 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Tại Vĩnh Long, ngày 3/6/2026, Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh có văn bản gửi Ban Quản lý dự án khu vực Bến Tre - Chủ đầu tư Dự án Nâng cấp, mở rộng lộ Giồng Xoài, đề nghị chấm dứt thực hiện Hợp đồng số 405/HĐ-BQLDA ký ngày 17/11/2025 với giá trị hơn 8,33 tỷ đồng.
Theo giải trình của nhà thầu, từ đầu năm 2025 đến nay, doanh nghiệp suy yếu do khối lượng công việc giảm, không đủ khả năng duy trì hoạt động; các khoản lỗ lũy kế tạo áp lực lớn về tài chính. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào biến động vượt xa biên độ trượt giá dự báo, khiến hoạt động kinh doanh của Công ty ngày càng khó khăn. Mặt khác, điều kiện tín dụng thắt chặt khiến dòng tiền doanh nghiệp bị đứt gãy hoàn toàn, không còn đủ năng lực tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký. Vì vậy, nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư xem xét chấm dứt hợp đồng theo hình thức thỏa thuận do hoàn cảnh thay đổi cơ bản, đồng thời kiến nghị miễn trừ các chế tài về phạt vi phạm và bồi thường hợp đồng.
Ngày 10/6/2026, Ban Quản lý dự án khu vực Bến Tre ban hành quyết định chấm dứt hợp đồng với lý do nhà thầu không đủ khả năng tiếp tục thi công, không hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng. Chủ đầu tư không chấp thuận hoàn trả bảo đảm thực hiện hợp đồng và cấm Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh tham gia các gói thầu do Ban Quản lý dự án khu vực Bến Tre làm chủ đầu tư hoặc tổ chức mời thầu trong thời hạn 3 năm.
Ngày 18/6/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực 2 tỉnh Đồng Tháp quyết định chấm dứt hợp đồng thi công Gói thầu Xây lắp số 01 thuộc Dự án Trường Mầm non Long Hưng A đối với Liên danh Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Givico - Công ty TNHH MTV Xây dựng Lộc Lộc Phát. Lý do là nhà thầu bỏ dở công trình hoặc thể hiện rõ ý định không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng. Liên danh được lựa chọn thực hiện Gói thầu vào tháng 6/2025 với giá hơn 25,8 tỷ đồng.
Ngày 22/5/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị TP. Huế thông báo chấm dứt hợp đồng đối với Công ty CP Tập đoàn Đồng Tâm - thành viên thuộc Liên danh thực hiện Gói thầu số 21 thuộc Dự án Đường Tố Hữu nối dài đi Sân bay Phú Bài. Theo Chủ đầu tư, nhà thầu này không bảo đảm tiến độ cam kết và đã dừng thi công trên công trường trong thời gian dài. Gói thầu có tổng giá trị 583 tỷ đồng, phần việc của Đồng Tâm có giá trị khoảng 193,3 tỷ đồng. Đến thời điểm bị chấm dứt hợp đồng, nhà thầu mới thực hiện khoảng 13,3 tỷ đồng.
Tương tự, ngày 24/6/2026, Khu Quản lý đường bộ II (Cục Đường bộ Việt Nam - Bộ Xây dựng) thông báo chấm dứt hợp đồng với Công ty CP Đầu tư phát triển Hugia và Công ty CP Trí Việt Investcons - hai thành viên thuộc Liên danh thi công Gói thầu số 4 thuộc Dự án Sửa chữa hư hỏng nền, mặt đường các đoạn trên tuyến Quốc lộ 1, TP. Huế. Nguyên nhân được xác định là các nhà thầu không tiếp tục thực hiện hợp đồng. Chủ đầu tư đã tịch thu toàn bộ giá trị bảo đảm thực hiện hợp đồng và đăng tải thông tin về việc không hoàn thành hợp đồng của 2 thành viên liên danh lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Theo lãnh đạo Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, khoảng 90% nguyên nhân của những trường hợp vi phạm hợp đồng thời gian qua xuất phát từ việc nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm và năng lực tài chính. Việc chủ đầu tư buộc phải chấm dứt hợp đồng và lựa chọn nhà thầu thay thế không chỉ kéo dài thời gian thực hiện dự án mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Đối với nhà thầu, việc bị chấm dứt hợp đồng do lỗi chủ quan còn tạo ra những hệ lụy lâu dài. Theo mẫu hồ sơ mời thầu ban hành kèm Thông tư số 79/2025/TT-BTC, trong thời hạn 3 năm trước thời điểm đóng thầu, trường hợp nhà thầu có từ 2 hợp đồng trở lên thuộc các loại hợp đồng xây lắp, EPC, EC, PC hoặc chìa khóa trao tay không hoàn thành do lỗi của nhà thầu thì sẽ bị đánh giá không đạt tiêu chuẩn năng lực, kinh nghiệm. Đồng thời, theo khoản 9 Điều 20 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, cơ sở dữ liệu về kết quả thực hiện hợp đồng được sử dụng làm căn cứ xây dựng tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật và xác định giá đánh giá (nếu có).
Như vậy, một hợp đồng bị bỏ dở không chỉ gây thiệt hại trong phạm vi một dự án mà có thể trở thành rào cản đối với chính nhà thầu trong những cuộc cạnh tranh tiếp theo. Thực tế trên cho thấy, bên cạnh việc tăng cường trách nhiệm của nhà thầu trong việc cân đối nguồn lực, chủ đầu tư cần chú trọng hơn nữa đến chất lượng của công tác lựa chọn nhà thầu. Giá dự thầu thấp không thể là tiêu chí duy nhất quyết định lựa chọn nếu đi kèm với nguy cơ nhà thầu thiếu năng lực tài chính, thiếu kinh nghiệm tổ chức thi công.
