe tiếng nói nhà thầu
Hàng nghìn cuộc thầu diễn ra mỗi ngày với yêu cầu về công khai, minh bạch đúng quy định pháp lý khiến công việc của người làm báo Đấu thầu luôn đầy ắp vấn đề cần tìm hiểu.
Theo phản ánh của các nhà thầu, những bất cập thường xuất hiện ở giai đoạn phát hành hồ sơ mời thầu (HSMT) với các tiêu chí bị cho là hạn chế cạnh tranh, vượt quá yêu cầu cần thiết và giai đoạn đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT), nơi cách hiểu hoặc áp dụng tiêu chuẩn đánh giá chưa thống nhất, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả lựa chọn nhà thầu.
Thực tế nhiều năm qua, thông qua sự vào cuộc của Đấu thầu, nhiều tồn tại, bất cập trong HSMT đã được các chủ đầu tư, bên mời thầu tiếp thu, điều chỉnh theo hướng phù hợp với quy định pháp luật. Điều này không chỉ góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng mà còn giúp giảm thiểu nguy cơ phát sinh kiến nghị, tranh chấp trong quá trình lựa chọn nhà thầu.
Ví dụ điển hình là trường hợp Gói thầu Cung cấp dịch vụ vệ sinh cho Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất (Hà Nội). Trong đơn phản ánh, nhà thầu chỉ ra một số tồn tại bất cập trong HSMT bị cho là làm giảm tính cạnh tranh, trong đó có yêu cầu liên quan đến kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự tại các đơn vị công lập. Theo phản ánh, nhiều doanh nghiệp có kinh nghiệm cung cấp dịch vụ cho các cơ sở y tế ngoài công lập vẫn hoàn toàn đáp ứng yêu cầu công việc nhưng lại có nguy cơ bị hạn chế cơ hội tham gia. Sau khi phản ánh được đăng tải trên ấn phẩm Đấu thầu, Chủ đầu tư đã hủy thầu để rà soát, hoàn thiện lại HSMT trước khi mời thầu lại.
Ở những trường hợp khác, nhiều gói thầu đã được chủ đầu tư điều chỉnh kịp thời ngay trong giai đoạn phát hành HSMT. Tại một gói thầu chăm sóc cây xanh ở Nghệ An, sau khi bài viết làm rõ một số tiêu chí bị cho là hạn chế cạnh tranh được đăng tải, chủ đầu tư đã tiếp thu và sửa đổi HSMT. Động thái này đã mở cơ hội cho những doanh nghiệp có năng lực dự thầu, đồng thời bảo đảm các tiêu chí đánh giá tập trung vào năng lực thực tế của nhà thầu thay vì những điều kiện mang tính hình thức…
Bên cạnh những nội dung phản ánh liên quan đến HSMT, Đấu thầu thường xuyên tiếp nhận đơn kiến nghị, thậm chí là “đơn cầu cứu” khi nhà thầu cho rằng mình đang bị đối xử bất công trong quá trình đánh giá HSDT. Đây là giai đoạn nhạy cảm nhất của quá trình lựa chọn nhà thầu bởi chỉ một sai sót trong việc áp dụng tiêu chuẩn đánh giá hoặc một nhận định chủ quan, định tính của tổ chuyên gia cũng có thể làm thay đổi kết quả cuộc thầu, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của nhà thầu và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư của Nhà nước. Trong nhiều trường hợp, sau khi Đấu thầu vào cuộc xác minh, phản ánh, cục diện cuộc thầu đã thay đổi hoàn toàn.
Sau nhiều năm xây dựng niềm tin với bạn đọc, không ít nhà thầu khi kiến nghị các dấu hiệu hạn chế cạnh tranh đã chủ động dẫn chiếu những vụ việc tương tự từng được phản ánh trên ấn phẩm Đấu thầu
Đầu năm 2026, sau khi kết quả Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Xây dựng tuyến đường tại huyện Hồng Dân (Cà Mau) được công bố, một nhà thầu đã gửi đơn phản ánh cho rằng quá trình đánh giá HSDT còn một số nội dung cần được xem xét, làm rõ, đặc biệt là việc đánh giá năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu. Trên cơ sở hồ sơ, tài liệu do nhà thầu cung cấp, kết hợp với quá trình xác minh thông tin từ chủ đầu tư, tổ chuyên gia và các bên liên quan, phóng viên Đấu thầu đã phản ánh khách quan những nội dung có cách hiểu khác nhau trong quá trình đánh giá HSDT trên nền tảng soi chiếu theo các quy định pháp luật. Những thông tin này đã góp phần giúp Chủ đầu tư có thêm cơ sở rà soát lại toàn bộ quy trình đánh giá, bảo đảm việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện minh bạch và đúng quy định.
