(BĐT) - Với hàng hóa đặc thù, kỹ thuật cao, việc hồ sơ mời thầu (HSMT) xây dựng các tiêu chí đánh giá cao là cần thiết. Tuy nhiên, việc phức tạp hóa tiêu chuẩn đánh giá tại các gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, đơn giản trên thị trường lại là vấn đề đáng lưu tâm. Khảo sát cho thấy, thực trạng này xảy ra tại rất nhiều gói thầu mua sắm bàn, ghế đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu trên phạm vi cả nước.
Việc phức tạp hóa tiêu chuẩn đánh giá tại các gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, đơn giản trên thị trường lại là vấn đề đáng lưu tâm. Ảnh chỉ mang tính minh họa. Nguồn Internet

Việc phức tạp hóa tiêu chuẩn đánh giá tại các gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, đơn giản trên thị trường lại là vấn đề đáng lưu tâm. Ảnh chỉ mang tính minh họa. Nguồn Internet

Tại TP.HCM, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đang tổ chức lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Thiết bị thuộc Dự án Cung cấp thiết bị và nội thất cho công trình nhà học và xưởng thực hành F1 (dự toán 22,844 tỷ đồng). Phản ánh đến Báo Đấu thầu, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu HCB cho rằng, Bên mời thầu đang xây dựng các tiêu chí đánh giá theo hướng tìm một nhà máy sản xuất thiết bị bàn, ghế, thay vì tìm một nhà cung cấp. Theo đó, tại tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật, nhà thầu phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: có nhà xưởng rộng 1.500 m2; có máy móc như: máy cắt, dập kim loại; máy cưa bàn trượt; máy dán cạnh; máy soi gỗ; máy khắc CNC; có Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu của nhà thầu; Giấy chứng nhận ISO 9001:2015 Hệ thống quản lý chất lượng lĩnh vực sản xuất, kinh doanh trang thiết bị trường học; Giấy chứng nhận ISO 14001:2015 Hệ thống quản lý môi trường cho cộng đồng lĩnh vực sản xuất, kinh doanh trang thiết bị trường học...

Theo Công ty HCB, bàn, ghế là hàng thông dụng, mọi nhà thầu đều có thể chào thầu dưới tư cách nhà cung cấp thương mại hoặc nhà sản xuất, gia công. Do đó, việc HSMT nhắm đến nhà sản xuất như đối với hàng hóa đặc thù là không phù hợp quy định của pháp luật về đấu thầu, thu hẹp “cửa” dự thầu của không ít nhà thầu.

Được biết, Gói thầu đã mở thầu từ tháng 5/2021, song đến nay, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM vẫn chưa hoàn tất đánh giá và công bố kết quả lựa chọn nhà thầu.

Tại tỉnh Đắk Nông, UBND huyện Krông Nô đang lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Mua sắm bàn, ghế, trang thiết bị hội trường nhà văn hóa xã Đăk Drô (mở thầu ngày 4/11/2021). Theo phản ánh của Công ty TNHH Phương Phát, HSMT đang đưa ra nhiều yêu cầu vượt xa so với quy mô và tính chất của Gói thầu. Theo đó, HSMT yêu cầu nhà thầu hoặc đại lý (đại diện) phải có năng lực và đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Đắk Nông để thực hiện các nghĩa vụ cung cấp dịch vụ bảo hành, bảo trì, các dịch vụ sau bán hàng trong thời gian 12 tháng kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực. Đồng thời, đề xuất tài liệu chứng minh đại lý hoặc đại diện gồm: Giấy chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015; Giấy chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng OHSAS 18001:2007; Giấy chứng nhận nhãn hiệu do Cục Sở hữu trí tuệ cấp còn hiệu lực. Đáng chú ý, HSMT yêu cầu 1 cán bộ phụ trách giám sát hiện trường, có trình độ đại học trở lên chuyên ngành cơ khí nông lâm.

“Với một gói thầu quy mô 300 triệu đồng, số lượng bàn, ghế cần cung cấp chỉ vài chục chiếc, song HSMT quy định hàng loạt tiêu chuẩn đánh giá bất thường như trên, liệu có đang định hướng cho một nhà thầu nào đó?”, Nhà thầu nghi vấn.

Bên cạnh những bất cấp kể trên, yêu cầu về hàng mẫu tại các gói thầu mua sắm bàn, ghế cũng khiến nhà thầu bức xúc. Đơn cử, tại Gói thầu Mua sắm trang thiết bị dạy học cho Trường Tiểu học Kim Đồng do UBND Quận 12, TP.HCM làm chủ đầu tư, một nhà thầu đã có văn bản kiến nghị phản đối yêu cầu cam kết cung cấp hàng mẫu trong vòng 48 giờ, kể từ khi bên mời thầu ra thông báo yêu cầu. Theo Nhà thầu, bàn ghế học sinh nói riêng là loại hàng hóa đã được tiêu chuẩn hóa theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo nên yêu cầu cung cấp hàng mẫu là không cần thiết. Chưa kể đến việc HSMT nêu đích danh nhãn hiệu hàng hóa cần cung cấp gồm bàn hội trường Hòa Phát - mã số BHT512 (100 chiếc); ghế hội trường Hòa Phát - mã số G895 (200 chiếc), là hàng hóa thuộc một thương hiệu cụ thể, đã có quy chuẩn về kích thước, chất lượng, thông số cố định.

Trao đổi với Báo Đấu thầu, nhiều chuyên gia đấu thầu chung nhận định, trường hợp HSMT bao hàm những tiêu chuẩn đánh giá bất cập kể trên đều dẫn đến hạn chế cạnh tranh. Đồng thời, việc đưa ra các tiêu chí về năng lực, kinh nghiệm, năng lực kỹ thuật cao hơn yêu cầu của gói thầu là không phù hợp với tinh thần cạnh tranh trong đấu thầu được quán triệt tại Chỉ thị 47/CT-TTg và Chỉ thị 03/CT-BKHĐT.

“Đối với những hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, không đòi hỏi cao về mặt kỹ thuật, khi tổ chức đấu thầu, cần chú trọng đến yếu tố hiệu quả kinh tế, từ đó gia tăng cạnh tranh giữa các nhà thầu”, một chuyên gia đấu thầu phân tích.