 |
| Dự thảo Nghị định đưa ra 3 phương án xác định chi phí lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh dự án BOT giao thông. Ảnh: Lê Tiên |
Theo công văn nêu trên, Thường trực Chính phủ thống nhất, Dự thảo Nghị định còn có ý kiến khác nhau về lựa chọn phương án xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh trong chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng trước thời hạn quy định tại Nghị định. Thường trực Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng chủ trì, làm việc với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và Bộ trưởng Bộ Tư pháp, lãnh đạo Bộ Công an rà soát, đánh giá kỹ lưỡng cơ sở pháp lý, thẩm quyền, đối tượng xử lý vướng mắc để làm rõ có phải quy định cụ thể chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh đối với các dự án chấm dứt hợp đồng trước thời hạn trong nội dung của Nghị định, do việc thu xếp vốn là quan hệ dân sự giữa nhà đầu tư/doanh nghiệp dự án với tổ chức tín dụng, đồng thời đánh giá tác động khi chấm dứt hợp đồng dự án BOT trước thời hạn. Trường hợp phải quy định cụ thể chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh đối với các dự án chấm dứt hợp đồng, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với NHNN và các bộ, cơ quan liên quan xác định và thống nhất cụ thể chi phí lãi vay này, bảo đảm nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/2/2026.
Tại bản Dự thảo Nghị định đã công bố lấy ý kiến, chi phí bồi thường chấm dứt hợp đồng trước thời hạn bao gồm tổng vốn đầu tư xây dựng, trong đó có lãi vay giai đoạn xây dựng, chi phí vận hành, bảo trì và một số chi phí khác. Riêng chi phí lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh, Dự thảo Nghị định đưa ra 3 phương án. Trong đó, phương án 1, tổng số vốn vay theo hợp đồng dự án PPP nhân với mức lãi suất (xác định bằng 4%/năm); thời gian tính chi phí lãi vay từ thời điểm công trình dự án đưa vào khai thác đến thời điểm chấm dứt hợp đồng. Phương án 2, tổng chi phí lãi vay nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đã thanh toán cho ngân hàng tín dụng tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền quyết định chấm dứt hợp đồng. Phương án 3 là không tính lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh trong chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.
Tại một hội thảo mới đây, bà Nguyễn Thu Lan, Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam cho biết, ngân hàng và nhà đầu tư rất chờ đợi Nghị định quy định chi tiết về việc xử lý vướng mắc của dự án BOT giao thông được ban hành. Nếu Nghị định đảm bảo chia sẻ thỏa đáng sẽ góp phần củng cố niềm tin cho nhà đầu tư và ngân hàng vào các dự án PPP trong tương lai. Bà Lan cho rằng, nếu đề xuất không tính lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh, không có sự chia sẻ, không đảm bảo thu hồi vốn của nhà đầu tư và ngân hàng thì khó có thể xây lại niềm tin với các dự án BOT vướng mắc đã chờ cơ chế xử lý 5, 7 năm nay hoặc hơn nữa.
Trong quá trình hoàn thiện Dự thảo Nghị định, một số ý kiến khác cho rằng, khi xảy ra rủi ro, Nhà nước, nhà đầu tư và bên cho vay cùng phải chia sẻ thiệt hại. Nhà nước đã chia sẻ chi phí xây dựng, trong đó có lãi vay trong thời gian xây dựng, chi phí quản lý vận hành, bảo trì và một số chi phí phát sinh khác, chi phí lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh cần được coi là rủi ro mà bên cho vay, nhà đầu tư phải chia sẻ. Đây cũng là quan hệ dân sự cấu thành bởi hợp đồng tín dụng giữa nhà đầu tư và bên cho vay. Doanh nghiệp dự án và ngân hàng cần chủ động đàm phán để cơ cấu lại nợ hoặc có phương án chia sẻ rủi ro.
Theo một chuyên gia, nguồn vốn vay chiếm khoảng 80% - 85% phần vốn nhà đầu tư huy động cho dự án BOT giao thông. Dự án có thời gian xây dựng vài năm, thời gian vận hành khai thác dài hơn nhiều, chi phí lãi vay phát sinh trong giai đoạn vận hành, khai thác là con số không nhỏ, sẽ tác động lớn đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp dự án, thu hồi vốn của ngân hàng. Nếu không chốt phương án xử lý sớm, chi phí này tiếp tục phát sinh sẽ dẫn đến khó khăn hơn cho các bên.
Một nhà đầu tư có dự án thuộc diện dự kiến xử lý chấm dứt hợp đồng mong đợi, Nghị định sớm được ban hành để rõ cơ chế xử lý, khi sự chờ đợi đã quá lâu, lượng vốn chủ sở hữu lớn chôn vào dự án nhiều năm, những khó khăn theo thời gian càng phát sinh chồng chất.
Phương án xử lý cho nút thắt này như thế nào còn chờ hạn cuối để Bộ Xây dựng phối hợp với NHNN báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ là ngày 10/2/2026. Tinh thần Thường trực Chính phủ nêu rõ, việc sớm ban hành Nghị định để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tiếp tục huy động vốn cho các dự án PPP trong thời gian tới là rất cần thiết.
