 |
| Sau khi được xếp hạng thứ nhất, nhiều nhà thầu không làm rõ về nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu đã kê khai trong hồ sơ dự thầu. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Thực tiễn thời gian gần đây cho thấy, nhiều nhà thầu dù xếp hạng thứ nhất vẫn bị loại, bị đánh giá không bảo đảm uy tín, thậm chí bị khóa chức năng tham dự thầu do không chứng minh được năng lực về nhân sự, thiết bị như đã cam kết.
Theo Khoản 2 Điều 29 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, đối với nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công chủ yếu trong gói thầu xây lắp, tổ chuyên gia chỉ đánh giá trên cơ sở cam kết của nhà thầu trong đơn dự thầu, không đánh giá ngay các tài liệu chứng minh kèm theo HSDT. Sau khi hoàn thành đánh giá về tài chính, chỉ nhà thầu xếp hạng thứ nhất mới được đánh giá chi tiết các nội dung này. Trường hợp tài liệu kê khai chưa đáp ứng yêu cầu, chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu làm rõ, bổ sung hoặc thay thế nhân sự, thiết bị tối đa 2 lần để bảo đảm đúng cam kết. Nếu sau quá trình làm rõ, nhà thầu vẫn không bố trí được nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu thì sẽ bị loại và bị đánh giá về uy tín theo quy định tại Điều 20 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.
Theo đó, nhà thầu bị đánh giá không bảo đảm uy tín sẽ phải thực hiện bảo đảm dự thầu với giá trị gấp 3 lần mức thông thường trong thời hạn 2 năm kể từ lần cuối cùng vi phạm. Đồng thời, nhà thầu còn bị khóa chức năng tham dự thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chủ đầu tư công khai thông tin vi phạm.
Thực tiễn triển khai Nghị định 214 ghi nhận nhiều trường hợp nhà thầu phải “trả giá" vì những cam kết không có khả năng thực hiện.
Ngày 26/6/2026, Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định về việc đánh giá uy tín đối với Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Tân Thuận Tiến (trụ sở tại Đắk Lắk) trong việc tham dự Gói thầu số 01XL thuộc Dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng tại các khu đất ký hiệu DL1 và 19.
Theo Chủ đầu tư, sau khi được xếp hạng thứ nhất và bước vào giai đoạn đánh giá chi tiết nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công, nhà thầu Tân Thuận Tiến không phản hồi các yêu cầu làm rõ HSDT. Chủ đầu tư kết luận Nhà thầu không bố trí được nhân sự, thiết bị thi công chủ yếu theo đúng cam kết trong đơn dự thầu và đánh giá không bảo đảm uy tín theo quy định.
Cùng tại Đắk Lắk, ngày 6/7/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy Hòa công khai đánh giá không bảo đảm uy tín đối với Công ty TNHH Xây dựng thương mại Phương Tuyền (trụ sở tại TP. Đà Nẵng) trong việc tham dự 2 gói thầu xây lắp. Cụ thể, tại Gói thầu số 08XL+TB thuộc Dự án Trường Tiểu học và THCS Võ Văn Kiệt, sau khi được xếp hạng thứ nhất, Nhà thầu không trả lời yêu cầu làm rõ HSDT. Để có cơ sở lựa chọn nhà thầu, Chủ đầu tư tiến hành xác minh độc lập đối với các nhân sự mà Nhà thầu kê khai và xác định các nhân sự này không đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm.
Tương tự, tại Gói thầu số 09XL+TB thuộc Dự án Trường THCS Trần Hưng Đạo, quá trình xác minh cũng cho thấy các nhân sự chủ chốt do nhà thầu Phương Tuyền kê khai không đáp ứng yêu cầu như đã cam kết trong HSDT. Ngoài việc bị đánh giá không bảo đảm uy tín, doanh nghiệp này còn bị khóa tài khoản tham dự thầu trong thời hạn 3 tháng.
Tại An Giang, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phú Quốc vừa công khai đánh giá không bảo đảm uy tín đối với Công ty CP Phát triển Thịnh Long (trụ sở tại TP. Hải Phòng) do không bố trí được thiết bị thi công chủ yếu theo cam kết tại Gói thầu số 11 thuộc Dự án Nâng cấp các tuyến đường trên địa bàn TP. Phú Quốc...
Thực tế nhiều năm qua, không ít dự án phải gia hạn tiến độ, lựa chọn nhà thầu thay thế hoặc xử lý vi phạm hợp đồng vì nhà thầu không huy động được nhân sự, máy móc, thiết bị như đã cam kết khi tham dự thầu. Thực trạng này phản ánh, một bộ phận nhà thầu, vì mục tiêu trúng thầu, sẵn sàng kê khai hoặc cam kết vượt quá năng lực thực tế để gia tăng lợi thế cạnh tranh. Những hạn chế về năng lực chỉ bộc lộ sau khi ký hợp đồng, gây chậm tiến độ, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.
Việc gắn trách nhiệm của nhà thầu ngay từ giai đoạn dự thầu bằng các chế tài như đánh giá uy tín, tăng giá trị bảo đảm dự thầu và tạm thời khóa chức năng tham dự thầu nhằm tạo sức răn đe đủ mạnh đối với các hành vi kê khai, cam kết thiếu trung thực. Nhà thầu sẽ phải cân nhắc kỹ trước mỗi nội dung kê khai trong HSDT, chỉ cam kết những nguồn lực thực sự có khả năng huy động. Đây cũng là tiền đề để nâng cao kỷ cương đấu thầu, xây dựng môi trường đấu thầu minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng thực hiện hợp đồng.
