 |
| Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế) - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Cùng với sự phát triển của kinh tế số, ngày càng có nhiều cá nhân tạo thu nhập từ các nền tảng trực tuyến như freelancer, affiliate, KOL/KOC, người sáng tạo nội dung, livestream bán hàng hay cung cấp các dịch vụ số. Đây cũng là nhóm đối tượng còn nhiều băn khoăn trong việc xác định nghĩa vụ thuế của mình.
Bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết, Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân với nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và đặc biệt với những người bán hàng đa kênh. Nghị định 253 lưu ý đến 4 nhóm.
Thứ nhất, Nghị định 253 tiếp tục cụ thể hóa những nội dung Luật Thuế thu nhập cá nhân đã quy định cũng như phương pháp để xác định nghĩa vụ thuế này. Điểm cần lưu ý khi kinh doanh qua sàn giao dịch thương mại điện tử hay là mạng xã hội hay đa kênh cũng tương tự như kinh doanh theo truyền thống; đó là vẫn xác định doanh thu, nghĩa vụ thuế căn cứ vào chủ thể, ai là người kinh doanh và bản chất hoạt động kinh doanh là gì, loại thu nhập là gì và doanh thu thực tế phát sinh là bao nhiêu. "Tức là, chúng ta kinh doanh qua nhiều kênh thì vẫn phải xác định bản chất hoạt động kinh doanh là gì, tổng doanh thu là bao nhiêu để kê khai nộp thuế theo đúng quy định pháp luật", bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết.
Thứ hai, hộ kinh doanh hay cá nhân kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử phải làm rõ phạm vi thu nhập từ hoạt động thương mại điện tử dựa trên nền tảng số và các hoạt động kinh doanh tương tự. "Các KOL/ KOC/affiliate/freelancer hoặc là những người sáng tạo nội dung thông tin số… là cách gọi phổ biến trên thị trường, còn vẫn phải xác định là doanh thu là bao nhiêu. Chúng ta đều phải căn cứ vào hợp đồng hay quyền, nghĩa vụ của các bên/cách thức tổ chức hoạt động để xác định khoản thu đó từ hoạt động kinh doanh hay là thu nhập từ tiền công, tiền lương", bà Nguyễn Thị Lan Anh nhận xét.
Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, nếu một người đứng ra kinh doanh độc lập và làm tất cả dịch vụ, tổ chức hoạt động kinh doanh của mình có đăng ký kinh doanh, có giấy phép kinh doanh thì đó là hoạt động dịch vụ. Nhưng nếu hoạt động này thông qua một tổ chức khác/một cá nhân khác thì lúc đó có thể là hợp đồng tiền công, tiền lương.
Thứ ba, về xác định nghĩa vụ thuế của cá nhân kinh doanh, đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh thì theo Luật Thuế thu nhập cá nhân, Nghị định 68, Nghị định 253 đều xác định rõ từng nhóm ngành nghề hoạt động sẽ có thuế suất tương ứng.
Trường hợp cá nhân đồng thời bán hàng trên các nền tảng hoặc có những sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số cần phải phân loại rõ những nhóm thuế suất khác nhau. Đáng chú ý, nếu cá nhân cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số ấy cũng sẽ được xác định theo nhóm ngành nghề dịch vụ. Ví dụ, nếu đó là dịch vụ thì áp dụng thuế thu nhập cá nhân 2%, thuế giá trị gia tăng 5%...
Thứ tư, đối với cá nhân cư trú có hoạt động thu nhập kinh doanh phát sinh tại Việt Nam sẽ phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. "Kể cả các cá nhân có thể hoạt động kinh doanh thông qua một nền tảng nước ngoài thì việc xác định doanh thu phát sinh tại Việt Nam sẽ có thuế suất tương ứng với doanh thu của chúng ta ở Việt Nam là bao nhiêu để có căn cứ kê khai", bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết.
Ngoài ra, có 3 vấn đề cá nhân nộp thuế cần phải lưu ý, gồm: phải xác định đúng khoản thu nhập, ngành nghề kinh doanh là ngành nghề gì, loại thu nhập là loại thu nhập gì, là dịch vụ hay là bán hàng hóa; phải tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các kênh; phải tổng hợp đầy đủ hợp đồng, dữ liệu giao dịch để có dữ liệu đối soát, sao kê hoặc là những chứng từ được khấu trừ để phục vụ xác định cái nghĩa vụ thuế.
“Thông điệp xuyên suốt chúng tôi muốn truyền tải là kể cả chúng ta có kinh doanh truyền thống hay trên sàn giao dịch thương mại điện tử đa kênh cũng sẽ không làm thay đổi về bản chất hoạt động của chúng ta. Người nộp thuế nên rà soát để kê khai một cách trung thực đầy đủ các nghĩa vụ về thuế”, bà Lan Anh nhấn mạnh.