Sau nhiều năm xây dựng niềm tin với bạn đọc, không ít nhà thầu khi kiến nghị các dấu hiệu hạn chế cạnh tranh đã chủ động dẫn chiếu những vụ việc tương tự từng được phản ánh trên ấn phẩm Đấu thầu. Các bài viết liên quan đến tiêu chí hợp đồng tương tự, nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công, giấy phép bán hàng hay các loại “giấy phép con”… không phù hợp quy định pháp luật thường được nhà thầu dẫn chứng như những trường hợp tham khảo điển hình trong đơn kiến nghị. Qua đó cho thấy những bài viết chuẩn mực, khách quan không chỉ góp phần giải quyết các vụ việc cụ thể mà còn từng bước hình thành nguồn tham chiếu thực tiễn đáng tin cậy cho cộng đồng nhà thầu và chủ đầu tư trong quá trình xây dựng, rà soát HSMT.
Vai trò phản biện, góp phần nâng cao chất lượng đấu thầu
Tác động từ các bài viết trên ấn phẩm Đấu thầu không chỉ dừng lại ở việc xử lý từng vụ việc riêng lẻ, mà còn góp phần nâng cao nhận thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu.
Chia sẻ với phóng viên, nhiều chuyên gia về đấu thầu, chủ đầu tư và cộng đồng nhà thầu đều đánh giá cao vai trò giám sát, phản biện, khẳng định vị thế của ấn phẩm Đấu thầu trong lan tỏa thông tin, giám sát tính chuẩn mực của các bên và thúc đẩy tính công khai, minh bạch của hoạt động đấu thầu.
Theo ông Lê Văn Tăng, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính), đấu thầu là lĩnh vực rất nhạy cảm, có xung đột lợi ích và luôn tiềm ẩn nguy cơ gây thất thoát, lãng phí vốn nhà nước. Thông qua nhiều bài viết khách quan, trực diện, ấn phẩm Đấu thầu đã đóng góp tiếng nói phân tích và khuyến nghị đối với những bất cập, tiêu cực trong hoạt động đấu thầu. Không ít bài viết được các chuyên gia đấu thầu quốc tế đánh giá cao và tạo được uy tín đối với cộng đồng nhà thầu, nhà đầu tư.
Ông Nguyễn Hồng Chuyên, Tổng giám đốc Công ty CP Sở hữu trí tuệ Davilaw cho rằng, để phản ánh đầy đủ các mặt tích cực cũng như những tồn tại trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, vai trò của báo chí, đặc biệt là ấn phẩm Đấu thầu là rất quan trọng. Từ chủ đầu tư đến nhà thầu đều coi đây là một kênh thông tin chuyên sâu, đáng tin cậy khi cần giải đáp vướng mắc hoặc phản ánh những bất cập phát sinh trong thực tiễn.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhiều nhà thầu đánh giá, ấn phẩm Đấu thầu không chỉ là địa chỉ để gửi gắm niềm tin, mà nơi đây còn là một không gian đối thoại, nơi các doanh nghiệp có thể phản ánh những vướng mắc và đề xuất giải pháp chính sách gỡ vướng cho thực tiễn vận dụng.
Cũng thông qua việc giám sát liên tục, thúc đẩy phản biện xã hội, nhiều hành vi vi phạm, tiêu cực và thông tin xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu đã được phản ánh kịp thời. Nhiều phát hiện, phân tích từ ấn phẩm Đấu thầu giúp cảnh tỉnh chủ đầu tư, nhà thầu trên cả nước thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các quy định của pháp luật về đấu thầu.
